⭕️اگر می‌خواهیم مردم به سمت استارلینک نروند، باید در سیاست‌های مربوط به فضای مجازی تجدید نظر شود

▪️در گفت‌وگو با رسانه دیجیاتو عنوان شد:
🔻بر اساس نظرسنجی ایسپا، کسانی که از قطع اینترنت، کیفیت و سرعت اینترنت و فیلترینگ ناراضی هستند، با درصد بالایی تمایل به استفاده از استارلینک دارند.

🔻بر اساس این نظرسنجی، ممنوعیت قانونی مانع اصلی استفاده از استارلینک نیست و درصد قابل توجهی از پاسخگویان اعلام کرده‌اند که هنوز راه دسترسی به استارلینک را پیدا نکرده‌اند وگرنه استفاده می‌کردند.

🔻سیاست‌های موجود مردم را به استفاده از استارلینک سوق می‌دهد. اگر دغدغه امنیت و حکمرانی کشور را داریم، باید در این سیاست‌ها تجدید نظر کرد‌.

@MohammadRahbari

Читать полностью…

⭕️توئیتری‌شدن سیاست؛ مفهومی برای امروز

▪️ خوشحالم که چاپ اول کتاب «توئیتری‌شدن سیاست» به پایان رسید. متن زیر، پیشگفتاری است که در چاپ دوم آن نوشتم:

🔻رسیدن کتاب توئیتری‌شدن سیاست به چاپ دوم، فرصتی است برای بازاندیشی درباره مفهومی که این کتاب برای توضیح نقش پلتفرم توییتر (ایکس) در شکل‌دهی به فرهنگ سیاسی ایرانیان صورت‌بندی کرده است. استقبال گسترده اهالی فرهنگ، رسانه و سیاست از مراسم رونمایی چاپ نخست نیز مؤید آن بود که بحث درباره نقش توییتر در تحولات اجتماعی و سیاسی ایران، به یکی از مسائل مهم و جاری فضای عمومی کشور تبدیل شده است.

🔻بر اساس آخرین نظرسنجی مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا)، امروز بیش از ۱۰ درصد مردم ایران از پلتفرم توییتر استفاده می‌کنند؛ پلتفرمی که تا چند سال پیش تنها ۳ تا ۵ درصد از ایرانیان از آن استفاده می‌کردند، اما با وجود جامعه کاربری محدود خود، تأثیری فراتر از اندازه‌اش بر مناسبات سیاسی و رسانه‌ای ایران داشت. اکنون که بیش از ۱۰ درصد ایرانیان از این پلتفرم استفاده می‌کنند، طبیعی است که دامنه تأثیرگذاری آن نیز افزایش یافته باشد. در این میان، جوانان، افراد دارای تحصیلات دانشگاهی، یعنی گروه‌هایی که در ایران مشارکت سیاسی بیشتری دارند، همچنان بیش از سایر اقشار از توییتر استفاده می‌کنند.

🔻افزایش استفاده از توییتر از یک سو و بازنشر گسترده محتوای آن در پیام‌رسان‌ها، رسانه‌ها و سایر شبکه‌های اجتماعی از سوی دیگر، نشان‌دهنده تأثیر روزافزون این پلتفرم بر جامعه و به‌ویژه مناسبات سیاسی است. در عین حال، دولت‌ها و دیگر بازیگران سیاسی نیز در سال‌های اخیر فعالیت منسجم‌تر و سازمان‌یافته‌تری برای شکل‌دهی و کنترل روایت‌ها در این فضا داشته‌اند و آنچه در این کتاب از آن با عنوان «پروپاگاندای رایانشی» یاد شده، امروز با اشکال پیچیده‌تر و فناوری‌های پیشرفته‌تر توسط مراکز قدرت به کار گرفته می‌شود.

🔻بدین ترتیب، توییتر بیش از هر زمان دیگری به عرصه رقابت دولت‌ها و بازیگران سیاسی برای شکل‌دهی، تثبیت و کنترل روایت‌ها در جهت مدیریت افکار عمومی تبدیل شده است. از سوی دیگر، سیاست‌های جدید مدیریتی در پلتفرم ایکس، از جمله تغییر در الگوریتم‌های توصیه‌گر و سازوکارهای نمایش محتوا، بحث‌های فراوانی درباره تأثیر این تغییرات بر تقویت یا تضعیف برخی روایت‌ها و گرایش‌های سیاسی برانگیخته است.

🔻نقش ربات‌ها و اخبار جعلی نیز در این پلتفرم امروز پررنگ‌تر از گذشته است. با توسعه مدل‌های زبانی بزرگ و ابزارهای قدرتمند هوش مصنوعی، مدیریت هم‌زمان شمار زیادی از حساب‌های کاربری با حداقل مداخله انسانی امکان‌پذیر شده است. علاوه بر این، فناوری جعل عمیق به چالشی جدی برای راستی‌آزمایی محتوا و تشخیص محتوای اصیل از جعلی تبدیل شده و شناسایی تصاویر و ویدئوهای واقعی روزبه‌روز دشوارتر می‌شود؛ امری که به گسترش اخبار جعلی و افزایش اثربخشی آن کمک کرده است.

🔻در چنین شرایطی، مطالعه این کتاب اهمیت بیشتری یافته است. از یک سو، شمار کاربران فارسی‌زبان توییتر و میزان تأثیرگذاری آن بر کنشگران و مناسبات سیاسی افزایش یافته و از سوی دیگر، پروپاگاندای رایانشی، اخبار جعلی و اقدامات سازمان‌یافته برای پیشبرد سیاست رسوایی با شدت بیشتری دنبال می‌شود. در نتیجه، آثار توییتر بر تشدید قطبی‌شدن سیاسی، رادیکالیسم، پوپولیسم و تعمیق کنشگری فردی، نه‌تنها کاهش نیافته، بلکه ابعاد تازه‌ای نیز پیدا کرده است.

🔻تشدید این ویژگی‌ها در جامعه ایران، که نگارنده آن را ذیل مفهوم «توئیتری‌شدن سیاست» صورت‌بندی کرده است، همچنان می‌تواند بسیاری از مناسبات سیاسی امروز ایران را توضیح دهد. جامعه ایران در یک سال منتهی به نگارش این سطور و در فاصله کوتاهی تجربه دو جنگ ویرانگر را از سر گذرانده، اما همچنان با قطبی‌شدن سیاسی، گسترش رادیکالیسم و فراگیری سریع رویکردهای پوپولیستی مواجه است و جنگ، برخلاف انتظار، به کاهش این قطب‌بندی‌ها منجر نشده است. هرچند وضعیت کنونی معلول مجموعه‌ای از عوامل سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی است، اما بی‌تردید شبکه‌های اجتماعی و در رأس آن‌ها توییتر، یکی از عوامل مهم در تشدید و بازتولید این وضعیت بوده‌اند. از این منظر، مفهوم «توئیتری‌شدن سیاست» همچنان چارچوبی قابل اتکا برای تبیین تحولات سیاسی و اجتماعی ایران در یک دهه اخیر به شمار می‌رود.

🔻امید است با وجود دشواری‌های اقتصادی و افزایش هزینه‌های انتشار کتاب، چاپ دوم این اثر نیز همچون چاپ نخست، مورد توجه سیاست‌پژوهان، جامعه‌شناسان و سیاست‌گذاران و همه علاقه‌مندان به فهم تحولات جامعه ایران قرار گیرد و بتواند سهمی ولو اندک در فهم بهتر سازوکارهای تغییر در جامعه ایران داشته باشد.

@MohammadRahbari

Читать полностью…

⭕️کارت زرد مجلس به وزیر ارتباطات؛ سؤال درباره اینترنت یا پیام سیاسی به دولت؟
✍🏻محمد رهبری|منتشر شده در خبرآنلاین

🔻مجلس روز گذشته، در غیاب محمدباقر قالیباف و به ریاست علی نیکزاد، به وزیر ارتباطات کارت زرد داد. محور اصلی سؤال نماینده تبریز، ضعف پوشش شبکه، مشکلات زیرساختی در مناطق روستایی و افزایش هزینه‌های اینترنت بود و در نهایت، ۱۱۲ نماینده مجلس از پاسخ وزیر ارتباطات قانع نشدند.

🔻اما مشکلاتی که موضوع سؤال روز گذشته مجلس بود، مشکلات تازه و جدیدی نیستند که ناگهان ایجاد شده باشند. ضعف پوشش شبکه و مشکلات زیرساختی روستاها، اگر نسبت به سال‌های گذشته بهبود نیافته باشند، دست‌کم در این مدت تشدید نشده‌اند. این در حالی است که از ابتدای فعالیت دولت تاکنون، ۳ هزار و ۶۲۷ آبادی بالای ۲۰ خانوار، با جمعیتی معادل یک میلیون و ۳۰۶ هزار و ۲۱۳ نفر، به اینترنت پرسرعت دسترسی پیدا کرده‌اند.

🔻بنابراین پرسش اینجاست که با توجه به بهبود وضعیت اینترنت روستایی و افزایش پوشش شبکه در سال‌های اخیر، چرا مجلس به وزیر ارتباطات کارت زرد داده و از پاسخ او قانع نشده است؟ به نظر می‌رسد متغیر دیگری نیز در این میان دخیل بوده که به صدور کارت زرد مجلس، آن هم پس از هفته‌ها تعطیلی، منجر شده است. به عبارت دقیق‌تر، پرسش اصلی این است که در شش ماه گذشته چه اتفاقی رخ داده که ۱۱۲ نماینده مجلس تصمیم گرفته‌اند به وزیر ارتباطات کارت زرد بدهند؟

🔻مرور اتفاقات شش ماه گذشته در حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات، به‌ویژه تحولات روزهای پس از جنگ، پاسخ نسبتاً روشنی به این پرسش می‌دهد. مهم‌ترین و چالش‌برانگیزترین اتفاق ارتباطی کشور در این مدت، بازگشایی اینترنت پس از ۸۸ روز قطعی بود؛ تصمیمی که از سوی ستاد ساماندهی و راهبری فضای مجازی اتخاذ شد و پس از آن، تعدادی از اعضای حقیقی شورای عالی فضای مجازی از این ستاد شکایت کردند.

🔻از این منظر، مخالفت ۱۱۲ نماینده مجلس با توضیحات وزیر ارتباطات درباره اینترنت روستایی، موضوعی که اتفاقاً یکی از نقاط قوت عملکرد وزارت ارتباطات در دوره جدید است و طی شش ماه گذشته نیز تغییر محسوسی در آن رخ نداده، می‌تواند نشانه دیگری داشته باشد. این رأی احتمالاً نشان می‌دهد که بخشی قابل‌توجه از نمایندگان مجلس نیز از بازگشایی اینترنت و رفع محدودیت‌های آن در این مدت رضایت ندارند و بدون توجه کافی به محدودیت‌های ناشی از شرایط جنگی و همچنین اقدامات وزارت ارتباطات در حوزه توسعه اینترنت روستایی طی دو سال گذشته، چنین رأیی داده‌اند.

🔻در همین خصوص، چند نکته حائز اهمیت است:

▪️نخست؛ آیا این نمایندگان حاضرند در حوزه انتخابیه خود از قطع اینترنت دفاع کنند؟
🔻بر اساس نظرسنجی ایسپا در هفته پایانی خردادماه، ۸۰ درصد ساکنان مراکز استان‌ها، ۷۵ درصد ساکنان شهرهای غیرمرکز و ۷۰ درصد ساکنان روستاها، از اتصال مجدد اینترنت و تصمیم ستاد راهبری فضای مجازی به ریاست دکتر عارف در این زمینه، در سطح متوسط تا زیاد و خیلی زیاد استقبال کرده‌اند. این داده‌ها نشان می‌دهد که حتی در میان ساکنان روستاها نیز حمایت قابل‌توجهی از بازگشایی اینترنت وجود داشته است.

