24784
وب سايت کتابخانه مرکزی: Library.ut.ac.ir آدرس: خیابان انقلاب، خیابان ۱۶ آذر، داخل پردیس مرکزی دانشگاه تهران، کتابخانه مرکزی، مرکز اسناد و تامین منابع علمی.
Sovereignty in Iran: Challenges to Eurocentrism from Ancient Iran to the Islamic Republic
حاکمیت در ایران: چالش با اروپامحوری، از ایران باستان تا جمهوری اسلامی
ویراستار: Shabnam J. Holliday
ناشر: Edinburgh University Press
سال انتشار: ۲۰۲۶
این کتاب مجموعهای میانرشتهای درباره مفهوم «حاکمیت» در تاریخ ایران است. نویسندگان میکوشند نشان دهند که الگوی رایج حاکمیت، که عمدتاً بر تجربه تاریخی اروپا استوار است، برای توضیح همه ادوار تاریخ ایران کافی نیست. از این رو، حاکمیت در کتاب نه صرفاً به معنای اقتدار دولت بر سرزمین، بلکه در پیوند با دین، سلطنت، قومیت، جنسیت، هویت و روابط بینالملل بررسی میشود. دامنه زمانی کتاب از عیلام و هخامنشیان تا جمهوری اسلامی امتداد دارد.
مقدمه: وارد کردن ایران به مباحث حاکمیت
Shabnam J. Holliday
مقدمه چارچوب نظری کتاب را توضیح میدهد و این پرسش را مطرح میکند که آیا میتوان تجربه تاریخی ایران را با تعاریف اروپایی حاکمیت سنجید. هالیدی بر تعدد و تغییرپذیری اشکال حاکمیت در ایران تأکید دارد.
۱. کوهستان و دشت: حاکمیت، تابآوری و تنوع در عیلام
Brieg Powel
این مقاله ساخت سیاسی عیلام را بررسی میکند و نشان میدهد که حاکمیت در این جامعه الزاماً متمرکز و یکپارچه نبوده است. جغرافیا و وجود مراکز گوناگون قدرت در شکلگیری این ساختار نقش مهمی داشتهاند.
۲. مفاهیم حاکمیت در کتیبههای داریوش اول
Lloyd Llewelyn-Jones
نویسنده با بررسی کتیبههای فارسی باستان، به چگونگی تصور داریوش از قدرت شاهی میپردازد. مشروعیت الهی، تصرف سرزمین و توانایی حفظ نظم شاهنشاهی از عناصر اصلی این تصور از حاکمیتاند.
۳. زنان، اسطوره و حاکمیت در سنت ایرانی
Saeed Talajooy
این فصل پیوند میان سرزمین، جنسیت و اقتدار را در اسطورهها و روایتهای ایرانی بررسی میکند. شخصیتهایی چون سپندارمذ و آناهیتا در بحث نویسنده جایگاهی مهم دارند و زنان بهعنوان عاملان رهایی و اختیار مطرح میشوند.
۴. حاکمیت و شاهان اشکانی و ساسانی
Vesta Sarkhosh Curtis
نویسنده با استفاده از سکهها، القاب شاهی و نقشبرجستهها، مفهوم اقتدار سلطنتی در دوره اشکانی و ساسانی را بررسی میکند. این منابع تصویری و مادی اطلاعات مهمی درباره ایدئولوژی شاهنشاهی و مشروعیت سیاسی فراهم میکنند.
۵. حاکمیت در ایران صفوی
Andrew J. Newman
نیومن بر تداوم ساختهای سیاسی و اجتماعی در دوره صفوی تأکید دارد. او نشان میدهد که حاکمیت صفوی تنها نتیجه تمرکز قدرت شاه نبود، بلکه در تعامل با گروههای اجتماعی، مذهبی و سیاسی شکل میگرفت.
۶. حاکمیت ایران در سالهای اشغال، ۱۹۴۱–۱۹۴۶
Rowena Abdul Razak
این مقاله به وضعیت ایران در دوران اشغال متفقین میپردازد. مسئله اصلی فاصله میان استقلال و حاکمیت رسمی ایران از یک سو و محدودیت عملی دولت در برابر قدرتهای خارجی از سوی دیگر است.
۷. حاکمیت و «دولت ـ امپراتوری» پهلوی
Robert Steele
استیل بررسی میکند که حکومت پهلوی چگونه خود را احیاکننده اقتدار تاریخی ایران معرفی میکرد. استفاده از گذشته شاهنشاهی و تصویرسازی از دوره قاجار بهعنوان عصر ضعف، بخشی از این روایت سیاسی بود.
۸. دین و حاکمیت در جمهوری اسلامی
Edward Wastnidge
این فصل رابطه دین، امنیت و سیاست خارجی جمهوری اسلامی را بررسی میکند. نویسنده معتقد است که برای فهم تلقی جمهوری اسلامی از حاکمیت، باید علاوه بر قلمرو و دولت، مؤلفههای دینی و ایدئولوژیک را نیز در نظر گرفت.
۹. حاکمیت و قومیت در بحرین و خلیج فارس
Firoozeh Kashani-Sabet
مقاله به رابطه تابعیت، قومیت و تعلق سیاسی در بحرین و سواحل خلیج فارس در اوایل قرن بیستم میپردازد. تعیین اینکه چه کسانی به یک جامعه سیاسی تعلق دارند، یکی از ابعاد مهم حاکمیت در این مطالعه است.
۱۰. کردستان و «نیمهحاکمیت»
Marouf Cabi
نویسنده رابطه دولت مرکزی ایران و جنبشهای سیاسی کرد را از منظر رقابت بر سر اقتدار بررسی میکند. مفهوم «نیمهحاکمیت» برای توصیف وضعیتهایی به کار میرود که قدرت میان دولت مرکزی و نیروهای محلی تقسیم یا مورد مناقشه است.
۱۱. جنسیت و حاکمیت در خیزش «زن، زندگی، آزادی»
Asma Abdi & Shabnam J. Holliday
این مقاله مفهوم حاکمیت را به مسائل جنسیت، بدن، هویت و اعتراض اجتماعی پیوند میدهد. نویسندگان نشان میدهند که حاکمیت میتواند نه فقط در سطح دولت، بلکه در سطح فرد و گروههای اجتماعی نیز موضوع مناقشه باشد.
