ادبیات ائوی
27 August 2026 10:13
#ماهنی_گونوموز
ماهنی آدی: بیر کؤنول سیندیرمیشام
موسیقیسی: رامیز میریشلی
سؤزلری: اسلام صفرلی
ایفا: #شوکت_علیاکبرووا
#ادبیات_ائوى
@
Читать полностью…
ادبیات ائوی
23 August 2026 15:45
گاهی یک پوستر، بیش از آنکه یک برنامه فرهنگی را معرفی کند، تصویری از وضعیت فرهنگی یک شهر به دست میدهد. این پوستر هم از همین جنس است؛ تصویری که در آن، شنیدن شعر در تبریز، نه بهعنوان بخشی از زیست طبیعی و تاریخی مردم این شهر، بلکه همچون یک «محصول فرهنگی لوکس» عرضه میشود؛ با سالن مجلل، بلیت، تبلیغات پرزرقوبرق و البته شعری که زبانش، زبان بخش بزرگی از مردم همین شهر نیست.
سؤال ساده است: تبریز مگر شهر شعر نیست؟
اگر تبریز شهر شعر است، چرا برای شنیدن شعر باید منتظر بمانیم تا شاعری از فضای ادبی فارسی به این شهر بیاید و برنامهای با بلیتهای گرانقیمت برگزار کند؟ چرا چنین شبهایی برای شاعران آذربایجانی، برای شعر تورکی آذربایجانی و برای مخاطب تورکزبان تبریز طراحی نمیشود؟
چرا «شب شعر» در تبریز، آنقدر که باید، شبِ شعرِ تبریز نیست؟
مسئله، مخالفت با شعر فارسی یا حضور شاعران فارسیزبان نیست. این دوگانهسازی، فرار از اصل مسئله است. شعر فارسی بخشی از فرهنگ ایران است و مخاطب خودش را دارد؛ اما تبریز فقط یک شهر جغرافیایی در ایران نیست که هر برنامه فرهنگی بتواند بدون توجه به بافت زبانی و ادبی آن، در آن برگزار شود.
تبریز پیشینهای عظیم در شعر و ادبیات آذربایجانی دارد. نسلی از شاعران، نویسندگان و هنرمندان تورکزبان در همین جغرافیا زیسته و خلق کردهاند. پس چرا سهم آنان از این ویترینهای فرهنگی تا این اندازه ناچیز است؟
چرا جوان تبریزی باید برای شنیدن شعر در سالنهای مجلل و با پرداخت بلیتهای سنگین، احساس کند با یک «اتفاق فرهنگی خاص» مواجه شده، اما برای شنیدن شعر به زبان مادری خودش، چنین امکانی به شکل منظم، حرفهای و باشکوه فراهم نیست؟
آیا شعر تورکی فقط وقتی ارزشمند است که در یک محفل کوچک و کمامکانات، چند شاعر جوان دور هم جمع شوند؟
این همان تناقض تلخ ماجراست.
برای برخی برنامههای فرهنگی، سالنهای فاخر، تبلیغات گسترده و بودجه و امکانات فراهم میشود؛ اما وقتی نوبت به هنرمند آذربایجانی و شعر ترکی میرسد، امکانات ناپدید میشوند، سالنها کوچک میشوند، مخاطب «کافی» نیست و هزار دلیل دیگر برای توجیه این غیبت پیدا میشود.
در چنین شرایطی، پرسش فقط متوجه برگزارکننده یک برنامه نیست؛ پرسش متوجه سیاست فرهنگی حاکم بر این شهر است.
چرا باید هنرمند آذربایجانی برای دیدهشدن، همیشه در حاشیه بایستد؟
چرا باید جوانی که به زبان تورکی شعر مینویسد، برای برگزاری یک برنامه جدی و حرفهای، با دیوارهای بیشتری روبهرو باشد؟ چرا شعر تورکی نمیتواند همانقدر که شعر فارسی میتواند، در سالنهای معتبر، با تبلیغات حرفهای و مخاطب گسترده عرضه شود؟
عجیبتر از همه اینکه گاهی همین جوان آذربایجانی را به حضور در برنامههایی دعوت میکنیم که فرهنگ و زبان خودش در آن غایب است؛ بعد با افتخار از «فعالیت فرهنگی جوانان» سخن میگوییم!