🔻آیا نمایندگانی که به بهانه مسائل مربوط به اینترنت روستایی به وزیر ارتباطات کارت زرد داده‌اند، حاضرند در حوزه انتخابیه خود و در شهرها و روستاهایی که از مردم آن رأی گرفته‌اند، اعلام کنند که با بازگشایی اینترنت مخالف‌اند؟ آیا حاضرند موضع خود را درباره تداوم محدودیت‌های اینترنتی در برابر افکار عمومی حوزه انتخابیه‌شان توضیح دهند؟

▪️دوم؛ این رأی می‌تواند یک پیام سیاسی به دولت باشد.
🔻مخالفت ۱۱۲ نماینده مجلس با توضیحات وزیر ارتباطات در موضوعی که وزارت ارتباطات در آن عملکردی روشن و قابل دفاع دارد، می‌تواند حامل پیام دیگری نیز باشد؛ پیامی خطاب به دولت، رئیس‌جمهور و معاون اول ایشان که بر بازگشایی اینترنت و توجه به خواست افکار عمومی تأکید داشته‌اند.

🔻به عبارت دیگر، در شرایطی که حفظ وفاق میان دولت و مجلس بیش از هر زمان دیگری ضروری است، این رأی می‌تواند این پیام سیاسی را منتقل کند که ۱۱۲ نماینده مجلس قصد وفاق با دولت را ندارند و حتی در شرایط نیمه جنگی نیز دولت را تحت فشار مضاعف قرار می‌دهند.

🔻در شرایطی که بحران‌های اقتصادی و اجتماعی و همچنین وضعیت جنگی، کشور را با چالش‌های جدی مواجه کرده است، انتظار می‌رود مجلس به موضوعاتی ورود کند که بتواند گره‌ای از مشکلات کشور باز کند و در جهت کاهش مسائل موجود گام بردارد. با این حال، صدور این کارت زرد در شرایطی که اتحاد و همبستگی میان مسئولان کشور بیش از پیش ضروری است، می‌تواند پیام اختلاف و عدم انسجام را به جامعه و حتی به بیرون از کشور مخابره کند. از این رو، ضروری است رؤسای قوا برای جلوگیری از ارسال چنین پیام‌های شکاف‌آفرینی، تدبیر نمایند.

@MohammadRahbari

Читать полностью…

⭕️مراقبت از فرزند، سهم مشترک پدر و مادر

🔻این عکس را با ذوق فراوان گرفتم؛ ذوق از اینکه فرزندم در آغوش مادرش آرام است و این آغوش مانع از تداوم مسئولیت حرفه‌ای و اجتماعی او نشده است.

🔻با گذشت ۲۰ هفته از زمان تولد هوراد، حالا بهتر و واقعی‌تر چالش‌های فرزندآوری و دشواری‌ها و بی‌خوابی‌ها و فشارهای ناشی از تولد فرزند را درک می‌کنم؛ و مهم‌تر از آن به خوبی می‌فهمم که اگر تمام این فشار بر دوش مادر باشد، چه روزهای طاقت‌فرسایی را سپری می‌کند و تجربه مادری چگونه به تجربه‌ای مشقت‌بار تبدیل می‌شود؛ خصوصا اگر مادر نقش‌های اجتماعی و مدیریتی هم داشته باشد.

🔻مراقبت از کودک یک وظیفه مشترک است. به همین خاطر با افتخار، عشق و علاقه، نقش پرستاری و مراقبت از فرزندم را در اجلاسی که در سفر مشهد برگزار می‌شد، پذیرفتم تا زینب فشار کمتری را احساس کند و در کنار تمام تلاشی که برای مراقبت از هوراد می‌کند، از مسئولیت حرفه‌ایش باز نماند.

@MohammadRahbari

Читать полностью…

⭕️گروهی که کمترین نارضایتی را دارد؛ تداوم سیاست‌های سختگیرانه چقدر از حمایت اجتماعی برخوردار است؟

🔻هر سیاستی برای آن‌که تداوم داشته باشد، نیازمند حمایت اجتماعی است؛ حتی سیاست‌هایی که در فضای رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی با مخالفت گسترده مواجه‌اند، معمولاً از حمایت بخشی از جامعه برخوردارند. پرسش این است که چه نسبتی از جامعه از تداوم سیاست‌هایی حمایت می‌کنند که استمرار آن‌ها مورد نقد بخش قابل‌توجهی از کاربران شبکه‌های اجتماعی است؟ پاسخ به این پرسش می‌تواند به فهم دقیق‌تر جامعه ایران کمک کند.

🔻اخیراً فراتحلیل دو نظرسنجی مهم در فضای رسانه‌ای کشور منتشر شده که می‌تواند به این پرسش پاسخ دهد. در یکی از این گزارش‌ها با عنوان «گونه‌شناسی سیاسی ایرانیان» که توسط پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات منتشر شده، کسانی که کمترین میزان نارضایتی از سیاست‌های موجود را دارند، به شرح زیر توصیف شده‌اند:

«اسلام‌گرایان حامی حکومت» با ۱۳ درصد، بالاترین سطح دینداری، قوی‌ترین باور به پیوند دین و سیاست و بیشترین اعتماد به نهادهای حکومتی را دارند. این گروه همچنین کمترین میزان نارضایتی سیاسی را نشان می‌دهد.

🔻در گزارش دیگری با عنوان «روی دیگر افکار عمومی درباره اینترنت» که بر اساس فراتحلیل یافته‌های نظرسنجی ایسپا تهیه شده است، کسانی که از سیاست‌های موجود در حوزه فضای مجازی حمایت می‌کنند، چنین توصیف شده‌اند:

یافته‌ها از وجود هسته‌ای منسجم در حدود ۱۲ تا ۱۳ درصد جامعه حکایت دارد که نه‌تنها با رفع فیلتر هیچ‌یک از شبکه‌های اجتماعی موافق نیست، بلکه تقویت شبکه‌های اجتماعی داخلی را مهم‌ترین اولویت سیاست‌گذاری می‌داند و در عین حال از وضعیت فعلی سرعت اینترنت نیز رضایت دارد.

🔻کنار هم قرار دادن این دو یافته، از یک همگرایی قابل‌توجه خبر می‌دهد: در دو مطالعه مستقل، نسبت گروهی که کمترین نارضایتی را از سیاست‌های موجود دارند یا حتی از برخی سیاست‌های سختگیرانه حمایت می‌کنند، در محدوده ۱۲ تا ۱۳ درصد قرار گرفته است. این هم‌خوانی، اگرچه به‌تنهایی برای تعیین دقیق اندازه این گروه کافی نیست، اما می‌تواند نشانه‌ای از وجود یک اقلیت نسبتاً پایدار و منسجم در جامعه ایران باشد که از تداوم سیاست‌های موجود حمایت می‌کند.

🔻این برآورد همچنین با نتایج دور اول انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۱۴۰۳ هم‌خوانی دارد. سعید جلیلی، به‌عنوان نامزدی که در بسیاری از موضوعات سیاسی و فرهنگی به این طیف نزدیک بود، در دور اول حدود ۱۵.۴ درصد از کل واجدان شرایط رأی دادن را به خود اختصاص داد. البته نمی‌توان این دو عدد را دقیقاً معادل یکدیگر دانست؛ زیرا رأی دادن به یک نامزد انتخاباتی حاصل مجموعه‌ای از عوامل و مواضع مختلف است. با این حال، نزدیکی این نسبت‌ها می‌تواند به‌عنوان شاهدی دیگر در تأیید تقریبی اندازه این طیف مورد توجه قرار گیرد.

🔻بنابراین، در پاسخ به پرسشی که در مقدمه مطرح شد، می‌توان با احتیاط گفت که احتمالاً حدود ۱۲ تا ۱۵ درصد جامعه ایران از تداوم سیاست‌های فعلی، از جمله سیاست‌هایی که ممکن است سختگیرانه و محدودکننده تلقی شوند، حمایت می‌کنند. این عدد شاید در نگاه اول چندان بزرگ به نظر نرسد، اما اهمیت سیاسی یک گروه صرفاً به اندازه جمعیتی آن وابسته نیست.

🔻یک اقلیت نسبتاً کوچک، اگر منسجم، سازمان‌یافته و دارای امکان مطالبه‌گری مستمر باشد، می‌تواند در تعیین جهت سیاست‌گذاری اثرگذاری بسیار بیشتری از وزن جمعیتی خود داشته باشد.

🔻در مقابل، اکثریت ۸۵ تا ۸۸ درصدی جامعه، به دلیل تکثر دیدگاه‌ها، پراکندگی و فقدان سازمان‌یافتگی مشابه، الزاماً نمی‌توانند با همان استمرار و انسجام بر فرآیند سیاست‌گذاری اثر بگذارند و صرفا می‌تواند دیدگاه‌هایش را در انتخابات از طریق عدم شرکت یا رأی به نامزد رقیب، آشکار سازد.

🔻به همین دلیل، شاید مسئله اصلی در فهم تداوم برخی سیاست‌ها نه صرفاً این باشد که «چند درصد» جامعه از آن‌ها حمایت می‌کنند، بلکه این باشد که کدام بخش از جامعه از توان بیشتری برای تبدیل ترجیحات خود به مطالبه‌ای مستمر و مؤثر برخوردار است.

@MohammadRahbari

Читать полностью…

مشاور وزیر ارتباطات: قطعی اینترنت نیمی از جامعه را خشمگین می‌کند

نتایج نظرسنجی ایسپا درباره زیست‌بوم دیجیتال نشان می‌دهد که قطع اینترنت موجب خشم ۴۷ درصد از جامعه می‌شود. این میزان در مراکز استان‌ها به ۵۳ درصد می‌رسد که می‌تواند امنیت ملی را تحت تاثیر قرار دهد. همچنین ۲۶.۶ درصد از مردم از آسیب به درآمد و معیشت خود بر اثر قطعی دسترسی به شبکه خبر داده‌اند که در میان مردان این رقم به ۳۳ درصد می‌رسد.

به گفته محمد رهبری، مشاور وزیر ارتباطات، شکاف دیجیتال در ایران عمدتا بر اساس سن کرد می‌شود؛ به‌طوری که افراد بالای ۵۰ سال بیش از ۳۰ درصد کمتر از نسل‌های جوان‌تر از اینترنت استفاده می‌کنند.

او همچنین به این موضوع که ۷۴.۴ درصد کاربران از فیلترشکن استفاده می‌کنند اشاره کرد و توضیح داد که میزان استفاده از فیلترشکن در میان جوانان زیر ۳۰ سال به ۸۵ درصد می‌رسد. به‌علاوه، برآورد می‌شود ماهانه بین ۱۱ تا ۱۵ هزار میلیارد تومان صرف خرید فیلترشکن شود.