نتیجهگیری
هالیدی در پایان تأکید میکند که تجربه تاریخی ایران از وجود اشکال متنوع و گاه رقیب حاکمیت حکایت دارد. نتیجه کلی کتاب این است که برای فهم حاکمیت در ایران باید از یک الگوی ثابت و صرفاً اروپایی فاصله گرفت و پیچیدگی تاریخی، شرایط هر دوره و عاملیت گروههای مختلف را در نظر گرفت.
/channel/UT_Central_Library
شب وصل است و طی شد نامهٔ هجر
سلام فیه حتّی مطلع الفجر - ( حافظ )
الهی اگر کاسنی تلخ است از بوستان است
و اگر عبد الله مجرم است از دوستان است
الهی این چه فضل است که با دوستان خود کرده ای
( که هر که تو را شناخت ایشان را یافت ) - ( خواجه عبد الله انصاری )
هر آن که در دست جام دارد
سلطانی جم مدام دارد - ( حافظ )
( اندازه : ۲۱ × ۱۲ سانتی متر )
( مجموعه شخصی آقای محمّدرضا شفیعی )
( با تشکّر از آقای محمّد زال پور )
( منسوب )
#میر_حسین_خوشنویس_باشی
#نستعلیق_قدما
#نستعلیق
@Calligraphy_Archive
از مخالفت تا استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی در پژوهشهای دانشگاهی [دو فرستۀ دنبال هم]
ظهور گسترده ابزارهای هوش مصنوعی مولد، بهویژه پس از فراگیرشدن ChatGPT در اواخر سال ۲۰۲۲، دانشگاهها و ناشران علمی را با مسئلهای تازه روبهرو کرد: آیا استفاده از هوش مصنوعی در پژوهش و نگارش علمی مجاز است؟
پاسخ به این پرسش طی چند سال تحول قابل توجهی پیدا کرده است.
مرحله اول: نگرانی و محدودیت شدید ـ ۲۰۲۳
در نخستین ماههای گسترش ChatGPT، واکنش بخش مهمی از جامعه دانشگاهی محتاطانه و گاه بسیار سختگیرانه بود. نگرانی اصلی این بود که پژوهشگر متنی را که خود تولید نکرده است به نام خود منتشر کند، منابع جعلی وارد مقاله شود، داده یا استدلال نادرست تولید شود، یا مرز میان «نویسنده انسانی» و «ماشین» از بین برود.
در ژانویه ۲۰۲۳، مجله Nature اعلام کرد که ابزارهایی مانند ChatGPT نمیتوانند به عنوان نویسنده مقاله معرفی شوند، زیرا نویسندگی علمی مستلزم قبول مسئولیت است و یک مدل هوش مصنوعی نمیتواند چنین مسئولیتی را بر عهده بگیرد. Nature در عین حال از همان زمان تأکید کرد که اگر از یک مدل زبانی استفاده شده باشد، این استفاده باید در مقاله اعلام شود.
بنابراین حتی در این دوره نیز موضع دقیق بسیاری از مجلات «ممنوعیت مطلق هوش مصنوعی» نبود؛ بلکه مخالفت با جایگزین شدن هوش مصنوعی به جای پژوهشگر و استفاده پنهانی از آن بود.
مرحله دوم: پذیرش محدود و مشروط ـ ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴
بهتدریج روشن شد که نمیتوان هوش مصنوعی را صرفاً به عنوان وسیلهای برای تقلب علمی در نظر گرفت. این ابزارها میتوانستند در ویرایش زبان، سازماندهی مطالب، کمک به برنامهنویسی، توضیح مفاهیم، جستوجوی اولیه موضوعات و بعضی مراحل پژوهش مفید باشند.
در سپتامبر ۲۰۲۳، یونسکو در نخستین راهنمای جهانی خود درباره هوش مصنوعی مولد در آموزش و پژوهش، به جای توصیه به ممنوعیت عمومی آن، بر استفاده «انسانمحور»، حفاظت از دادهها، ارزیابی اخلاقی ابزارها و تدوین مقررات روشن توسط مؤسسات آموزشی تأکید کرد.
در همین دوره، سیاست بسیاری از ناشران به سمت یک اصل مشخص حرکت کرد:
استفاده از AI ممکن است مجاز باشد، اما مسئولیت علمی همچنان کاملاً با انسان است.
برای مثال، توصیههای ICMJE در حوزه نشر پزشکی مقرر کرد که استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی باید اعلام شود؛ AI نمیتواند نویسنده مقاله باشد؛ پژوهشگر باید خروجی آن را کنترل کند و مسئول صحت مطالب، منابع و نبود سرقت علمی باشد.
بنابراین سؤال بهتدریج از
«آیا از AI استفاده کردهاید؟»
به این سؤال تغییر کرد:
«از AI برای چه کاری، چگونه و با چه میزان نظارت انسانی استفاده کردهاید؟»
مرحله سوم: پذیرش همراه با شفافیت ـ ۲۰۲۴ تا امروز
در مرحله جدید، تعداد زیادی از ناشران معتبر دیگر اصل استفاده از هوش مصنوعی را تخلف تلقی نمیکنند؛ بلکه برای آن قواعد مستندسازی و افشا (Disclosure) تعیین کردهاند.
سیاست فعلی Elsevier نمونه روشنی از این رویکرد است. این ناشر استفاده مسئولانه از AI را میپذیرد، اما از نویسندگان میخواهد در صورت استفاده مؤثر از ابزارهای هوش مصنوعی در آمادهسازی مقاله، نام ابزار، هدف استفاده و میزان نظارت خود را اعلام کنند. استفاده از AI در خود فرایند پژوهش نیز، در صورت ارتباط با روش تحقیق، باید در بخش Methods توضیح داده شود. اصلاح ساده املا، دستور زبان و علائم نگارشی معمولاً نیاز به اعلام ندارد.