جوان آذربایجانی را باید به فرهنگ خودش پیوند داد، نه اینکه او را به تماشاگر فرهنگ دیگران تبدیل کرد.
این حرف به معنای بستن درهای تبریز به روی شاعران فارسیزبان نیست. شهری که اعتمادبهنفس فرهنگی داشته باشد، از هیچ زبانی نمیترسد. اما مهماننوازی فرهنگی با حذف میزبان تفاوت دارد.
تبریز نباید به شهری تبدیل شود که در آن، فرهنگ آذربایجانی فقط در شعارها عزیز است، اما در برنامهریزی واقعی فرهنگی، سهمی حاشیهای دارد.
اگر قرار است «شب شعر» برگزار شود، چه چیزی طبیعیتر از اینکه در تبریز، شبهایی برای شعر ترکی آذربایجانی هم برگزار شود؟
شبهایی با حضور شاعران آذربایجانی و با خوانش شعر تورکی.
شبهایی که جوان تبریزی برای شنیدن شعر به زبان خودش، مجبور نباشد دنبال یک محفل زیرزمینی یا برنامهای کمامکانات بگردد.
شبهایی که شعر تورکی نیز بتواند روی همان صحنههای معتبر، زیر نور همان سالنها و مقابل همان مخاطبان قرار بگیرد.
و شاید بد نباشد مسئولان فرهنگی شهر یکبار به جای این پرسش که «چطور جوانان را به برنامههای فرهنگی جذب کنیم؟»، سؤال دقیقتری بپرسند:
چرا جوان آذربایجانی باید برای شنیدن شعر به زبان خودش، اینهمه کمتر از دیگران حق انتخاب داشته باشد؟
تبریز شهری است که شاعران بسیاری از آن برخاستهاند؛ اما اگر قرار باشد شعرِ این شهر فقط به زبان دیگری و با قیمت بلیت دیگری شنیده شود، باید یکبار صادقانه از خودمان بپرسیم:
ما واقعاً برای شعر تبریز برنامه فرهنگی میسازیم، یا فقط در تبریز برای فرهنگ دیگران سالن اجاره میکنیم؟
شاید وقت آن رسیده باشد که به جای «میزبانی از فرهنگ»، کمی هم برای فرهنگِ خودمان میزبان باشیم.
وگرنه روزی خواهد رسید که در شهر شعر، جوانانش شعر خودشان را از روی کتابها بشناسند، اما برای شنیدن شعر زنده، بلیت بخرند و به تماشای زبانی بنشینند که زبان مادران و پدرانشان نیست.
این دیگر رونق فرهنگی نیست
این، تبدیل فرهنگ به ویترین است.
#مهدی_سهندی
#ادبیات_ائوى
@
Читать полностью…
ادبیات ائوی
21 August 2026 10:44
«سئوگی احوالاتی» (In the Mood for Love) فیلمی حاققیندا:
انگلیسجه «In the Mood for Love» تورکیهده «aşk zamanı» و فارسجادا «در حال و هوای عشق» آدی ایله تانینیر. آذربایجان تورکجهسینده «سئوگی احوالاتی» آدی معنا باخیمیندان داها مقصده اویغون حساب ائدیله بیلر.
چین دیلینده آدی (花樣年華) آدین حرفی معناسی تام اولاراق «چیچکلنمه دؤرو»، «چیچکلنن ایللر» و یا «چیچکلی چاغ» کیمی معنالاری ایفاده ائدیر.
اثر ۲۰۰۰-جی ایلده مشهور هنک کنگلو رئژیسور، پرودوسئر و سناریست وونق کار-وای طرفیندن اکرانلاشدیریلمیشدیر. اثر رومانتیک درام ژانرینا عائیددیر و هنک کنگ-فرانسه بیرگه استحصالیدیر.
وونق کار-وای ۱۹۵۸-جی ایلده هنگکنگدا آنادان اولموشدور. او، دونیا کینوسوندا اؤزونه مخصوص ویزوآل دیلی، ائموسیونال اوسلوبو و فرقلی رئژیسورلوق مِتودو ایله تانینیر. اونون فیلملرینده باش قهرمان عادتاً تنهالیق، ناتماملیق، مرکّب سئوگی مناسبتلری و درین ائموسیونال کونفلیکتلری یاشاییرلار. محض بو خصوصیّاتلار «وونق کار-وای»ی دونیا کینوسونون اَن فرقلی مؤلّف رئژیسورلاریندان بیرینه چئویرمیشدیر.