📌 ادامه مطلب در زومیت

🆔 @thezoomit

Читать полностью…

حکمرانی و اقتصاد اینترنت و فیلترنت
۱ مرداد
🖊سمیه توحیدلو

🌐 انتشار تازه‌ترین پیمایش ملی مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) با هماهنگی وزارت ارتباطات درباره مصرف اینترنت و نکاتی که مشاور وزیر ارتباطات درباره آن و چرخش مالی ماهانه ۱۱ تا ۱۵ هزار میلیارد تومانی (همت) برای خرید فیلترشکن ارائه کرده، تنها یک عدد آماری شوکه‌کننده نیست؛ بلکه تصویری از حکمرانی فضای مجازی را به رخ می‌کشد. ارقام این گزارش نشان می‌دهند که سیاست فیلترینگ نه‌تنها دسترسی جامعه را مسدود نکرده، بلکه هزینه‌ای سنگین را بر دوش طبقه متوسط و فرودست بار کرده و منابع مالی کشور را از گردونه رسمی اقتصاد به سمت یک «اقتصاد رانتی موازنه» سوق داده است.

🌐 از منظر جامعه‌شناسی اقتصادی، بازار مکاره فیلترشکن نشان‌دهنده شکل‌گیری مجموعه‌ای از ذینفعان است. وقتی ۷۴.۴ درصد از کاربران جامعه مجبور به استفاده از VPN هستند و با وجود تمایل ۶۶.۷ درصد مردم به استفاده از ابزارهای رایگان، میانگین هزینه پرداختی خریداران فیلترشکن (۳۵ درصد) به ۲۶۲ هزار تومان در ماه می‌رسد، یعنی دسترسی به حق اولیه دیجیتال کاملا کالایی شده است. حادتر اینکه ۱۸.۲ درصد کاربران ماهانه زیر ۵۰۰ هزار تومان، ۶.۳ درصد بین ۵۰۰ هزار تا ۱ میلیون تومان و ۶ درصد بیش از ۱ میلیون تومان صرف خرید فیلترشکن می‌کنند. پایداری، قابلیت ردیابی و کارکرد مداوم این ابزارها روی شبکه اپراتورها ثابت می‌کند که این گردش مالی ۱۵ همتی در اختیار گروه‌ها و نهادهای خاصی است که از وضعیت موجود نفع مالی مستقیم می‌برند. این «کاسبان فیلتر» به بزرگ‌ترین جریان مقاومت در برابر رفع فیلترینگ تبدیل شده‌اند. از سوی دیگر، اتکای اجباری ۶۶ درصد جامعه به فیلترشکن‌های رایگان که اغلب بدافزار هستند، نوعی «ناامنی مزمن» در زیرساخت‌های شخصی مردم ایجاد کرده که نتیجه مستقیم این مدل حکمرانی است.

🌐 در شرایط تحریم، تورم و کاهش ارزش پول ملی، ناپایداری اینترنت مستقیماً امنیت روانی و زیستی خانواده‌ها را نشانه رفته است. داده‌ها نشان می‌دهند ۲۹.۶ درصد (حدود ۳۰ درصد) از مردم صریحاً اعلام کرده‌اند که با قطعی یا اختلال اینترنت بین‌الملل، درآمد و کارشان مختل می‌شود. همچنین معیشت ۲۰.۳ درصد کاربران به میزان «زیاد و خیلی زیاد» و ۹.۳ درصد «متوسط» به اینترنت وابسته است. وقتی ۵۸ درصد مردم کسب‌وکارهای اینترنتی را عامل خلق فرصت‌های شغلی جدید می‌دانند و طی یک سال گذشته ۵۷.۱ درصد خرید آنلاین انجام داده و ۵۵.۵ درصد از خدمات حمل‌ونقل آنلاین استفاده کرده‌اند، یعنی شبکه اینترنت بستر اصلی «بازتولید اجتماعی و اقتصادی» است. اصرار بر سیاست‌های محدودکننده، آسیب زدن به معیشت خرد طبقات محرومی است که در اقتصاد غیررسمی دیجیتال به‌دنبال بقا هستند.

🌐 تداوم این نگاه، جامعه را دچار نوعی «ناامیدی انباشته» کرده که طلیعه آن در گسیل جامعه به سمت راهکارهای جایگزین دیده می‌شود. نارضایتی ۷۲.۳ درصدی مردم از سرعت اینترنت، اولویت ۵۶.۹ درصدی برای «افزایش سرعت» و مطالبۀ ۵۱.۸ درصدی برای «رفع فیلترینگ» (با پیشتازی اینستاگرام با ۴۷.۸٪ و تلگرام با ۲۰.۹٪)، شکاف میان «مطالبات جامعه» و «تصمیمات حکمران» را عمیق‌تر کرده است. جامعه فعال و پویای ایران که ۵۴ درصد از جوانان زیر ۳۰ سال آن با شجاعت در حال استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی (عمدتاً ChatGPT با ۹۰.۳٪) برای یادگیری و مهارت‌آموزی هستند، در صورت استمرار محدودیت‌ها و افت کیفیت علمی دانشگاه‌ها ناشی از عدم دسترسی به اینترنت (مبتنی بر آمار جدید رتبه‌های دانشگاه‌ها در دنیا)، مسیر خود را کج خواهد کرد. آشنایی ۴۳ درصدی مردم با اینترنت ماهواره‌ای «استارلینک»، درخواست ۴۷.۵ درصدی برای آزادسازی و تمایل ۳۰.۹ درصدی برای استفاده از آن (علیرغم تبلیغات مستمر مبنی بر جرم‌انگاری استفاده از آن)، زنگ خطری است که نشان می‌دهد جامعه منتظر تصمیمات رسمی نمی‌ماند و انحصار دولت بر زیرساخت را به رسمیت نخواهد شناخت.

🌐 انتشار شفاف این داده‌ها توسط مرکز افکارسنجی ایسپا و مسئولان وزارت ارتباطات، جهت تحلیل دقیق‌تر زیست‌بوم دیجیتال کشور، اتفاق ارزشمندی بود و انتظار می‌رود گزارش کامل این پیمایش به همراه جداول متغیرهای جمعیت‌شناختی (از جمله تفکیک سنی، جنسیت، سطح تحصیلات، دهک‌های درآمدی و پراکندگی جغرافیایی) در اختیار پژوهشگران قرار گیرد. تحلیل متغیرهای سنی به‌ویژه در نسل جدید می‌تواند افق واقعی مطالبات، خشم‌ها و امیدهای جامعه را روشن کند و نشان دهد که چرا بازنگری بنیادین در حکمرانی اینترنت دیگر یک پیشنهاد نیست، بلکه یک «ضرورت عاجل ملی» است.

#از_آمار
#روزنوشته‌های_سمیه_توحیدلو
@smtohidloo

Читать полностью…

⭕️اقتصاد جذاب ‎#فیلترشکن فروشی!

▪️بر اساس نظرسنجی ایسپا:
🔻۷۴.۴٪ کاربران اینترنت از فیلترشکن استفاده می‌کنند؛
🔻۳۰.۵٪ آنان برای فیلترشکن هزینه می‌پردازند؛
🔻مبلغ پرداختی آن‌ها بطور میانگین ماهانه ۸۳۷ هزار تومان است.

بنابراین در صورت تعمیم‌پذیری نتایج، بازار فیلترشکن‌فروشی حداقل ۱۱ همت است.

@MohaamadRahbari

Читать полностью…

⭕️حضور در جنوب!

🔻در روزهای اخیر و هم‌زمان با حملات آمریکا به مناطق جنوبی کشور، پنج نفر از اعضای هیئت دولت، شامل محمدجعفر قائم‌پناه، فاطمه مهاجرانی و وزرای راه، نفت و نیرو، به مناطق جنوبی کشور سفر کرده‌اند تا از نزدیک در جریان آثار و پیامدهای جنگ در این مناطق قرار گیرند.

🔻این حضور در شرایطی صورت می‌گیرد که طی روزهای گذشته، ادعای بی‌توجهی به مناطق جنوبی به یکی از محورهای انتقادی در شبکه‌های اجتماعی تبدیل شده است. بر اساس رصد داده‌های شبکه‌های اجتماعی، این مضمون از جمله پرتکرارترین محورهای انتقادی کاربران بوده است. به بیان دیگر، این ادراک برای بخشی از کاربران ایجاد شده است که که تا زمانی که جنگ به تهران کشیده نشود، حملات آمریکا به جنوب کشور آن‌گونه که باید جدی تلقی نخواهد شد.

🔻حضور اعضای دولت در مناطق جنوبی آن هم با وجود تداوم حملات آمریکا به این مناطق، در همین شرایط، معنادار است و نشان می‌دهد که دولت در این رابطه نگرانی‌های جدی دارد. تصور میکنم از دل چنین حضوری و مشاهدات میدانی، ارزیابی‌های دقیق‌تری هم از آثار جنگ بر زندگی مردمان جنوب بدست بیاد که می‌تواند مبنای تصمیمات آتی باشد.

@MohammadRahbari

Читать полностью…

⭕️تفاهم‌نامه ایران و آمریکا نیازمند تبیین فعال است

🔻رصد فضای رسانه‌ای کشور نشان می‌دهد جریان مخالف تفاهم‌نامه ایران و آمریکا، به‌صورت فعال و حتی سازمان‌یافته در حال تولید و انتشار محتوا علیه این توافق است و با درهم‌آمیختن اطلاعات درست و نادرست، در تلاش برای اشباع فضای رسانه‌ای با روایت خود است تا آن را به روایت غالب در افکار عمومی تبدیل کند.

🔻در مقابل، محتوای تبیینی و اقناعی در حمایت از تفاهمنامه، چه از نظر حجم و چه از نظر گستره انتشار، سهم کمتری در فضای رسانه‌ای دارد. در نتیجه، نوعی خلأ و عدم توازن در تبیین این تفاهمنامه دیده می‌شود که در صورت تداوم، می‌تواند بر برداشت افکار عمومی از توافق اثرگذار باشد.

🔻اتفاق شب گذشته در جریان پخش مصاحبه رئیس تیم مذاکره‌کننده از صداوسیما نیز بار دیگر نشان داد که در حال حاضر، این رسانه ظرفیت لازم برای تبیین تصمیم شعام را ندارد. از این رو، ضروری است جریان حامی تفاهمنامه با چابکی، انسجام و حضور فعال‌تر در فضای رسانه‌ای، روایت خود را با سرعت و کیفیت بیشتری تولید و منتشر کند تا جامعه شناخت دقیق‌تری از واقعیت‌های این توافق و پیامدهای آن بر منافع ملی پیدا کند.

@MohammadRahbari

Читать полностью…

⭕️در رابطه با اختلالات بانکی روزهای اخیر

@MohammadRahbari

Читать полностью…

🖋 باید از ﮔﺎم ﺑﻠﻨﺪ و ﺷﺠﺎﻋﺎﻧﻪ ای ﻛﻪ ﺑﺮای اﻣﻀﺎی ﺗﻔﺎﻫﻢ ﺑﺮداﺷﺘﻪ ﺷﺪ، به ‌جد ﺧﺸﻨﻮد بود

سیدمحمد خاتمی در پیامی از اقدام شجاعانه و گام بلند برای امضای تفاهم میان آمریکا و ایران حمایت کرد.