در بهروزرسانی سیاست Elsevier در اوت ۲۰۲۶ نیز صریحاً آمده است که نویسندگان میتوانند از AI استفاده کنند، مشروط بر آنکه مسئولیت علمی و نظارت انسانی حفظ شود. نمونههایی مانند کمک در مرور ادبیات، یافتن شکافهای پژوهشی، سازماندهی مطالب، ایدهپردازی و بهبود خوانایی متن از کاربردهای مطرحشدهاند.
ICMJE نیز در توصیههای بهروزشده سال ۲۰۲۶ بخش مستقلی را به استفاده از AI در نشر علمی اختصاص داده است و بر چهار اصل تأکید دارد: شفافیت، مسئولیت انسانی، حفاظت از محرمانگی و صحت علمی.
حتی در برخی سیاستهای جدیدتر Nature، استفاده از AI بر اساس سطح خطر کاربرد ارزیابی میشود. کاربردهای کمخطر که صرفاً به بیان، سازماندهی یا کارآمدی پژوهشگر کمک میکنند و قضاوت علمی را جایگزین نمیکنند، از کاربردهایی که در استنتاج و داوری علمی دخالت میکنند متمایز شدهاند.
پس دانشجو امروز چه کار باید بکند؟
اصل مناسب این نیست که «از هوش مصنوعی استفاده نکنید» و نه اینکه «هر کاری را میتوان به هوش مصنوعی سپرد». اصل مناسب این است:
از هوش مصنوعی به عنوان دستیار پژوهش استفاده کنید، نه به عنوان جایگزین پژوهشگر.
[ادامه در فرسته بعدی] 👇
مجموعه ای از گزارش ها و مقالات در حوزه هوش مصنوعی در حوزه پژوهش و کارهای کتابخانه ای
/channel/UT_Central_Library
🔻اینجا قدیمیترین کتابفروشی تهران است!
🔹کتاب فروشی اسلامیه که ۱۵۰ سال قدمت دارد از دوره قاجار تا به امروز در تهران پابرجاست.
🔹مالکیت آن با خاندان کتابچی و به عنوان قدیمیترین کتاب فروشی پابرجای تهران شناخته میشود، این حجم از استواری واقعا تحسین دارد.
@akhbartehran
📚 #معرفی_کتاب
🔺پاکستان: هزارنمای اسلام
🔺 Pakistan: A Kaleidoscope of Islam
👈🏻 نویسنده: Mariam Abou Zahab
👈🏻 ناشر: Oxford University Press
👈🏻 سال انتشار : (2020)
👈🏻شابک: 9780197534595
معرفی ناشر
این مجموعه جستارها، دو دسته از مقالهها و فصلها به قلم مریم ابوذهب، پژوهشگر فقید و برجسته اسلام در آسیای جنوبی را گرد هم میآورد. بخش نخست این مجلد به واکاوی مناسبات شیعه و سنی در پاکستان میپردازد، حال آنکه بخش دوم بر اسلامگرایی خشونتآمیز در این کشور تمرکز دارد و همزمان روند طالبانی شدن نوار پشتوننشین و ابعاد جهادی سلفیگری در آسیای جنوبی را پوشش میدهد.
ابوذهب در سراسر این متون، دلایل پرشماری را که پاکستان را به کانون شکلگیری و تحول اسلام سیاسی بدل ساخته است، بررسی میکند. وی با در نظر گرفتن پیامدهای استعمار و منازعات - از جمله جنگ شوروی و افغانستان و عملیات نظامی غرب در افغانستانِ پسا-۱۱ سپتامبر - چشماندازی تاریخی از این روند تکاملی به دست میدهد. او در عین تبیین اهمیت بنیادین این نفوذهای خارجی (از عربستان سعودی و ایران تا ایالات متحده)، اسلام سیاسی پاکستان را در بستر فرهنگهای بومی نیز قرار میدهد و بیآنکه هرگز به دام تقلیلگرایی فرهنگی بیفتد، از دانش ژرف انسانشناختی خویش بهره میگیرد. در نهایت، وی بر مؤلفههای جامعهشناختی تعیینکننده در فرقهگرایی، طالبانیسم و جهادگرایی، و همچنین اقتصاد سیاسی این ایدئولوژیها تاکید میورزد.
اگرچه دانش ابوذهب در این حوزه بیبدیل و جامع است، وی در این مقالات ترکیبی شیوا و پیراسته ارائه میدهد که تکتک واژگانش بار معنایی دقیقی دارد. این مجلد برای درک پویاییهای معاصر پاکستان اثری گریزناپذیر و ضروری به شمار میرود.
فهرست مطالب
مقدمه) رویکرد چندمقیاسی مریم ابوذهب به اسلامگرایی: ریشههای اجتماعی و بومی فرقهگرایی و جهادگرایی در پاکستان (کریستوف ژافرلو)
بخش اول: تسنن و تشیع شبهنظامی در پاکستان
۱) پاکستان: گذار از محافظهکاری دینی به رادیکالیسم سیاسی
۲) سیاسی شدن جامعه شیعیان در پاکستان طی دهههای ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰
بخش دوم: فرقهگرایی: منازعه شیعه و سنی در پاکستان
۳) فرقهگرایی به مثابه هویتی جایگزین: سنیها و شیعیان در مرکز و جنوب پنجاب
۴) منازعه سنی و شیعه در جهنگ (پاکستان)
۵) سپاه صحابه (SSP): طلایهدار اسلام شبهنظامی سنی در پاکستان
بخش سوم: طالبانی شدن و جهاد در نوار پشتوننشین و پنجاب
۶) سلفیگری در پاکستان: جنبش اهل حدیث
۷) کشرها علیه مشرها: جهاد و دگرگونی اجتماعی در مناطق قبایلی تحت اداره فدرال (فاٹا)
۸) طالبان پشتون و پنجابی: پیوند جهادی-فرقهای
بخش چهارم: همگراییهای فراملی جهادی-سنی فرقهای
۹) «این فقط یک مسئله میان شیعه و سنی است»: فرقهگرایی و طالبانیسم در مناطق قبایلی تحت اداره فدرال (فاٹا) در پاکستان
۱۰) پیوندها و پویاییها
📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبانهای اروپایی
@Islamicstudies
سندی با ارزش در باره مرحوم محمد تقی دانش پژوه و این که مدتی ریاست کتابخانه مرکزی دانشگاه را داشته اند.