اثر ۲۰ مایین ۲۰۰۰-جی ایلده کن فیلم فستیوالیندا پرئمیئراسیندان سونرا، تنقیدچیلرین بؤیوک رغبتینی قازانمیشدیر. بوندان علاوه، رئژیسورون «Days of Wild» (۱۹۹٠) و «2046» (۲٠٠۴) فیلملری ایله بیرلیکده غیر-رسمی تریلوگیاسی ایکینجی حصّه حساب اولونور. خصوصیله 2046 فیلمینده بو حکایهنین خرونولوژی دوامی تقدیم ائدیلیر.
فیلمین، ائموسیونال تأثیرینی گوجلندیرن اساس عامللردن بیری ده موسیقیسیدیر. ان مشهور موسیقیلردن بیری ژاپن بستهکاری شیقئرو اومئبایاشی طرفیندن بستهلنمیشدیر.
۱۹ فئورال ۱۹۵۱-جی ایلده ژاپونون فوکو قوبئرنیاسینین کیتاکیوشو شهرینده آنادان اولموشدور. موسیقیچیلیک فعالیّتینه راک قروپوندا باس گیتاراچی کیمی باشلامیشدیر. قروپ داغیلاندان سونرا فیلم موسیقیلرینه اوز توتموشدور. اومئبایاشی ۳۰-دان چوخ ژاپن و چین فیلمینه موسیقی یازیب و خصوصیله بو فیلمین مشهور ملودیاسی ایله دونیا شهرتی قازانمیشدیر.
فیلمده یاددا قالان استئتیک صحنهلردن بیرینده یاغیشلی گئجهده کیشی قادینا بئله دئییر: «دوشونوردوم، بیز اونلار کیمی اولمایاجاغیق. آما تاسف ایله، یانیلمیشام.»
فیلم رومانتیک درام کیمی تصنیف ائدیلسه ده، اصلینده داها چوخ سکوت، حسرت، خاطیره و دئییلمهمیش حسّلر حاققیندا چکیلمیش ویزوآل ائلئگییانی خاطیرلادیر.
درام منزللر، ائنسیز دهلیزلر، ساکت کوچهلر و کیچیک کافهلر قهرمانلارین سوسیال و معنوی سیخیلمیشلیغینی سیمووولیزه ائدیر. فیلمین ریتمی-تئمپی اولدوقجا یاواشدیر. بونا گؤره ده بعضی تاماشاچیلار اونو غیر-عادی حساب ائده بیلرلر. لاکین پرسوناژلارین باخیشلاری، اّل حرکتلری و اوزون سکوتلاری، فیلمی عادی حادثهلردن داها چوخ ائستئتیک و پوئتیک تجربهیه چئویریر.
ماراقلی فاکتلار:
فیلم «هنک کنگ»دا تخمیناً ۸ میلیون آمریکا دلاری، دونیا اوزره ایسه ۱۳ میلیون آمریکا دلاریندان چوخ گلیر اَلده ائتمیشدیر. رئژیسور فیلمین انگلیسجه آدینی مغنّی «بریان فئرری»نین «I'm in the Mood for Love» ماهنیسیندان ایلهام آلاراق سئچمیشدیر. فیلمین ایلکین آدی «Secrets» (سیرلار) اولموشدور. بعضی تدقیقاتچیلارا گؤره، فیلمین ایدئیاسی ژاپن ادبیّاتینداکی قیسا حکایهلرین بیریندن تأثیرلنمیشدیر. همین حکایه، عینی بینادا یاشایان ایکی انسانین بیر-بیری ایله دئمک اولار کی، دانیشمادان یاشاییب و حادثهلرین فاجعهوی سونلوقلا بیتمهسیندن عبارت اولموشدور. سو لی-چژئن (ماگگیئ چئونگ) اوبرازی فیلم بویو چین مدنیّتینه مخصوص فرقلی قیپااو(qipao) گئییمینده گؤرونور. بو گئییملر فیلمین ائستئتیک دَیَرینی داها دا آرتیریر. فیلم ۲۰۰۰-جی ایل «کن» فیلم فستیوالیندا «قیزیل پالما (نخل) بوداغی» مکافاتینا آدایلانمیشدیر. تونی لئونق (چوو مو-وان) اوبرازی همین فستیوالدا «اَن یاخشی کیشی آکتیور» مکافاتینی قازانمیشدیر.