🔘 در پیشبرد این امر ﺑﺎﻳﺪ از رﻫﺒﺮی ﻣﺤﺘﺮم ﻧﻈﺎم، رئیس جمهور و دوﻟﺖ ﻋﺰﻳﺰ، شورای عالی امنیت ملی، هیات مذاکره کننده، ﻧﻈﺎﻣﻴﺎن ﻗﻬﺮﻣﺎن، نخبگان و ﻫﻤﻪ ﻛﺴﺎﻧﻲ ﻛﻪ از ﺑﻴﺮون و درون ایران ﭘﺎیﺑﻨﺪی ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻋﺰت و اﺳﺘﻘﻼل ﻣﻴﻬﻦ ﻧﺸﺎن دادﻧﺪ و زﻣﻴﻨﻪ ﺗﻔﺎﻫﻢ اﺑﺘﺪاﺋﻲ را ﻓﺮاﻫﻢ آوردﻧﺪ، ﺳﭙﺎﺳﮕﺰاری ﻛﺮد

🔘 ﻣﻘﺎوﻣﺖ ﺷﮕﻔﺖ اﻧﮕﻴﺰ و تاب‌آوری ملت، هوشیاری، قدرت و دست آوردهای افتخارآفرین مدافعان و رزمندگان میهن، تدبیر و تلاش بی وقفه مسئولان و دولت، تقدیر جدیدی را برای کشور رقم زد

🔘 مسئولان کشور در ﻫﻤﻪ ردهﻫﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﻗﺪر اﻳﻦ ﻣﻠﺖ ﺑﺰرگ را ﻋﻤﻼً ﺑﺪاﻧﻨﺪ و زﻣﻴﻨﻪ ﻫﺎی لازم را برای جلب رضایت عموم مردم و ﺑﺮﺧﻮرداری ﻋﺎدﻻﻧﻪ ﻫﻤﮕﺎن از ﻣﺰاﻳﺎی زﻧﺪﮔﻲ، به ﺨﺼﻮص ﻣﺒﺎرزه ﺑﻨﻴﺎدی ﺑﺎ ﻓﻘﺮ و ﻓﺴﺎد و ﺗﺒﻌﻴﺾ ﻓﺮاﻫﻢ آورﻧﺪ

🔘 ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﺷﻬﺮوﻧﺪی ﻛﻮﭼﻚ ﻛﻪ همواره خواستار ﻋﻈﻤﺖ و اﺳﺘﻘﻼل و توسعه اﻳﺮان ﻋﺰﻳﺰ و اصلاح ناروایی ها و کاستی ها و نیز ﺻﻠﺢ و ﺗﻔﺎﻫﻢ در ﻣﻨﻄﻘﻪ و ﺟﻬﺎن بوده و هست، آرزومندم در این موقعیت خطیر آﻳﻨﺪه ای با حضور و مشارکت همه ایرانیان، ﺑﺮ اﺳﺎس ﮔﻔﺘﮕﻮ‌، توانمندی جامعه مدنی، رفع تبعیض و ﺗﺄﻣﻴﻦ عدالت و ﺣﻘﻮق اساسی ﻫﻤﻪ شهروندان ایرانی تحقق یابد

🔘 ﺑآنچه در این ماهها و روزهای سخت بر ما گذشت، ﺑﺮ ﺟﻬﺎﻧﻴﺎن ﺛﺎﺑﺖ ﻛﺮد ﻛﻪ اوﻻً اﻳﺮان ﭘﺎﻳﺪار و ﻣﺎﻧﺪﮔﺎر اﺳﺖ، ﺛﺎﻧﻴﺎً اﻳﺮان و ﻣﻠﺖ ﺑﺰرگ ایران، ﻫﺮﭼﻨﺪ از ﻫﺴﺘﻲ، اﺳﺘﻘﻼل و ﻋﻈﻤﺖ ﺧﻮد ﺟﺎﻧﺎﻧﻪ دﻓﺎع ﻣﻲ ﻛﻨﺪ، وﻟﻲ ﺧﻮاﺳﺘﺎر برقراری ﺻﻠﺢ و ﺛﺒﺎت ﭘﺎﻳﺪار در ﻣﻨﻄﻘﻪ می باشد

متن کامل این پیام را بخوانید

🌐 با بازنشر این پست رسانه رسمی سیدمحمد خاتمی را به دیگران معرفی کنید‌‌‌
رسانه شمایید 📱‌‌‌

🇮🇷 @khatamimedia‌

Читать полностью…

⭕️بالاخره توافق!

🔻بالاخره و پس از فراز و نشیب‌های فراوان، توافق پایان جنگ میان ایران و آمریکا امشب اعلام شد. جنگی که دقیقا یکسال پیش آغاز شد وحالا به‌نظر می‌رسد به اتمام رسیده است.

🔻در طول این یکسال، بسیاری از مقامات عالی‌رتبه، فرماندهان نظامی و مردم عادی به شهادت رسیدند و زیرساخت‌های کشور به‌شدت آسیب دید؛ اما حاصل آن مقاومت و ایستادگی، حفظ استقلال و حاکمیت ملی ایران بود.

🔻نباید فراموش کرد که ایران در این جنگ در برابر دو قدرت اتمی و برخوردار از پیشرفته‌ترین تجهیزات نظامی جهان روبرو بود؛ با این وجود نه بخشی از خاک کشور از دست رفت و نه ایران تسلیم شد؛ بلکه توانست عزتمندانه از خودش دفاع کند.‌

🔻در دو قرن گذشته، هرگاه ایران با قدرت‌های بزرگ جهانی وارد جنگ شده بود، تجربه‌ای تلخ را پشت سر گذاشته بود؛ از جنگ‌های ایران و روسیه در دوره قاجار گرفته تا رویارویی با امپراتوری بریتانیا در قرن نوزدهم و اشغال ایران توسط شوروی و بریتانیا در جریان جنگ جهانی دوم. از این منظر، نتیجه این جنگ را می‌توان متفاوت از بسیاری از تجربه‌های تاریخی ایران دانست؛ تجربه‌ای که شاید سرآغاز فصلی تازه در تاریخ معاصر کشور باشد.

🔻این دفاع غرورآفرین نتیجه مجاهدت و مقاومت نیروهای مسلح کشور بود که بدون واهمه و ترس، در برابر تجاوز به کشور ایستادگی کردند. تک‌تک فرماندهان و سربازانی که قهرمانانه از جان خود گذشتند تا از وطن دفاع کنند، مایه‌ی افتخارند.

🔻البته مسیر نهایی توافق، همچنان پیچیده، دشوار و طولانی است و باید امیدوار بود که علی‌رغم تمام تلاش‌هایی که اسرائیل برای نابودی توافق می‌کند، این مسیر تا پایان طی شده و با تحقق رفع تحریم‌ها، تثبیت شود.

🔻به یاد تمام شهدای دو جنگ اخیر در یکسال گذشته و به امید روزهایی بهتر برای ایران.

@MohammadRahbari

Читать полностью…

📚 معرفی کتاب توییتری شدن سیاست

📚کتاب توئیتری شدن سیاست نشان می‌دهد که سلطه شبکه‌های اجتماعی نه‌تنها فرم و محتوای کنش سیاسی را دگرگون کرده، بلکه آن را به سمت رادیکالیسم و قطبی‌شدن سوق داده است. این اثر، دعوتی است به تأمل درباره پیامدهای رسانه‌ای نوین بر سیاست معاصر ایران و پرسشی جدی درباره آینده گفت‌وگو و دموکراسی در عصر شبکه‌های اجتماعی.

📚چاپ اول کتاب توئیتری شدن سیاست در سال ۱۴۰۴ در ۳۰۴ صفحه توسط نشر اگر منتشر شده است.

Читать полностью…

⭕️اینترنت وصل شد

🔻پس از کش‌وقوس‌های فراوان و با پیگیری و تدبیر رئیس‌جمهور، معاون اول و وزیر ارتباطات و همراهی سایر ارکان تصمیم‌گیر در کشور، اینترنت بین‌الملل دوباره برقرار شد. راه‌اندازی «ستاد ساماندهی و راهبری فضای مجازی» با امضای رئیس شورای عالی امنیت ملی از جمله اقدامات کلیدی در این مسیر بود؛ و پس از تصویب بازگشایی اینترنت در این ستاد، دسترسی عمومی مجدداً امکان‌پذیر شد. اگرچه در این مسیر مخالفت‌هایی نیز وجود داشت که به شکایت از دولت و حکم دیوان عدالت اداری علیه آن منجر شد، اما این مخالفت‌ها مانع از اراده دولت نشد.

🔻تداوم محدودیت‌های اینترنتی، مخاطرات فنی، امنیتی، اجتماعی و اقتصادی متعددی داشت که گزارش‌های آن به دست مقامات مسئول رسیده و در تصمیم‌گیری‌ها مؤثر بود؛ اما فراتر از پیامدهای منفی قطعی طولانی‌مدت، باید توجه داشت که دسترسی به اینترنت یک حق عمومی است؛ حقی که زندگی مردم همان‌قدر به آن وابسته است که به برق و آب. صیانت از این حق عمومی نیز یکی از عوامل اصلی پایان محدودیت‌های طولانی‌مدت اینترنت بود.

🔻امید که این حق عمومی و نیاز مردم به اینترنت و آسیب‌های قطعی طولانی مدت آن بیش از گذشته در تصمیمات لحاظ شود و دیگر شاهد قطع طولانی مدت اینترنت نباشیم.

@MohammadRahbari

Читать полностью…

⭕️سخنرانی اجماع‌ساز

🔻سخنرانی روز گذشته رئیس‌جمهور در مجمع عمومی سازمان ملل، مورد توجه افکار عمومی در داخل و خارج از کشور قرار گرفت؛ به‌گونه‌ای که بازدید سخنان مسعود پزشکیان و واکنش‌ها به آن در تلگرام از ۱۰۵ میلیون و در ایتا از ۸۱ میلیون بازدید فراتر رفته است. اما فراتر از این اعداد و ارقام، آنچه بیش از همه جلب توجه می‌کند، گستره واکنش شخصیت‌های شناخته‌شده سیاسی به این سخنان است.

🔻از سید محمد خاتمی و اسحاق جهانگیری تا محمد مخبر و محسنی اژه‌ای، از محمدباقر قالیباف تا جواد ظریف، از حسین شریعتمداری، مدیرمسئول روزنامه کیهان، تا جواد امام، سخنگوی جبهه اصلاحات، از محمدمهدی اسماعیلی، وزیر ارشاد دولت ابراهیم رئیسی، تا محسن کدیور در خارج از کشور، از علیرضا زاکانی تا علی شکوری‌راد، و از مهرداد بذرپاش، وزیر راه دولت ابراهیم رئیسی، تا حسین نورانی‌نژاد، قائم‌مقام حزب اتحاد، طیف متنوعی از چهره‌های سیاسی از سخنان رئیس‌جمهور استقبال و از آن تقدیر کردند.

🔻این تنوع و گستردگی، به‌خوبی نشان می‌دهد که سخنان رئیس‌جمهور توانسته است فراتر از مرزبندی‌های معمول سیاسی، نوعی اجماع ایجاد کند؛ سخنانی که گروه‌های سیاسی با وجود تفاوت‌ها و اختلاف‌نظرهای جدی، آن را قابل تحسین دانسته‌اند.

🔻به نظر می‌رسد دلیل این امر را باید در گزاره‌های اصلی سخنان پزشکیان جست‌وجو کرد؛ گزاره‌هایی که هم بر ایستادگی و حفظ منافع ملی تأکید داشتند و هم بر آمادگی ایران برای گفت‌وگو و صلح. از جمله:

«مردم قدرت ما هستند و ما با قدرت مردم ایستاده‌ایم.»

«ما آماده گفت‌وگو هستیم، اما بدانند که زبان زور را نخواهیم پذیرفت.»

«برای دفاع از خود از جنگ نمی‌ترسیم و برای صلح از مذاکره نمی‌گریزیم.»

«نه سلاح هسته‌ای، نه محرومیت از دانش هسته‌ای.»