/channel/UT_Central_Library
🔰درباره بازگشت ادبیات کلاسیک به زندگی نسل Z؛
[وقتی کلاسیکها دوباره جوان میشوند](ibna.ir/x6JPf)
🔸شاید عجیب به نظر برسد؛ در روزگاری که ویدئوهای چندثانیهای جای بسیاری از حوصلههای قدیمی را گرفتهاند، رمانهایی که گاهی بیش از صد سال از تولدشان میگذرد، دوباره خوانده میشوند
🔸کتاب دیگر فقط چیزی نیست که در سکوت و تنهایی خوانده شود؛ به تجربهای اجتماعی تبدیل شده است.
🔸شاید یکی از رازهای موفقیت بوک تاک همین باشد: مخاطب احساس نمیکند با یک تبلیغ روبهروست. کسی که کتابی را معرفی میکند، شبیه دوستی است که هیجانزده میگوید: «این را بخوان؛ من با این شخصیت زندگی کردم.»
🔸و ناگهان رمانی که سالها در قفسه کتابخانه خاک میخورده، دوباره دیده میشود. چرا هنوز الیزابت بنت را دوست داریم؟ پاسخ را شاید بتوان در شخصیتهای کلاسیک پیدا کرد. الیزابت بنت، قهرمان «غرور و تعصب»، متعلق به انگلستان قرن نوزدهم است؛ اما استقلال، شوخطبعی و مقاومت او در برابر انتظارات اجتماعی هنوز برای خواننده امروز آشناست.
🔸کتاب از خواننده نمیخواهد فقط نگاه کند و رد شود. از او میخواهد بماند. شاید به همین دلیل است که بسیاری از خوانندگان جوان، مطالعه ادبیات کلاسیک را تجربهای آرامکننده و متفاوت از مصرف بیوقفه محتوای کوتاه میدانند.
🔸نسلها عوض میشوند، فناوری تغییر میکند و شیوه پیدا کردن کتابها دگرگون میشود؛ اما انسان همچنان عاشق میشود، اشتباه میکند، از قضاوت دیگران میترسد، با خانوادهاش اختلاف پیدا میکند و آرزو دارد زندگی خودش را بسازد. شاید به همین دلیل است که الیزابت بنت هنوز زنده است، جو مارچ هنوز رویا دارد و آن شرلی هنوز خیالپردازی میکند.
@ibna_official
یکی از دانشنامه هایی که در سال های اخیر تأسیس شده و پیشرفت بسیار خوبی داشته است، دانشنامه اصفهان، این شهر فرهنگی است.
https://isfahanica.org/
تاکنون، مقالات فراوانی در این دانشنامه درج شده و همه آنها در تارنمای آن موجود است.
برای نمونه می توانید مدخل «درب امام، بقعه، و زیارتگاه» ملاحظه فرمایید:
https://isfahanica.org/entry/%D8%AF%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85%D8%8C-%D8%A8%D9%82%D8%B9%D9%87-%D9%88-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87/
/channel/UT_Central_Library
نامه علی اصغر حکمت به فروزانفر برای دعوت از وی جهت سخنرانی در باره ابن سینا
/channel/UT_Central_Library
در میان اسناد فروزانفر اوراقی هست که او در باره سابقه آشنائیش با مولانا سخن می گوید. این چند صفحه را تقدیم می کنیم.
/channel/UT_Central_Library
📱 شبکهسازی ناشر با اینفلوئنسرها
هفتۀ گذشته یکی از ناشران بزرگ امریکا ۹۵ تولیدکنندۀ محتوای کتاب را برای ۳ روز به نیویورک دعوت کرد.
این سومین سال است که ناشر برای ارتباط با مروجان آنلاین کتاب چنین برنامهای برگزار میکند.
کوچکترین مهمان حدود ۲ هزار و بزرگترین ۱٫۲ میلیون دنبالکننده داشت.
موضوع صفحاتشان هم از عاشقانه و فانتزی تا کلاسیک، علمی تخیلی متفاوت بود.
برنامه هم فقط نشست و سخنرانی نبود.
کتابهای پیش از انتشار هدیه گرفتند، بازی شهری کتابی داشتند و در یک چالش ۱۰ دقیقه فرصت داشتند جعبهای را از کتابهای دلخواهشان پر کنند.
مطالعۀ جمعی و کار داوطلبانه در کتابخانۀ عمومی هم جزو برنامه بود.
پشت این برنامه یک نگاه بازاریابی پایدار است.
ناشران ایرانی هم میتوانند بهجای فرستادن پراکندۀ کتاب، با آدمهایی که هرکدام به بخشی از مخاطبان واقعی کتاب دسترسی دارند، شبکۀ فروش کتاب خود را تقویت کنند.
📚 کاغذک
https://edinburghuniversitypress.com/book-sovereignty-in-iran.html?utm_source=chatgpt.com
/channel/UT_Central_Library
چاپ 2026 دانشگاه ادینبرو
معرفی محتوای کتاب را پایین ملاحظه فرمایید
بسم الله الرحمن الرحیم: دانشکده حقوق و علوم سیاسی و اقتصادی به کتابخانه مسجد اعظم اهداء و ثبت دفتر گردید. سرپرست کتابخانه مبارکه: ابوالقاسم دانش آشتیانی/channel/UT_Central_Library
Читать полностью…
دانشجو میتواند، با رعایت مقررات دانشگاه یا مجله، از AI برای فهم بهتر یک مفهوم، پیشنهاد کلیدواژه برای جستوجو، سازماندهی مطالب، کمک به نگارش و ویرایش، برنامهنویسی، بررسی ساختار یک متن یا پیشنهاد مسیرهای اولیه پژوهش استفاده کند. اما نباید بدون بررسی، مطالب تولیدشده توسط AI را وارد پایاننامه یا مقاله کند؛ منبعی را صرفاً به دلیل پیشنهاد AI معتبر تلقی کند؛ داده، نتیجه یا ارجاع ساختگی ایجاد کند؛ یا تحلیل و استدلال علمیای را که خود قادر به دفاع از آن نیست به نام خود ارائه دهد.