فیلم آسیا کینوسونون شاه اثرلریندن بیری حساب اولونور. ۲۰۱۶-جی ایلده BBC-نین کئچیردییی سورغودا دونیانین مختلف اؤلکهلریندن ۱۷۷ کینو تنقیدچیسی بو فیلمی ۲۱-جی عصرین اَن یاخشی فیلملری سیاههسینده ایکینجی یئره لاییق گؤرموشدولر.
قید:
روتتئن توماتوئس (Rotten Tomatoes) «چؤروک پومیدورلار» ABŞ-ده فعّالیّت گؤسترن فیلم و تلویزیا سئریاللاری حاققیندا پئشهکار تدقیقاتچیلارین رأیلرینی توپلایان مشهور قیمتلندیرمه پلاتفورماسیدیر.
#احمد_یوسفی
#ادبیات_ائوى
@
Читать полностью…
ادبیات ائوی
20 August 2026 07:58
#موسیقی_گونوموز
خالق ماهنیسی «آی قاشی گؤزو قارا قیز»
Xalq mahnısı "Ay qaşı gözü qara qız"
اوخویان: #ابوالفت_علییئو
Oxuyan: #Əbülfətəliyev
#ادبیات_ائوى
@
Читать полностью…
ادبیات ائوی
17 August 2026 13:36
#آه__آراز!
بیر لزگی دؤیونور ایچیمده منیم،
بیر یانیق کرمی سنین سسینده.
قوردلا قیامته قالاجاغام من،
کؤپکلر هوروشور یاش نفسینده.
بیر قیلینج گؤیَریر الیمده منیم،
آغ بایراق بیچیلیب سنین بویونا.
قانلی اللریمی یوماق ایستهسم،
گلیب چیرپاجاغام سنین سویونا.
یوواسی داغیلان کؤرپه لاچینی
ساوالان داغینا حسرت ائیلهدین
سویوق بولاقلارین آندی تک دورو،
ایچدییین قانلاری بیلیم نئیلهدین.
دَریلمک ایستهییر منیم الیمله
گنجه چؤللرینده نانا لَـلهییر
«شوشانین داغلاری باشی دوماندی»
ایچیمده بیر سورگون اوزان سؤیلهییر.
آغلاما، یئنیلمه، دوشمانلار باخیر
قوی گیریم دالغانا سنله چاغلاییم
گؤزونون یاشینی کؤکسونه هوپدور
آغلاما آرازیم! دور من آغلاییم.
سندن کئچهجهیم بیر گون بیلیرم
دیلیمده قورقودون قاچاق تورکوسو
بایقوش جسدیندن کئچهجهیم من
آیاغیم آلتیندا تابوت کؤرپوسو!..
#آتیلا_کیشیزاده
#ادبیات_ائوى
@
Читать полностью…
ادبیات ائوی
04 August 2026 10:20
#اوشاق_ادبیاتی
تورکجه چارپی جدولی (ضرب جدولی)
شعر: #آیدین_باخیش
سس ایسه Aİ ایله دوزلدیلمیشدیر.
#ادبیات_ائوى
@
Читать полностью…
ادبیات ائوی
31 July 2026 21:14
سوژئتین هر حادثهسینده طبیعت سوسور. بو باخیمدان اثر اگزیستانسیال دوشونجهیه یاخینلاشیر. انسان دونیادان معنا و جواب گؤزلهییر، لاکین طبیعت اونا حاضیر معنا وئره بیلمهییر. بو عینی دونیانین بؤیوک یازیچیسی کامونون دوشونجهلرینده تقدیم اولونور؛ «طبیعت اخلاقسیز دئییل؛ بلکه او اخلاقدان کناردادیر» کامو اینانیردیکی:«انسان همین طبیعتین ایچینده اؤز معناسینی، سئوگیسینی، نفرتینی و عدالت آنلاییشینی یارادیر.».