«هیچ‌کس در این منطقه به‌تنهایی امنیت نخواهد داشت. یا امنیت را با یکدیگر خواهیم ساخت یا ناامنی را با یکدیگر تحمل خواهیم کرد.»

«برای امنیت مشارکت می‌خواهیم بکنیم.»

«اسرائیل ۷۰ هزار نفر را در غزه قتل‌عام کرد، اما ایران در پشت میز مذاکره بمباران شد.»

🔻این سخنان، در کنار ارسال پیام مقاومت و ایستادگی ملت ایران در برابر زور، تحریم و جنگ، حاوی گزاره‌هایی بود که به‌روشنی نشان می‌داد ایران آماده صلح و مذاکره است، اما مذاکره را از موضع ضعف و تحت فشار نمی‌پذیرد. توجه همزمان به این دو وجه، به نظر می‌رسد یکی از عوامل مهم در شکل‌گیری واکنش مثبت طیف‌های مختلف سیاسی بوده است.

🔻در مجموع، سخنان رئیس‌جمهور سه پیام مهم دیپلماتیک داشت: نخست، ایران به دنبال سلاح اتمی نیست؛ دوم، ایران آماده گفت‌وگوست، اما زبان زور را نمی‌پذیرد؛ و سوم، امنیت منطقه باید در چارچوبی جمعی و با مشارکت کشورهای منطقه دنبال شود.

🔻دو پیام نخست، مستقیماً با موضوع مذاکرات ایران و آمریکا ارتباط دارد، اما پیام سوم، یعنی تأکید بر امنیت منطقه‌ای، مخاطبانی فراتر از طرف آمریکایی دارد و کشورهای منطقه را نیز دربرمی‌گیرد. به‌ویژه اگر این بخش از سخنان پزشکیان را در کنار اظهارات اخیر نخست‌وزیر قطر قرار دهیم که گفته است «خاورمیانه به یک چارچوب امنیتی منطقه‌ای جدید نیاز دارد که ایران را نیز دربرگیرد»، می‌توان این مواضع را نشانه‌ای از آمادگی ایران برای مشارکت در گفت‌وگویی درباره یک چارچوب امنیتی جمعی با کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس دانست؛ مسیری که در صورت تحقق، می‌تواند بر ثبات، صلح و رفاه مردم منطقه اثرگذار باشد.

🔻سخنرانی پزشکیان، در مجموع، از موضع اقتدار بیان شد: هم پیام مظلومیت مردم ایران در جنگ اخیر را به جهان منتقل کرد، هم پاسخی مناسب به اتهامات ترامپ علیه ایران ارائه داد و هم پیام صلح و مذاکره را از موضع عزت و استقلال مطرح کرد.

🔻در شرایطی که جامعه ایران بیش از هر زمان دیگری به کاهش شکاف‌ها و شکل‌گیری نقاط اشتراک نیاز دارد، شاید یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این سخنرانی، همین ظرفیت اجماع‌سازی آن باشد؛ سخنانی که توانست در میان طیف‌های متفاوت سیاسی، بر سر مجموعه‌ای از اصول مشترک، از عزت و منافع ملی تا صلح و مذاکره، نقاط تماس ایجاد کند.

@MohammadRahbari

Читать полностью…

توییتری شدن سیاست در ایران
چاپ دوم به زودی

اگر فکر می‌کنید توییتر فارسی فقط یک شبکه‌ی اجتماعی برای دنبال کردن اخبار و دعواهای روزانه است، کتاب «توییتری شدن سیاست»، نوشته‌ی محمد رهبری، تصویر پیچیده‌تری پیش روی ما می‌گذارد. این کتاب بررسی می‌کند که توییتر چگونه بر سیاست در ایران اثر گذاشته و آن را پوپولیستی‌تر، فردمحورتر، رادیکال‌تر و چندپاره‌تر کرده است.

کتاب برگرفته از رساله‌ی دکتری نویسنده در علوم سیاسی است، اما به زبانی نوشته شده که برای مخاطب غیردانشگاهی نیز قابل‌خواندن باشد. نویسنده با داده‌کاوی میلیون‌ها توییت در فاصله‌ی سال‌های ۱۳۹۶ تا ۱۴۰۱، از جمله حدود ۲۲۶ میلیون توییت بدون ریپلای، و همچنین با استفاده از تحلیل مضمون و مشاهده‌ی مشارکتی، به سراغ یک پرسش اصلی رفته است: آیا توییتر فرهنگ دموکراتیک کاربران ایرانی را تقویت کرده یا تضعیف؟

پاسخ کتاب چندان خوش‌بینانه نیست. یافته‌های آن نشان می‌دهد که توییتر فارسی، به‌جای تقویت گفت‌وگو، رواداری و اعتماد، به قطبی‌شدن، نفرت‌پراکنی آنلاین، شکل‌گیری اتاق‌های پژواک و حباب‌های فیلتر، سیاست رسوایی، پروپاگاندای رایانشی، فردگرایی پوپولیستی و رادیکالیسم دامن زده است. از بلاک و آنفالو کردن گرفته تا برچسب‌هایی مانند «وسط‌باز» و «قاسم‌چک»، نمونه‌هایی از شکل‌گیری فضایی خصمانه‌اند که در آن صدای میانه کمتر شنیده می‌شود.

نویسنده نشان می‌دهد که در چنین فضایی قدرتمندان می‌توانند قدرتمندتر شوند، نهادها و سازمان‌های سیاسی تضعیف شوند و اعتماد فردی و نهادی کاهش یابد. حاصل، به تعبیر کتاب، جامعه‌ای «قطبی ـ ذره‌ای» و چندپاره‌تر است.

چرا خواندن این کتاب برای کاربران ایرانی اهمیت دارد؟

چون توییتر در ایران فقط یک شبکه‌ی اجتماعی نیست و به یکی از میدان‌های سیاست، رسانه، افشاگری، ترندسازی و جنگ روایت‌ها تبدیل شده است.

بسیاری از ما هر روز لایک و ری‌توییت می‌کنیم، دیگران را بلاک می‌کنیم یا از آنچه می‌خوانیم عصبانی می‌شویم، بی‌آنکه همیشه به تأثیر این رفتارها بر فرهنگ سیاسی خود توجه داشته باشیم.

کتاب همچنین یادآوری می‌کند که مسئله فقط فیلترینگ نیست. شناخت ویژگی‌های خود پلتفرم و پیامدهای رفتار کاربران نیز بخشی از مسئله است. از این نظر، «توییتری شدن سیاست» برای فعالان مدنی، روزنامه‌نگاران، دانشجویان، پژوهشگران، سیاست‌گذاران و کاربران عادی می‌تواند به فهم بهتر چرخه‌ی خشم، بی‌اعتمادی و قطبی‌شدن در فضای مجازی کمک کند.

کتاب در پی نفی توییتر نیست؛ بیشتر دعوتی است به استفاده‌ی آگاهانه‌تر از آن. پیشنهادش این است که به‌جای دوگانه‌ی فیلتر کردن یا رها کردن، باید خود پلتفرم و پیامدهای منفی آن را شناخت و آگاهانه‌تر با آن مواجه شد.

شاید بعد از خواندن این کتاب، پیش از بلاک کردن یک دوست، ترند کردن یک هشتگ یا باور کردن خبری که در تایم‌لاین می‌بینیم، کمی بیشتر فکر کنیم.

چاپ دوم «توییتری شدن سیاست» از نشر اگر در راه است.

Читать полностью…

⭕️«روز بدون خودرو»؛ تصمیمی که می‌تواند فراتر از مدیریت مصرف سوخت اثرگذار باشد

🔻در خبرها آمده که مسعود پزشکیان اعلام کرده است «روز بدون خودرو» برای دستگاه‌های دولتی اجرا خواهد شد و کارکنان این دستگاه‌ها یک روز در هفته، بدون استفاده از خودروی شخصی یا سازمانی، در محل کار حاضر شوند. اگر این تصمیم در عمل و به‌صورت پایدار اجرا شود و به‌ویژه مدیران، رؤسا و مسئولان دستگاه‌های دولتی و حتی نهادهای حاکمیتی نیز به آن پایبند باشند، می‌تواند پیامدهایی فراتر از مدیریت مصرف سوخت داشته باشد؛ چرا که این سیاست می‌تواند زمینه‌ساز تجربه مستقیم و بی‌واسطه تصمیم‌گیران از بخشی از واقعیت زندگی روزمره شهروندان شود.

🔻یکی از پیامدهای فاصله گرفتن مدیران از تجربه‌های روزمره شهروندان، می‌تواند شکل‌گیری نوعی شکاف ادراکی میان تصمیم‌گیرندگان و جامعه باشد. مدیری که سال‌ها با خودروی سازمانی از منزل به محل کار و از جلسه‌ای به جلسه دیگر رفت‌وآمد می‌کند، بخش قابل‌توجهی از تجربه زیسته شهروندان را به‌طور مستقیم تجربه نمی‌کند؛ تجربه‌ای که نه‌تنها با مسائلی مانند ترافیک و دشواری جابه‌جایی، بلکه با مجموعه‌ای از دغدغه‌ها، محدودیت‌ها و نگرانی‌های روزمره مردم گره خورده است. مواجهه مستقیم با این شرایط می‌تواند به درک دقیق‌تر مدیران از واقعیت‌های اجتماعی و مسائل مورد مواجهه شهروندان کمک کند.

🔻از این منظر، «روز بدون خودرو» می‌تواند صرفاً یک سیاست حمل‌ونقلی نباشد، بلکه فرصتی برای نزدیک‌تر شدن تجربه مدیران به تجربه عمومی شهروندان نیز فراهم کند. مدیری که یک روز در هفته با مترو، اتوبوس، تاکسی یا حتی اسنپ در شهر تردد می‌کند، در معرض موقعیت‌هایی قرار می‌گیرد که بخش بزرگی از مردم به‌صورت روزمره با آنها مواجه‌اند و یا با سخنان و دیدگاه‌های بلاواسطه‌ای روبه‌رو می‌شود که کمتر فرصت شنیدن آنها را پیدا می‌کند. چنین تجربه‌ای می‌تواند به افزایش شناخت مدیران از مسائل عینی جامعه و در نتیجه، به بهبود کیفیت صورت‌بندی مسئله و سیاست‌گذاری کمک کند.

🔻البته تجربه زیسته به‌تنهایی جایگزین داده، پژوهش و گزارش‌های کارشناسی نیست؛ اما سیاست‌گذاری مؤثر نیازمند ترکیب داده‌های عینی با شناخت دقیق از تجربه و ادراک شهروندان است. از این منظر، مواجهه مستقیم مدیران با شرایط زندگی مردم می‌تواند یکی از منابع تکمیلی برای کاهش فاصله میان سیاست‌گذار و جامعه باشد.

🔻بنابراین، اگر دستور پزشکیان از سطح یک بخشنامه اداری فراتر رود و مدیران و مسئولان نیز در عمل به آن پایبند باشند، در بلندمدت می‌تواند آثار مثبتی بر سیاست‌گذاری و حکمرانی داشته باشد و فرصتی فراهم کند تا تصمیم‌گیران، جامعه را نه فقط از خلال گزارش‌ها و آمارها، بلکه بخشی از آن را از مسیر تجربه مستقیم نیز بشناسند.