یک قاعده ساده برای دانشجو
هر بار که از AI در پژوهش استفاده میکنید، چهار سؤال از خود بپرسید:
۱. آیا خودم این مطلب را میفهمم و میتوانم از آن دفاع کنم؟
اگر پاسخ منفی است، نباید آن را به عنوان نتیجه پژوهش خود ارائه کنم.
۲. آیا اطلاعات، آمار و منابع را مستقلاً بررسی کردهام؟
AI منبع علمی نیست و ممکن است اطلاعات یا حتی منابع ظاهراً معتبر اما نادرست تولید کند.
۳. آیا اطلاعات محرمانهای را در اختیار AI قرار میدهم؟
نسخه منتشرنشده مقاله دیگران، اطلاعات شخصی مشارکتکنندگان پژوهش و دادههای محرمانه نباید در سامانهای وارد شوند که محرمانگی آن تضمین نشده است. ICMJE نیز بهطور مشخص بر این موضوع تأکید دارد.
۴. آیا لازم است استفاده از AI را اعلام کنم؟
اگر AI نقش قابل توجهی در نگارش، تحلیل، کدنویسی، تولید شکل یا روش پژوهش داشته است، سیاست دانشگاه و مجله مقصد را بررسی کنید و در صورت لزوم استفاده از آن را دقیقاً اعلام کنید. برای نمونه، Elsevier حتی توصیه میکند نام ابزار، هدف استفاده و نحوه نظارت انسانی مستند شود.
جمعبندی
میتوان تحول چند سال اخیر را بسیار خلاصه چنین نشان داد:
مرحله اول:
«استفاده از AI خطرناک است؛ ممکن است مصداق تقلب یا خدشه به اصالت علمی باشد.»
⬇️
مرحله دوم:
«استفاده محدود از AI ممکن است قابل قبول باشد، ولی باید تحت نظارت پژوهشگر باشد و در موارد لازم اعلام شود.»
⬇️
مرحله سوم:
«استفاده مسئولانه از AI بخشی از ابزارهای پژوهش است؛ اما باید شفاف، قابل بررسی و مستند باشد و مسئولیت تمام محتوای علمی همچنان بر عهده پژوهشگر انسانی است.»
بنابراین در فضای علمی امروز، مسئله اصلی دیگر صرفاً «استفاده کردن یا نکردن از هوش مصنوعی» نیست؛ بلکه «چگونه، برای چه کاری، با چه میزان نظارت، و با چه میزان شفافیت از آن استفاده کردن» است.
یک اصل نهایی را میتوان به عنوان راهنمای دانشجویان در نظر گرفت:
هوش مصنوعی میتواند دستیار پژوهشگر باشد، اما نمیتواند جایگزین فهم، قضاوت، مسئولیت و صداقت علمی پژوهشگر شود.Читать полностью…
/channel/UT_Central_Library
✴️ کتابخانهها در مواجهه با هوش مصنوعی؛ نظرات ۶۹۸ مدیر کتابخانه درباره هوش مصنوعی
پژوهش جدید OCLC Research در سال ۲۰۲۶ تصویری قابلتأمل از نحوه مواجهه مدیران کتابخانههای دانشگاهی و عمومی با هوش مصنوعی ارائه میدهد. این پیمایش با مشارکت ۶۹۸ مدیر کتابخانه در ایالات متحده نشان میدهد که هوش مصنوعی وارد فعالیتهای کتابخانهای شده است، اما میزان پذیرش آن در کتابخانهها یکسان نیست.
در مجموع، ۲۴ درصد مدیران روزانه، ۴۰ درصد گاهی و ۳۶ درصد بهندرت یا اصلاً از هوش مصنوعی استفاده نمیکنند؛ تفاوتی که به نوع، اندازه و ظرفیت کتابخانهها وابسته است. برای نمونه، در کتابخانههای پژوهشی عضو ARL حدود ۶۷ درصد مدیران استفاده روزانه از AI را گزارش کردهاند، درحالیکه این میزان در کتابخانههای عمومی کوچک تنها ۱۴ درصد است.
یکی از مهمترین انگیزههای فعلی برای استفاده از هوش مصنوعی، افزایش بهرهوری و صرفهجویی در زمان است و کاربردهای عملی و سازمانی نقطه ورود بسیاری از کتابخانهها به این فناوری محسوب میشوند. بااینحال، نگرش مدیران صرفاً خوشبینانه نیست؛ تنها ۱۳ درصد بیش از آنکه نگران باشند، نسبت به AI هیجانزدهاند و ۳۹ درصد به یک اندازه فرصتها و نگرانیهای آن را احساس میکنند. اعتماد یکی از محوریترین مسائل مطرحشده است و ۳۰ درصد پاسخدهندگان، حریم خصوصی، سوگیری یا مخاطرات اخلاقی را مهمترین نگرانی خود درباره کاربرد AI معرفی کردهاند.
یافته قابلتوجه دیگر، فاصله میان استفاده عملی از هوش مصنوعی و سیاستگذاری سازمانی است؛ تنها ۷ درصد مدیران اعلام کردهاند که سازمان آنها دستورالعملها و انتظارات روشنی برای استفاده از AI ارائه کرده است. این شکاف در کتابخانههای کوچک آشکارتر است؛ بهطوریکه ۵۴ درصد مدیران کتابخانههای عمومی کوچک گفتهاند هوش مصنوعی هنوز بهصورت ساختاریافته در مؤسسه آنها مورد بحث قرار نگرفته است.
در مقابل، ۸۷ درصد مدیران اعلام کردهاند هنگام تصمیمگیری درباره هوش مصنوعی، مخاطرات اخلاقی را فعالانه در نظر میگیرند؛ نشانهای از اهمیت روزافزون «استفاده مسئولانه» در مدیریت کتابخانهها.
مدیران، سواد هوش مصنوعی، استفاده مسئولانه، مسائل اخلاقی و حریم خصوصی، سرعت تحولات فناوری و دقت و قابلیت اعتماد خروجیهای AI را از چالشهای مهم دو تا سه سال آینده کتابخانهها میدانند.
در مجموع، یافتههای OCLC نشان میدهد آینده هوش مصنوعی در کتابخانهها صرفاً به پذیرش ابزارهای جدید وابسته نیست؛ بلکه به توانایی کتابخانهها در ایجاد توازن میان نوآوری، اعتماد، سواد هوش مصنوعی، سیاستگذاری و مسئولیت اخلاقی بستگی خواهد داشت.