@MohammadRahbari

Читать полностью…

⭕️شلیک مجلس به پای خودش؟

🔻طرح مقابله با نفوذ سرویس‌های اطلاعاتی و دولت‌ها یا نهادهای بیگانه در کشور، امروز در مجلس تصویب شد و خیلی زود مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفت. فارغ از تمام نقدها و اشکالاتی که به این طرح وارد است، یکی از عجیب‌ترین ابعاد آن این است که مجلس با تصویب چنین متنی، عملاً می‌تواند پای خودش را هم هدف گرفته باشد؛ چرا که یکی از نهادهایی که ممکن است در معرض شمول این مصوبه قرار بگیرد، مرکز پژوهش‌های مجلس است.

🔻بر اساس ماده ۱ این طرح، مرکز پژوهش‌های مجلس به دلیل استفاده از بودجه عمومی و ارائه پیشنهادهای سیاستی و تقنینی به مجلس، می‌تواند مشمول مجازات قرار گیرد اگر بطور ناخواسته تحت راهبری مؤسسات غیر ایرانی، پیشنهادات و توصیه‌های سیاستی‌اش به‌گونه‌ای تفسیر شود که «اعتماد مردم به نظام را مخدوش» کرده، «مشارکت در انتخابات را کاهش» داده یا «آرای مردم را به نفع گروه یا جریان خاصی جهت‌دهی» کرده باشد.

🔻 اینها مفاهیمی بسیار کلی، مبهم و تفسیرپذیرند و در متن، معیار دقیق و قابل سنجشی برای تشخیص آنها ارائه نشده است. بطور مثال، «راهبری» در اینجا مفهومی بسیار کش‌دار است؛ آن‌قدر کش‌دار که اگر قرار باشد تفسیر موسع از آن صورت بگیرد، حتی ممکن است فردی بدون آنکه خودش بداند، مصداق آن تلقی شود.

🔻مرکز پژوهش‌های مجلس، مثل هر نهاد علمی و اندیشکده‌ای دیگر، اساساً برای این ایجاد شده که پژوهش کند، سیاست‌ها را ارزیابی کند و درباره طرح‌ها و لوایح به نمایندگان پیشنهاد و نظر کارشناسی بدهد. اما اگر ارائه یک پیشنهاد سیاستی به مجلس، بالقوه بتواند مشمول چنین مجازات‌هایی شود، خود مرکز پژوهش‌ها هم باید پیش از هر گزارش کارشناسی، نگران این باشد که مبادا یکی از پژوهشگرانش روزی از منظر این قانون «تحت راهبری» یک مؤسسه غیرایرانی تشخیص داده شود و پیشنهادش نیز مصداق یکی از عناوین گسترده این ماده تلقی شود.

🔻بنابراین می‌توان گفت که به دلیل بکارگیری عبارات مبهم و تفسیرپذیر در متن مصوب مجلس، چنین متنی می‌تواند علیه مراکز علمی و پژوهشی از جمله مرکز پژوهش‌های مجلس نیط بکار رود و بدین ترتیب نمایندگان، خودشان علیه نهاد مجلس مصوبه‌ای را گذرانده باشند.

@MohammadRahbari

Читать полностью…

🌐مشاور وزیر ارتباطات: اکثر مردم در هر شرایطی مخالف قطع اینترنت هستند

🔹 نتایج یک نظرسنجی تازه از مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا)، نشان می‌دهد اکثر کاربران ایرانی از سیاست قطع اینترنت و فیلترینگ ناراضی‌اند.

🔹 «محمد رهبری»، مشاور وزیر ارتباطات، در گفت‌وگو با دیجیاتو با استناد به داده‌های این نظرسنجی می‌گوید این نارضایتی، برخلاف تصور رایج، نه‌تنها با قطع اینترنت فروکش نمی‌کند، بلکه به انباشت خشم اجتماعی دامن می‌زند. او همچنین از رشد چشمگیر تمایل به استفاده از استارلینک و پیامدهای امنیتی آن، و از وابستگی روزافزون معیشت مردم به اینترنت سخن می‌گوید و هشدار می‌دهد که تصمیم‌گیری درباره‌ اینترنت را نباید صرفاً تصمیمی فنی یا امنیتی دانست.

🔺 گفت‌وگوی کامل دیجیاتو با محمد رهبری، مشاور وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات را در سایت، یوتیوب و آپارات دیجیاتو ببینید.

🔵 @Digiato

Читать полностью…

⭕️تقدم‌یافتن کنشگری فردی بر جمعی در دوران جدید

🔻یکی از نتایج #توئیتری_شدن_سیاست اولویت یافتن کنشگری فردی بر اقدامات جمعی است.

🔻بررسی داده‌های شبکه‌های اجتماعی وخصوصا توئیتر به‌خوبی بیانگر همین واقعیت است که به‌دلیل سازوکار حاکم بر این پلتفرم‌ها، کاربرانی که کمتر اهل کنشگری جمعی و تشکیلاتی هستند،بیشتر در این شبکه‌ها دیده می‌شوند. امری که انگیزه افراد برای کنشگری جمعی را هم کمتر می‌کند.

@MohammadRahbari

Читать полностью…

📣 پیامدهای روان‌شناختی و اقتصادی قطعی اینترنت

💬 محمد رهبری، پژوهشگر شبکه‌های اجتماعی و مشاور وزیر ارتباطات، با اشاره به تأثیر قطعی اینترنت بر خشم اجتماعی گفت:

خشم یکی از عوامل اصلی ایجاد ناآرامی اجتماعی است. طبق این نظرسنجی، ۴۷ درصد کاربران (و ۵۳ درصد در مراکز استان‌ها) اعلام کردند که در صورت قطعی اینترنت دچار خشم می‌شوند. این عدد بسیار مهم است و باید در مدیریت امنیت کشور لحاظ شود. علاوه بر این، حدود ۲۶ درصد از کاربران (و ۳۳ درصد از مردان) اظهار داشته‌اند که قطعی اینترنت مستقیماً به معیشت و درآمد آن‌ها آسیب می‌زند.

🔗 لینک گزارش خبری نشست «زیست‌بوم دیجیتال ایرانیان؛ یافته‌های یک نظرسنجی ملی»

📉 یافته‌های نظرسنجی از کاربران اینترنت در نشست «زیست‌بوم دیجیتال ایرانیان»

📊 مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران (ایسپا) 🆔 @ispa_polling

Читать полностью…

⭕️فیلترینگ و اعمال محدودیت آنلاین؛ سیاست مُندرس و شکست خورده

🔻در روزهای اخیر، عادل فردوسی‌پور و امیر قلعه‌نویی در فضای عمومی و رسانه‌ای مواضعی انتقادی نسبت به یکدیگر مطرح کرده‌اند. عادل فردوسی‌پور در برنامه فوتبال ۳۶۰ با دعوت از افرادی مانند علی دایی و کریم باقری، نقدهایی را درباره عملکرد امیر قلعه‌نویی و برخی بازیکنان تیم ملی مطرح کرد و در مقابل، امیر قلعه‌نویی نیز در دفاع از خود به این انتقادها پاسخ داد.

🔻فارغ از اینکه ادعاهای کدام‌یک از طرفین به واقعیت نزدیک‌تر است، آنچه در این میان جریان دارد، اختلافی در حوزه فوتبال و رقابت‌های ورزشی است. چه‌بسا حق با امیر قلعه‌نویی باشد و عادل فردوسی‌پور و مهمانان برنامه در قضاوت خود دچار خطا شده باشند، یا برعکس. در نهایت، مخاطبان و علاقه‌مندان فوتبال که این موضوعات را با دقت دنبال می‌کنند، سخنان هر دو طرف را می‌شنوند و قضاوت خود را بر اساس شواهد و استدلال‌های مطرح‌شده شکل می‌دهند.

🔻اما نگرانی اصلی از جایی آغاز می‌شود که این اختلاف ورزشی از عرصه نقد و پاسخ فراتر رود و امکان بیان دیدگاه‌های یکی از طرفین با محدودیت مواجه شود. بر اساس آنچه عادل فردوسی‌پور اعلام کرده است، وب‌سایت و اپلیکیشن فوتبال ۳۶۰ از شب گذشته با اختلال یا محدودیت دسترسی مواجه شده و به گفته او، این مشکل منشأ فنی نداشته است. این امر یادآوری سیاست کهنه و و شکست‌خورده فیلترینگ است.

🔻تجربه سال‌های گذشته نشان داده است که در عصر شبکه‌های اجتماعی، محدودسازی یک رسانه یا یک بستر ارتباطی، نه مانع انتشار محتوا می‌شود و نه از دسترسی مخاطبان به آن جلوگیری می‌کند. امروز هر کاربر می‌تواند خود به یک رسانه تبدیل شود و محتوا در زمانی کوتاه از مسیرهای متعدد بازنشر شود. نمونه همین ماجرا آن است که با وجود محدود شدن دسترسی به فوتبال ۳۶۰، بخش قابل توجهی از سخنان عادل فردوسی‌پور از طریق شبکه‌های اجتماعی و کانال‌های مختلف در دسترس مخاطبان قرار گرفت و به‌طور گسترده بازنشر شد.

🔻واقعیت آن است که بالاخره باید در نقطه‌ای، بی‌فایده بودن این اقدامات برای همه تصمیم‌گیران و سیاستگذاران روشن شود. نه‌تنها باید امکان طرح دیدگاه‌های انتقادی فراهم باشد، بلکه تجربه نیز نشان داده است که محدود کردن آزادی بیان منتقدان، نه به کاهش انتشار دیدگاه‌های آنان می‌انجامد و نه مسئله را حل می‌کند. به بیان دیگر، خاموش کردن صدای منتقدان نه ممکن است نه مطلوب. اعمال محدودیت بر یک اپلیکیشن فوتبالی نیز از این قاعده مستثنی نیست و حتی بدتر هم هست؛ چرا که می‌تواند احساس بی‌طرف نبودن سازوکارهای تنظیم‌گری و کاهش تحمل دیدگاه‌های متفاوت را در افکار عمومی تقویت کند.

@MohammadRahbari

Читать полностью…

⭕️تشدید مخالفت با جنگ در اینستاگرام در سایه قطب‌بندی‌های سیاسی

🔻یکی از تغییرات قابل توجه این روزهای اینستاگرام، افزایش چشمگیر استوری‌ها و پست‌هایی در مخالفت با جنگ و همدردی با مردم مناطق جنوبی کشور است. حتی برخی از کاربرانی که در جریان جنگ چهل‌روزه سکوت کرده بودند، اکنون آشکارا علیه جنگ موضع می‌گیرند یا نسبت به آنچه در استان‌های جنوبی می‌گذرد، ابراز نگرانی می‌کنند.

🔻این تغییر را می‌توان با چند عامل توضیح داد:

▪️تجربه مستقیم جنگ: جنگ چهل‌روزه برای بسیاری از مردم، حتی آن دسته از افرادی که به جنگ امید بسته بودند، این واقعیت را آشکار کرد که جنگ بیش از هر چیز ویرانی، ناامنی و خسارت انسانی و اقتصادی به همراه دارد. در نتیجه شاید بخشی از کسانی که نسبت به پیامدهای ویرانگر جنگ تردید داشتند، اکنون با صدای بلندتری از مخالفت با آن سخن بگویند.

▪️دسترسی به اینترنت: در جریان جنگ چهل‌روزه، محدودیت اینترنت باعث شد بسیاری از کاربران داخل کشور امکان انتشار دیدگاه خود در مخالفت با جنگ را نداشته باشند. امروز اما به دلیل دسترسی عموم مردم به اینترنت، این امکان فراهم شده و بخشی از افزایش واکنش‌ها را می‌توان ناشی از همین تفاوت در امکان ابراز نظر دانست. البته این توضیح درباره ایرانیان خارج از کشور که در آن مقطع نیز به اینترنت دسترسی داشتند، صدق نمی‌کند.

▪️نحوه پوشش رسانه‌های رسمی از جنگ در جنوب کشور: این تصویر ایجاد شده است که جنگ در مناطق جنوبی کشور، کمتر مورد توجه رسانه‌های رسمی قرار گرفته و یا با اهمیت کمتری بازنمایی شده است. بکار بردن تعابیری نظیر "پرتابه" بجای موشک یکی از نشانه‌های این امر است. در چنین فضایی، مخالفت با جنگ کمتر به عنوان یک موضع همسو با روایت رسمی تلقی می‌شود و در نتیجه منتقدان یا مخالفان صریح‌تر از گذشته با جنگ مخالفت می‌کنند.

▪️ادراک از نقش برخی گروه‌های سیاسی داخلی در تشدید جنگ: به‌دنبال مواضع برخی از جریانات سیاسی در مخالفت با آتش‌بس و تفاهمنامه ایران و آمریکا، مصادیق طرفداران ادامه جنگ در ذهن برخی از کاربران تغییر کرده است. اگر در گذشته حمایت از آغاز جنگ عمدتاً متوجه جریان سلطنت‌طلب بود، امروز در ذهن بخشی از افکار عمومی، برخی جریان‌های داخلی نیز در شکل‌گیری تنش‌ها و برهم خوردن تفاهمنامه نقش داشته‌اند. در نتیجه، مخالفت با جنگ برای برخی کاربران، به معنای نقد رویکردهای تندروانه در داخل تلقی می‌شود.

🔻مجموع این عوامل باعث شده هزینه اجتماعی مخالفت با جنگ کاهش یابد. در مقایسه با گذشته، کاربران کمتر نگران هجمه یا برچسب خوردن هستند و همین امر به افزایش حجم اظهار نظرها و ابراز همدردی با آسیب‌دیدگان جنگ کمک کرده است.

🔻با این حال، شاید مهم‌ترین نکته، خودِ این الگوی رفتاری باشد. در جامعه‌ای که دچار قطب‌بندی شدید شده است، شدت و نحوه ابراز یک موضع اخلاقی، بیش از آنکه صرفاً از باور فرد ناشی شود، تحت تأثیر آرایش نیروهای سیاسی و رفتار قطب مقابل قرار می‌گیرد.

🔻اگر چنین تحلیلی درست باشد، مسئله فقط افزایش مخالفت با جنگ نیست؛ بلکه این پرسش مهم‌تر مطرح می‌شود که چرا حتی مواضع انسانی و اصولی نیز تا این اندازه به فضای رقابت‌های سیاسی و قطبی وابسته شده‌اند.

🔻محیط سیاسی و اجتماعی قطبی‌شده، آسیب‌های زیادی دارد که از جمله آن نوعی "لج‌بازی" و موضع گیری واکنشی است؛ یعنی موضع‌گیری بر اساس مواضع طرف مقابل نه بر اساس آنچه درست و اصولی است. در چنین فضایی، هر موضعی بر اساس قطب‌بندی‌ها شکل می گیرد و انگاره "یا با ما یا با آن‌ها" پررنگ می‌شود. در شرایطی که تقویت همبستگی ملی یکی از مولفه‌های قدرت ملی است، تلطیف این فضا باید یکی از اولویت‌های اصلی سیاست‌های اجتماعی و نیروهای میانه درون جامعه ایران باشد.

@MohammadRahbari

Читать полностью…

⭕️عاشورا؛ زمانی برای سوگواری اندوه‌های انباشته

🔻از عاشورای سال گذشته تا عاشورای امسال، آن‌قدر بلا و مصیبت بر سر جامعه ایران آوار شده که آدمی نمی‌داند برای کدام‌یک سوگواری کند. از حوادث تلخ دی‌ماه تا جنگ چهل‌روزه، از تهران تا میناب، این جامعه آن‌قدر شهید و عزیز از دست داده که گویی فرصت نکرده برای هیچ‌کدام به‌درستی عزاداری کند. هر کس نیز به شیوه خود، سوگوار کسانی است که در این ماه‌های تلخ از دست داده است.

🔻اینستاگرام را که باز می‌کنی، انگار ماتم‌کده شده است. ویدئوهایی با میلیون‌ها بازدید که انسان را سرشار از غم و اندوه می‌کنند. گویی محرم و عاشورا بهانه‌اند تا هر کس، متناسب با تعلقات و باورهای خود، روضه عزیز از دست‌رفته‌اش را بخواند. اما همین روضه‌خوانی و همین سوگواری، وجه مشترکی است در میان همه تفاوت‌ در باورها و نگرش‌ها.

🔻واقعیت آن است که جامعه ایران امروز نیازمند سوگواری است. زخم عمیق ناشی از اتفاقات مهیب و دهشناک ماه‌های گذشته هنوز باز است و سوگواری جمعی، واکنشی طبیعی به این زخم‌ها و فقدان‌هاست.

🔻متأسفانه نیاز به این سوگواری جمعی، آن‌گونه که باید مورد توجه قرار نگرفته است. شاید به همین دلیل باشد که محرم و عاشورا به فرصتی برای بروز غم‌های انباشته‌شده ماه‌های گذشته تبدیل شده‌اند. جامعه، عاشورا را نمادی می‌بیند که از رهگذر آن می‌تواند اندوه خود را آشکار کند و برای فقدان‌هایش سوگواری کند.

🔻برای جامعه‌ای که در معرض تجربه‌های سنگین و آسیب‌زا قرار گرفته، این سوگواری جمعی اهمیتی حیاتی دارد. جوامع نیز همانند افراد، پس از تجربه بحران‌ها و فقدان‌ها نیازمند سوگواری هستند. فقدانی که سوگواری نشود، از میان نمی‌رود و جامعه‌ای که نتواند برای فقدان‌هایش سوگواری کند، در معرض نوعی افسردگی جمعی و فرسودگی روانی قرار خواهد گرفت.

🔻تحولات شش ماه گذشته، احساسات گوناگون و گاه متناقضی را در جامعه ایران برانگیخته است؛ اندوه و سوگواری برای شهادت فرزندان ایران از یک سو، غرور و افتخار ناشی از مقاومت در برابر دو قدرت اتمی از سوی دیگر، احساس استیصال در برابر دشواری‌های اقتصادی، و حتی شادی‌های مقطعی ناشی از موفقیت‌های ورزشی و ملی در جام جهانی. همه این احساسات واقعی‌اند و همگی بخشی از تجربه زیسته امروز ایرانیان هستند. خطا آنجاست که یکی از این احساسات به رسمیت شناخته شود و دیگری انکار شود. زیرا احساسات جمعیِ سرکوب‌شده، خود می‌توانند زمینه‌ساز بحران‌های تازه باشند.

▪️یکی از پربازدیدترین سوگواری‌هایی که در اینستاگرام بازنشر شده، را در این لینک می‌توانید ببینید.

@MohammadRahbari

Читать полностью…

⭕️در ستایش مسئولیت‌پذیری
✍🏻محمد رهبری

🔻مسعود پزشکیان به نخستین رئیس‌جمهور ایران تبدیل شد که تفاهم‌نامه‌ای مشترک با رئیس‌جمهور آمریکا را امضا کرد؛ آن هم پس از جنگی سخت که در جریان آن بسیاری از مقامات ارشد، فرماندهان و شهروندان کشور در حملات آمریکا و اسرائیل به شهادت رسیدند. در چنین بستری و با توجه به سابقه طولانی تخاصم میان ایران و آمریکا، امضای این تفاهم‌نامه تصمیمی ساده و کم‌هزینه نبود؛ به‌ویژه آنکه مخالفان آن طی هفته‌های اخیر در فضای مجازی و رسانه‌ای، کارزاری گسترده علیه آن به راه انداخته بودند؛ فضایی که در آن کمتر کسی حاضر می‌شد مسئولیت چنین تصمیمی را برعهده بگیرد.

🔻با این حال، رئیس‌جمهور این تفاهم‌نامه را امضا کرد و به‌عنوان رئیس شورای عالی امنیت ملی، از سوی خود و دیگر اعضای شورا مسئولیت آن را پذیرفت. پذیرش چنین مسئولیتی، بار سنگینی است که هر سیاستمداری توان یا آمادگی تحمل آن را ندارد. اما پزشکیان، به‌عنوان فردی که از ملت ایران رأی گرفته، این مسئولیت را، علی‌رغم تمامی مخاطرات آن، شجاعانه و در راستای شعارهای انتخاباتی خود پذیرفت.

🔻این اقدام، یادآور جمله مشهور او در ایام انتخابات است که گفته بود: «گردنم در گرو گفته‌هایم است و شخصاً ضامن و مسئولیت آن را می‌پذیرم.» اگر در آن روزها کسی در میزان پایبندی او به این سخن تردید داشت، اکنون می‌تواند مصداق عملی آن را در یکی از دشوارترین تصمیمات سیاسی سال‌های اخیر مشاهده کند.

🔻چه‌بسا اگر در مقاطع مختلف، سایر مسئولان نیز چنین سطحی از مسئولیت‌پذیری و شجاعت سیاسی از خود نشان می‌دادند، کشور به این نقطه نمی‌رسید. برای مثال، در تابستان ۱۴۰۱ و در جریان مذاکرات احیای برجام، زمانی که اختیار حل مسئله به دولت واگذار شده بود، اگر دولت وقت حاضر به پذیرش مسئولیت تصمیم نهایی می‌شد، شاید روند مذاکرات به سرانجام می‌رسید، بخشی از مشکلات اقتصادی کاهش می‌یافت، امید اجتماعی تقویت می‌شد و بسیاری از رخدادهای تلخ پس از آن رخ نمی‌داد.

🔻فارغ از آنکه مذاکرات و گفت‌وگوهای آتی چه سرنوشتی پیدا کنند، شجاعت و مسئولیت‌پذیری رئیس‌جمهور در مسیر پایان دادن به جنگ و گشودن افقی تازه برای کشور، از نگاه افکار عمومی پنهان نخواهد ماند. افزون بر این، خودِ تفاهم‌نامه نیز، صرف‌نظر از نتایج نهایی آن، یک دستاورد ملی به شمار می‌رود که نباید به سادگی از کنار آن گذشت.

🔻در این تفاهم‌نامه امتیازات متعددی برای ایران در نظر گرفته شده است؛ اما آنچه به آن اهمیتی ویژه می‌بخشد، شرایطی است که این امتیازات در آن به دست آمده‌اند. این سند پس از جنگی مستقیم با یک ابرقدرت جهانی حاصل شده است؛ کشوری که بودجه نظامی آن ده‌ها برابر ایران است. از این منظر، می‌توان گفت پس از جنگ‌های ایران و روس و عهدنامه‌های گلستان و ترکمانچای، این اولین بار است که پس از یک رویارویی نظامی با قدرتی بزرگ، توافقی میان ایران و طرف مقابل منعقد شده که در آن حقوق و مطالبات ایران نیز به شکلی جدی مورد توجه قرار گرفته است؛ امری که اگر نگوییم در طول تاریخ ایران، حداقل در تاریخ معاصر بی‌نظیر است.

🔻از این منظر، تفاهم‌نامه اخیر صرفاً یک توافق سیاسی نیست، بلکه سندی حقوقی و تاریخی است که ارزش مطالعه و تأمل دارد. در شکل‌گیری این دستاورد، دست‌کم سه عامل نقش اساسی ایفا کرده‌اند:

۱. بدون تردید، مقاومت و فداکاری نیروهای مسلح و شهدای جنگ اخیر، بیش از هر عامل دیگری در وادار کردن طرف مقابل به پذیرش خواسته‌های ایران نقش داشت.