OCLC Research. (2026, August 18). What 698 library leaders are telling us about AI: First findings from OCLC’s new pulse survey series, Insider Insights. OCLC. https://www.oclc.org/en/learn/perspectives/insider-insights-what-698-library-leaders-are-telling-us-about-ai.html
/channel/UT_Central_Library
📚 معرفی کتاب «جنایت و مکافات»
نویسنده: فیودور میخایلوویچ داستایفسکی، نویسنده و فیلسوف بزرگ روسی (۱۸۲۱–۱۸۸۱)، یکی از تأثیرگذارترین چهرههای ادبیات جهان و پیشگام رمان روانشناختی مدرن.
🔹 داستایفسکی در سال ۱۸۲۱ در مسکو زاده شد. تحصیلات مهندسی نظامی داشت، اما بهزودی به نویسندگی روی آورد. در سال ۱۸۴۹ بهاتهام عضویت در محفلی سیاسی بازداشت و به مرگ محکوم شد، اما در آخرین لحظه حکمش به تبعید و کار اجباری در سیبری تبدیل شد؛ تجربهای که تأثیر عمیقی بر نگاه فلسفی و دینی او در آثار بعدیاش گذاشت.
🔹 «جنایت و مکافات» نخستین بار در سال ۱۸۶۶ بهصورت پاورقی در مجلهی روسکی وستنیک منتشر شد و یکی از مهمترین رمانهای تاریخ ادبیات جهان به شمار میرود.
🔹 داستان محور اصلی رمان، «راسکولنیکوف»، دانشجوی فقیر و منزوی اهل سنپترزبورگ است که با ارتکاب قتلی، دست به آزمایشی اخلاقی-فلسفی دربارهی مرز میان جنایت، توجیه عقلانی آن، و رنج وجدان میزند. رمان با کاوشی ژرف در روان انسان، گناه، رستگاری و عدالت اجتماعی، از شاهکارهای بیبدیل ادبیات روسیه و جهان محسوب میشود.
/channel/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC
🔹درخشش دانشگاه تهران در رتبهبندی موضوعی شانگهای ۲۰۲۶ / حضور در ۲۱ رشته تخصصی و کسب رتبه ۴۹ جهانی در منابع آب / جایگاه ویژه در حوزه مهندسی و فنی
بر اساس جدیدترین نتایج نظام رتبهبندی موضوعی شانگهای (GRAS) در سال ۲۰۲۶، دانشگاه تهران با حضور در ۲۱ رشته تخصصی، یکی از پرحضورترین و برترین دانشگاههای ایران در این حوزه موضوعی رتبهبندی جهانی است.
متن کامل خبر را در پیوند زیر بخوانید:
https://news.ut.ac.ir/fa/news/55658
@UT_NEWSLINE
📚 #معرفی_کتاب
🔺خون و عقیده: پاکسازی اسپانیای مسلمان، ۱۴۹۲-۱۶۱۴
🔺 Blood and Faith: The Purging of Muslim Spain, 1492-1614
👈🏻 نویسنده: Matthew Carr
👈🏻 ناشر: Hurst Publishers
👈🏻 سال انتشار : (2017)
👈🏻شابک: 9781849048019
معرفی ناشر
در سال ۱۶۰۹ میلادی، به تمام جمعیت مسلمان اسپانیا سه روز مهلت داده شد تا قلمرو این کشور را ترک گویند، در غیر این صورت به قتل میرسیدند. در جریان یک کوچ اجباری بیرحمانه و دهشتناک، خانوادهها ناگزیر شدند خانه و کاشانه و روستاهایی را که نسلها در آنها زیسته بودند، به یکباره رها کنند. فقط ظرف پنج سال، اسپانیای مسلمان عملا از صفحه روزگار محو شد: تخمین زده میشود که حدود ۳۰۰ هزار مسلمان از خاک اسپانیا بیرون رانده شدند؛ رویدادی که در آن زمان، بزرگترین پاکسازی قومی در تاریخ اروپا را رقم زد.
اثر حاضر، وقایعنگاری مبهوتکنندهای از این برههی تاریخیِ تقریبا ناشناخته است که در بستر روایی و پویای اسپانیای مسلمان به تصویر کشیده میشود. این اثر، دریچهای بدیع به سوی دورانی کمترشناختهشده از تاریخ اروپای مدرن میگشاید؛ روایتی غنی و پیچیده از کشاکش کیشها و باورها، و تقابل سرکوبی فرهنگی با مقاومتی در برابر نابرابریهای توانفرسا.
فهرست مطالب
بخش اول: از تسخیر تا تغییر کیش
۱) استثنای ایبریایی
۲) فاتحان
۳) مغلوبان
۴) پیمانهای نقضشده: غرناطه ۱۴۹۲-۱۵۰۰
۵) طغیان و تغییر کیش
۶) غلبه ایمان
۷) واپسین دژ: آراگون ۱۵۲۰-۱۵۲۶
بخش دوم: یک گله، یک شبان
۸) «خانهای آکنده از مار و عقرب»
۹) زیستِ موازی
۱۰) ایام پرالتهاب: ۱۵۵۶-۱۵۶۸
۱۱) فرمان پراگماتیک غرناطه
۱۲) «جنگی کوچک و پلید»
۱۳) هزیمت و عقوبت
بخش سوم: فاجعه
۱۴) هراسِ بزرگ
۱۵) «فرومایهترینِ مردمان»
۱۶) در مسیر اخراج
۱۷) «خطری قریبالوقوع»: ۱۵۹۸-۱۶۰۹
۱۸) «هولوکاستِ مقبول»
۱۹) پنهانکاری و فریب
۲۰) فرجامی بینقص؟ ۱۶۱۱-۱۶۱۴
۲۱) روز حساب
مؤخره: هشداری از گذرگاه تاریخ؟
📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبانهای اروپایی
@Islamicstudies
کتاب «تدریس در دانشگاه» یک منبع آموزش دانشگاهی است که در سال 2022 با هدف ارتقای مهارتهای آموزشی دانشجویان تحصیلات تکمیلی و استادان تازهکار تدوین شده است. این اثر مجموعهای از تجربیات بیست نویسنده و متخصص را در بر میگیرد که بر رویکردهای دانشجومحور و روشهای نوین تعامل در کلاسهای دانشگاهی تمرکز دارند. مباحث کلیدی کتاب شامل برقراری ارتباطات مؤثر با دانشجویان، استفاده از فناوریهای آموزشی، مدیریت آزمایشگاهها و ایجاد محیطهای یادگیری فراگیر است. نویسندگان با ارائه راهکارهای عملی، به چالشهای رایج مانند تدریس آنلاین، تنوع فرهنگی و اضطراب مدرسان تازهکار پاسخ میدهند. این منبع به گونهای طراحی شده تا با اشتراکگذاری دانش همتایان، کیفیت آموزش و مشارکت دانشجویان را در محیطهای آکادمیک بهبود بخشد. کتاب مذکور به همت انتشارات دانشگاه ویرجینیا تک و برای دسترسی رایگان به مواد آموزشی باکیفیت منتشر شده است.