۲. تیم دیپلماسی و مذاکره‌کنندگان کشور که در تدوین و پیشبرد این توافق سهمی تعیین‌کننده بر عهده داشتند.

۳. رئیس‌جمهور که از یک سو با رویکرد وفاق‌محور خود، به رقیب انتخاباتی خود اعتماد کرد ومسئولیت مذاکرات را به او سپرد و از سوی دیگر، مسئولیت سیاسی و حقوقی امضای تفاهم‌نامه را نیز پذیرفت.

🔻روزها و هفته‌های آینده همچنان روزهایی حساس خواهند بود. این سند نیازمند صیانت، پیگیری و مراقبت مستمر است و نباید اجازه داد اقدامات تخریبی مخالفان صلح و ثبات و خباثت‌های نتانیاهو و اسرائیل، مانع تحقق اهداف آن شود. با این حال، مذاکرات آینده هر نتیجه‌ای که داشته باشند، یک واقعیت تغییر نخواهد کرد: رئیس‌جمهور برای پایان دادن به جنگ و گشودن مسیر آبادانی ایران، مسئولیت تصمیم خود را پذیرفت، گردن خویش را در گرو وعده‌هایش گذاشت و بر سر آن ایستاد.

@MohammadRahbari

Читать полностью…

⭕️از میان توئیت‌ها

هنوزم باورش برام سخته که یه عده هر روز میرفتن پشت لانچر و پدافند با اینکه میدونستن قراره بمب بیاد سمتشون و تیکه تیکه بشن.
ناجیان ایران اینها بودند. امیدوارم خانوادهاشون تا آخر عمر در رفاه باشن.

@MohammadRahbari

Читать полностью…

⭕️پژوهشی جدید راجع به شبکه‌های اجتماعی: توییتر فارسی چگونه به سپهر عمومی گسسته تبدیل شد؟

🔻 مقاله جدیدم راجع به «کنش‌های گسست‌زا» در توییتر فارسی، در مجله معتبر New Media and Society منتشر شد. در این مقاله به سازوکارهایی پرداخته‌ام که باعث شده تا گفت‌وگو در شبکه‌های اجتماعی و خصوصا توییتر دشوار شود؛ سازوکارهایی که در نهایت به تضعیف فرهنگ دموکراتیک در جوامع منجر می‌شود.

🔻توییتر فارسی محیطی به‌شدت قطبی‌شده است؛ گزاره‌ای که پژوهش‌های متعددی در سال‌های اخیر آن را تأیید کرده‌اند. در این مطالعات، مفاهیمی مانند «اتاق پژواک» یا «شکل‌گیری گروه‌های همفکر» به‌عنوان عامل مؤثر در شکل‌گیری قطب‌بندی سیاسی معرفی شده‌اند. اما آیا این مفاهیم برای توضیح عمق گسست و قطبی‌سازی در توییتر فارسی کافی هستند؟

🔻این موضوع دومین مقاله‌ام راجع به توییتر فارسی در ژورنال‌های علمی و معتبر بین‌المللی است که اخیرا منتشر شد. در پژوهشی که به همراه هادی صفری و علی نانوایی انجام داده‌ایم، تلاش کردیم تا با بهره‌گیری از مفاهیمی دیگر، سازوکارهای مؤثر بر قطع ارتباط میان کاربران و تشدید گسست در توییتر فارسی را بررسی کنیم. در این پژوهش، کنش‌های گسست‌زا (Disconnective practices) به موارد ذیل اطلاق شده است:

▪️گفتارِ مرتبط با بلاک کردن (Block Talk): پست‌هایی که در آن کاربران درباره بلاک کردن دیگران صحبت می‌کنند یا دیگران را به بلاک کردن برخی کاربران دعوت می‌کنند.

▪️اجتناب گزینشی (selective avoidance): دوری گزینشی از مواجهه با دیدگاه‌های مخالف از طریق بلاک، آنفالو و مشابه آن.

▪️بی‌ادبی سیاسی (Political incivility): به‌کارگیری الفاظ رکیک، توهین، تحقیر و حمله شخصی در بحث‌های سیاسی.

🔻این مطالعه با بررسی این مفاهیم در فضای توئیتر فارسی، و با بهره‌گیری از تحلیل زمانی و تحلیل شبکه‌های اجتماعی بر پایهٔ ۲۲۶ میلیون توییت و رویدادهای کلیدی سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۱ نشان می‌دهد کاربران ایرانی چگونه از طریق بلاک کردن، آنفالو کردن و به‌کارگیری زبان توهین‌آمیز به شکل‌گیری محیطی قطبی و گسسته کمک می‌کنند.

🔻یافته‌ها نشان می‌دهد گفتار مرتبط با بلاک‌کردن و بی‌ادبی سیاسی به‌عنوان رفتارهایی پایدار، در دوره‌های بحران سیاسی افزایش می‌یابند و قطبی‌سازی طرفدارانه را تشدید می‌کنند. این رفتارهای دیجیتال نه تنها بازتاب شکاف‌های اجتماعی موجود هستند، بلکه آن‌ها را تقویت نیز می‌کنند و اعتماد و مدارا، دو عنصر کلیدی فرهنگ دموکراتیک، را کاهش می‌دهند و در نهایت به تضعیف فرهنگ دموکراتیک در جوامع منجر می‌شود.

🔻با بررسی توییتر فارسی به‌مثابهٔ سپهر عمومی‌ای که در آن کنشگران سیاسی گفتمان را شکل می‌دهند، این پژوهش بینش‌هایی دربارهٔ پیامدهای گسترده‌تر رسانه‌های اجتماعی بر قطبی‌سازی و گسست سیاسی در کشورهای غیر غربی ارائه می‌کند.

🔻این مقاله از طریق لینک زیر قابل دسترس است:
https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/14614448261433479

@MohammadRahbari

Читать полностью…

بازگشایی اینترنت؛ ضرورت امنیت ملی
✍🏻محمد رهبری|منتشر شده در خبرآنلاین

🔻پس از ۸۸ روز محدودیت دسترسی به اینترنت در کشور، روند اتصال تدریجی مردم بالاخره آغاز شد؛ رخدادی که موجب خوشحالی بسیاری از شهروندانی شد که معیشت و زندگی روزمره‌شان در این مدت آسیب دیده بود.

🔻مطابق با نظرسنجی‌های انجام‌شده توسط مؤسسات مختلف نظرسنجی، اکثریت مردم ایران خواهان اتصال مجدد اینترنت و رفع محدودیت‌ها بودند. بر اساس یکی از این نظرسنجی‌ها، تنها ۸ درصد از پاسخگویان موافق تداوم محدودیت‌ها بودند و سایرین خواهان بازگشت اینترنت به شرایط پیش از دی‌ماه ۱۴۰۴ و حتی بازگشایی اینترنت بدون فیلترینگ بودند.

🔻بنابراین، تداوم محدودیت‌های اینترنتی، در چنین شرایطی ناگزیر به افزایش نارضایتی عمومی می‌انجامید؛ آن هم در شرایطی که اتحاد و همبستگی ملی و دوری از تفرقه، ضرورتی انکار ناپذیر است. علاوه بر این، به گواهی نظرسنجی‌های متعدد، محدودیت‌های اینترنتی بر وضعیت درآمد و معیشت مردم نیز اثرگذار بوده است. در یکی از این نظرسنجی‌ها، ۴۷% از پاسخگویان، اعلام کرده‌اند که عدم دسترسی به اینترنت بر شغل یا میزان درآمدشان تأثیر منفی گذاشته است. در شرایطی که به‌واسطه‌ آسیب‌های جنگ، تورم افزایش یافته و بسیاری از مشاغل آسیب دیده‌اند، نمی‌توان تأثیر محدودیت‌های اینترنتی بر معیشت نزدیک به نیمی از مردم را نادیده گرفت. صیانت و حمایت از معیشت مردم، امروز یک وظیفه مهم همراستا با تقویت امنیت ملی کشور است و بازگشایی اینترنت در همین راستا، ضرورتی انکارناپذیر بود.

بازگشایی اینترنت در این شرایط را نباید کم‌اهمیت و یک اتفاق معمول تلقی کرد. اهمیت این اقدام زمانی روشن‌تر می‌شود که مواضع سه ماه گذشته در نسبت با اینترنت مرور شود. دسترسی مجدد همه مردم به اینترنت در حالی برقرار شد که شایعاتی درباره قطع دائمی اینترنت عمومی در جامعه رواج یافته بود و برخی جریان‌ها اعطای «اینترنت پرو» یا اجرای سیاست «وایت‌لیست» را کافی می‌دانستند. در چنین فضایی، با پیگیری شبانه‌روزی وزیر ارتباطات و تدبیر رئیس جمهور و معاون اول، سرانجام اینترنت متصل شد و مشخص شد که قوه عاقله در کشور با تداوم محدودیت‌های اینترنتی همراه نیست.

🔻از این رو، علی‌رغم دشواری‌های فراوان و مخالفت‌های جدی که در مسیر بازگشایی اینترنت وجود داشت، این اقدام با کاهش نارضایتی عمومی، تقویت سرمایه اجتماعی و حمایت از معیشت مردم، به تقویت امنیت کشور منجر خواهد شد. این در حالی است که تداوم محدودیت‌ها در این حوزه، می‌توانست بر حکمرانی سایبری کشور آثار منفی داشته باشد و شکاف‌های اجتماعی را تشدید کند.

🔻در مجموع اقدام دولت در بازگشایی اینترنت در روزهای گذشته، رخدادی مهم و همراستا با امنیت ملی کشور است که رضایت مردم را نیز به همراه داشته است. اکنون و با توجه به مباحث گسترده یک سال اخیر درباره نسبت اینترنت و امنیت، ضرورت یک مطالعه روشمند، ملی و آینده‌نگر درباره جایگاه اینترنت در امنیت ملی بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود؛ مطالعه‌ای که بتواند مبنای سیاست‌گذاری پایدار، عقلانی و متناسب با نیازهای جامعه امروز ایران قرار گیرد و مسیر حکمرانی سایبری کشور را از تصمیم‌های مقطعی به سمت راهبردهای بلندمدت هدایت کند.

@MohammadRahbari

Читать полностью…

📹 در رویداد «شریان‌های ارتباطی پایدار ارتباطات» به میزبانی وزارت ارتباطات بررسی شد: آیا محدودیت اینترنت امنیت‌آفرین است؟

حسام‌الدین آشنا، رئیس اسبق مرکز بررسی‌های ریاست‌جمهوری:
▫️محروم کردن ایرانیان از پلتفرم‌های جهانی یعنی غیبت در نبرد میدان جهانی

هادی خانیکی، هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی:
▫️قطع ارتباطات در شرایط جنگ می‌تواند اثرات معکوس داشته باشد و منجر به افزایش شایعات و خبرهای جعلی شود

مجتبی قلی‌پور، هیأت علمی پژوهشکده مطالعات راهبردی:
▫️ما به اشتباه گمان می‌کنیم مشکلات کشور بخاطر اینترنت است و این تبدیل به روایت رسمی شده است. همین تصور باعث قطعی کامل اینترنت شده است

محمد رهبری، مشاور وزیر ارتباطات:
▫️کنش‌های جمعی تابع هزینه-فایده هستند نه تابع فضاسازی در محیط آنلاین

@MohammadRahbari

Читать полностью…