@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
📚 ده کتابخانه دیجیتال برتر جهان؛ گنجینهای از منابع رایگان برای مطالعه و پژوهش
امروزه بسیاری از کتابخانههای ملی، دانشگاهی و فرهنگی جهان، بخش بزرگی از مجموعههای خود را دیجیتال کردهاند و امکان دسترسی رایگان کاربران سراسر جهان را به کتابها، نسخههای خطی، روزنامهها، تصاویر، اسناد تاریخی و سایر منابع فراهم کردهاند. برخی از این مجموعهها برای پژوهشگران و دانشجویان، بدون نیاز به عضویت یا پرداخت هزینه قابل استفادهاند.
📚 ۱. Europeana
یکی از بزرگترین درگاههای میراث فرهنگی دیجیتال اروپا که منابع هزاران کتابخانه، آرشیو و موزه را گردآوری کرده است. کتاب، نسخه خطی، روزنامه، عکس، فیلم، موسیقی و آثار هنری از جمله منابع آن هستند و بیش از ۶۰ میلیون شیء دیجیتال در آن قابل جستوجو است.
آدرس دسترسی:
https://www.europeana.eu/
🇺🇸 ۲. Digital Public Library of America (DPLA)
یک درگاه ملی برای جستوجوی منابع دیجیتال کتابخانهها، آرشیوها و موزههای آمریکاست و میلیونها منبع تاریخی و فرهنگی را بهصورت یکپارچه در اختیار کاربران قرار میدهد.
آدرس دسترسی:
https://dp.la/
🇫🇷 ۳. Gallica
کتابخانه دیجیتال کتابخانه ملی فرانسه است و مجموعه بزرگی از کتابها، روزنامهها، مجلات، نسخههای خطی، نقشهها، تصاویر و اسناد تاریخی را بهصورت رایگان ارائه میکند. برای پژوهش در حوزههای تاریخ، ادبیات، فلسفه، علوم و علوم اجتماعی بسیار کاربردی است.
آدرس دسترسی:
https://gallica.bnf.fr/
🇺🇸 ۴. Library of Congress Digital Collections
مجموعه دیجیتال کتابخانه کنگره آمریکا شامل کتابها، عکسها، نقشهها، نسخههای خطی، روزنامهها، موسیقی، فیلم و اسناد تاریخی است و یکی از منابع مهم برای پژوهشهای تاریخی و مطالعات فرهنگی به شمار میرود.
آدرس دسترسی:
https://www.loc.gov/collections/
🌐 ۵. Internet Archive
یکی از شناختهشدهترین کتابخانههای دیجیتال غیرانتفاعی جهان که کتاب، فیلم، موسیقی، نرمافزار، صفحات وب آرشیوشده و منابع دیجیتال متنوعی را در خود جای داده است. بسیاری از کتابهای موجود را میتوان بهصورت رایگان مطالعه یا دریافت کرد.
آدرس دسترسی:
https://archive.org/
📖 ۶. Project Gutenberg
یکی از قدیمیترین پروژههای کتابخانه دیجیتال رایگان جهان با بیش از ۷۹ هزار کتاب الکترونیکی رایگان است. تمرکز اصلی آن بر آثار کلاسیکی است که حقوق نشر آنها منقضی شده است. مطالعه و دریافت کتابها بدون هزینه و بدون ثبتنام امکانپذیر است.
آدرس دسترسی:
https://www.gutenberg.org/
🏛 ۷. Smithsonian Open Access
مجموعه دیجیتال مؤسسه Smithsonian منابع ارزشمندی در زمینه هنر، تاریخ، علوم، فناوری، فرهنگ و میراث طبیعی ارائه میکند. بخشی از این مجموعه تحت مجوزهای باز قرار دارد و امکان استفاده و بازاستفاده از آنها فراهم شده است.
آدرس دسترسی:
https://www.si.edu/openaccess
🇬🇧 ۸. Digital Bodleian
کتابخانه دیجیتال کتابخانههای Bodleian دانشگاه آکسفورد است و مجموعهای ارزشمند از نسخههای خطی، کتابهای کمیاب، اسناد تاریخی، نقشهها و تصاویر را در اختیار کاربران قرار میدهد.
آدرس دسترسی:
https://digital.bodleian.ox.ac.uk/
📚 ۹. HathiTrust Digital Library
یک مخزن بزرگ مشارکتی میان کتابخانههای دانشگاهی و پژوهشی جهان است که میلیونها جلد منبع دیجیتال را نگهداری میکند. آثار موجود در مالکیت عمومی بهصورت رایگان قابل مطالعه و در مواردی قابل دریافت هستند؛ دسترسی به آثار دارای حق نشر محدودتر است.
آدرس دسترسی:
https://www.hathitrust.org/
🌿 ۱۰. Biodiversity Heritage Library (BHL)
یکی از مهمترین کتابخانههای دیجیتال دسترسی آزاد در حوزه تنوع زیستی، تاریخ طبیعی و علوم زیستی است. کتابها و مجلات تاریخی بسیاری از کتابخانههای تخصصی، موزهها و مؤسسات علمی در آن دیجیتال شده و امکان مشاهده و دریافت آنها فراهم است.
آدرس دسترسی:
https://www.biodiversitylibrary.org/
/channel/UT_Central_Library
/channel/UT_Central_Library
ble.ir/Library_UT_AC
مراسم اهتزاز پرچم جمهوری اسلامی به مناسبت روز پرچم
امروز ساعت یازده و پانزده دقیقه در دانشگاه تهران،
با حضور وزیر محترم علوم، ریاست محترم دانشگاه و شماری از استادان و دانشجویان و کارمندان
سخنرانان ریاست دانشگاه، دختر شهید امیر سرلشگر نصیر زاده، و جناب آقای دکتر سیمایی صراف.
خط استاد فروزانفر
/channel/UT_Central_Library
✳️ هوش مصنوعی مولد در دانشگاه؛ از شتاببخشی به پژوهش تا ضرورت بازتعریف اخلاق علمی
گزارش تازه منتشرشده از دانشگاه فینیکس، بر پایه یک مطالعه مروری، تصویری روشن از نحوه ورود ابزارهای هوش مصنوعی مولد به زیستبوم آموزش عالی ارائه میدهد. این پژوهش نشان میدهد که ابزارهایی مانند ChatGPT بهسرعت در حال تبدیل شدن به بخشی از جریان روزمره فعالیتهای دانشگاهی هستند و پژوهشگران، بهویژه دانشجویان تحصیلات تکمیلی، از آنها برای ایدهپردازی، نگارش علمی، مرور ادبیات و سازماندهی دانش بهره میگیرند.
یافتهها حاکی از آن است که هوش مصنوعی میتواند با تسهیل جستوجوی اطلاعات و خلاصهسازی حجم گستردهای از منابع، بهرهوری پژوهشی را افزایش دهد و زمان انجام وظایف پیچیده علمی را کاهش دهد. با این حال، نویسندگان تأکید میکنند که استفاده از این فناوری نباید جایگزین تحلیل انتقادی، قضاوت علمی و اصالت فکری پژوهشگر شود.
از منظر تحلیلی، مهمترین دغدغه مطرحشده در مقاله، مسئله اخلاق و سلامت علمی است. شفافیت در اعلام نحوه استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی، رعایت اصول استناددهی، حفظ مالکیت فکری و پیشگیری از وابستگی بیش از حد به تولیدات ماشینی، از جمله چالشهایی است که دانشگاهها باید برای آنها سیاستگذاری کنند. همچنین، پژوهش بر ضرورت ارتقای سواد هوش مصنوعی در میان اعضای هیئت علمی و دانشجویان تأکید دارد تا کاربران بتوانند ظرفیتها و محدودیتهای این ابزارها را بهدرستی تشخیص دهند.
در مجموع، این گزارش نتیجه میگیرد که آینده آموزش عالی نه در تقابل با هوش مصنوعی، بلکه در بهرهگیری مسئولانه و آگاهانه از آن رقم خواهد خورد؛ آیندهای که در آن، فناوری به ابزاری برای تقویت خلاقیت و پژوهش تبدیل میشود، نه جایگزینی برای تفکر و داوری انسانی.
این گزارش خبری بر اساس نتایج مطالعهای مروری تهیه شده و نشان میدهد که توسعه سواد هوش مصنوعی و تدوین چارچوبهای اخلاقی روشن، به یکی از اولویتهای اصلی دانشگاهها در عصر هوش مصنوعی مولد تبدیل شده است.
Akojie, P., Blake, M., & Underdahl, L. (2026). Academic applications of generative artificial intelligence tools: A scoping review. International Journal of Digital Society. https://www.phoenix.edu/press-release/generative-ai-tools-in-higher-ed.html
/channel/UT_Central_Library
📚 #معرفی_کتاب
🔺نظام زندگی: مودودی و ایدئولوژیک کردن اسلام
🔺 A System of Life: Mawdudi and the Ideologisation of Islam
👈🏻 نویسنده: Jan-Peter Hartung
👈🏻 ناشر: Oxford University Press
👈🏻 سال انتشار : (2014)
👈🏻شابک: 9780199361779
معرفی ناشر
اگرچه بخش عمدهای از پژوهشهای کنونی در باب اسلام سیاسی بر اسلامگرایی شبهنظامی تمرکز دارد، ریشههای پیدایش این ایدئولوژی همچنان تا حد زیادی ناشناخته مانده است. اثر حاضر بررسی پیشگامانهای است از نخستین تلاشها برای ارائه طرحی نظاممند از ایدئولوژی اسلامگرایی؛ یعنی همان طرحی که سید ابوالاعلی مودودی، روشنفکر نامدار هندیمسلمان، در دهههای ۱۹۳۰ و اوایل ۱۹۴۰ میلادی مطرح کرد. نویسندهی کتاب اندیشههای وی را با عنایت به ایدئولوژیهای رقیبِ آن دوران بازخوانی میکند، به ویژه ادعای او مبنی بر بازآفرینی اسلام به عنوان یک نظامِ زندگیِ جامع، خودبنیاد و اینجهانی. تحلیل او مبتنی بر درکی از تاریخ اندیشههاست؛ اندیشههایی که از رهگذر مواجهات استعماری، به طور فزایندهای ابعاد جهانی به خود گرفت. او نشان میدهد که چگونه مودودی - به عنوان یکی از پیشگامان اصلی این روند - کوشید که عناصری از اندیشه فلسفی غرب را با مفاهیم و انگارههای برگزیده از سنت اسلامی همسو سازد، و بدین ترتیب «اسلامگرایی» را به عنوان دستاوردی اسلامی در راستای مفهومی جهانشمول از مدرنیته تثبیت میگردد. نویسنده افزون بر ارائهی تصویری دقیق از نظام فکری مودودی، به بررسی نحوه پذیرش و دگرگونی اندیشههای او در خاورمیانه (عمدتا در میان متفکران اخوانالمسلمین مصر) و همچنین در میان پیروان آنها در آسیای جنوبیِ پسااستعماری میپردازد.
برای دسترسی به فهرست مطالب اینجا کلیک کنید.
📌مرکز و کتابخانه مطالعات اسلامی به زبانهای اروپایی
@Islamicstudies