اثرده آیینین هجومو سادهجه ماجرا ساحهسی دئییل. آیی گلاسین کهنه حیاتیندان آیریلماسینین سیموولودور. هجومدان سونرا او آرتیق اوّلکی اووچو، آتا و ائکسپئدیسیا عضوو دئییل. او اؤلومون سرحددیندن کئچمیش انساندیر. بو سببدن آیینی اؤلوم و یئنیدن دوغولوش آراسینداکی کئچید کیمی اوخوماق مومکوندور. هاوک ایسه سئوگینین و انسانلیغین رمزیدیر. گلاسسین اوغلو هاوک فیلمده یالنیز سوژئتین بیر پرسوناژی دئییل. او، گلاسسین انسانلیغینین مهم طرفینی تمثیل ائدیر. قهرمان اوغلونو الدن وئرنده، او بوتون حیاتینداکی سئوگیسینی حتّی گلهجک یارانما امکانینین دا بیله ایتیریر. قهرمانی ایرهلی آپاران اساس قوّوه انتقامدیر. بو فوندا فیلم ایکی حیصّهیه بؤلونور. باشلیجا بو ایدئیا، فیلمین پیسخولوژی ایستروکتورونون اساسینی تشکیل ائدیر. آنجاق فیلم بیر گیزلی حیصّه ده وار. آمریکانین چوخ چاخناشمالی مدنیّتینین ایرلری فیلمده گؤرنونن تصویرلردندیر. کلاسیک وئسترنلرده یئرلی آمریکالیلار چوخ واخت سادهجه «وحشی دوشمن» کیمی گؤستریلیردی. اما اثرده همن ایستئرئوتیپی-کلیشه معیّن قدر دَییشیر. یئرلی اهالی(قیزیل دریلر) ده اؤز عائیلهسی، ایتکیسی، مقصدی و عدالت آنلاییشی اولان سوبیئکتلر کیمی تقدیم ائدیلیر. خصوصیله پاواقانین خطّی گلاسیین حکایهسی اوغلونون آرخاسینجا گئدیر. پاواقا ایسه آتاسینین طالعهیی ایله باغلی حرکت ائدیر. بئلهلیکله ایکی فرقلی مدنیّت آراسیندا مهم اوخشارلیق یارانیر. مدنیّت فرقلی اولسادا، انسانین ایتکی قارشیسنداکی آغریسی عینیدیر. آنجاق بو بیر راسیستی باخیش اولا بیلمز.
فیلمده ایکی مدنی مناسیبت مقایسه مقامیندا اؤزون گؤستریر. بیر طرفده طبیعت داها چوخ رئسورس-منبع، اوو، خز تجارتی و منفعت کیمیدیر. دیگر طرفده حیات مکانی، روحانی دونیا و انسانین وارلیغینین بیر حیصّهسیکیمیتقدیم اولونور.
گلاسسین بو مناسیبته ییرتیجی طبیعت داها یونگون دئدییی کیمی بوندان اوّل اونون کؤلگهسینه چئوریلیر. آنجاق آغیر روحی سیناقدان سونرا طبیعتین قانونلاری ایله بیرلشیب انتقام اونون کؤلگهسی اولور. دئمهلی بو استقامتده روحی دّییشمهلره معروض قالیب. ایچیندهکی دییشیکلره ساواشا قالخیر و بو آرتیق اونون اصیل کؤلگهسیدیر. بو استقامتده داها قهرمان دوشمنینین کارکترینه چئوریلمهییر. بوراداجا ایسپیرال حرکت اینترآکتیودیر. قهرمان گئری قاییدیر، اما عینی آدام کیمی باشلانغیج نقطهیه یوخ، چونکی قهرمان دوز خطّده حرکت ائتمهییر. باشلیجا بو نقطهده قهرمان باشقا شعور سویّهسیندهدیر
ماراقلی قیدلر:
اثرده رولو اولان دیکاپریو وئگئتاریان-گیاهخوار اولدوغونا باخمایاراق رول اویناماق اوچون چیی جامیشین قارا جییهرینی یئییب. حتّی عنعنهوی یئرلی معالجه اوصوللارینی اؤیرنیب. آیریجا تونقال قالماق اوچون، یئرلی اهالی ایله یاشاییب اونلارین ایکی دیلینده اؤیرهنمیشدی. باشلیجا بو بؤیوک جهد ایستهییر. او، بو اثرده اینجه آمپلوا یاراتماق اوچون چکدییی عذابلارا معروض قالیب، لاکین بو فیلمده آکتیورلوق ائتمک کاپریو حیاتیندا اَن چتین پراکتیکی حساب ائدیر.
اثر ۸۸-جی اوسکار مکافاتلاندیرما مراسیمینده ۱۲ کاتئقوریادا اَن چوخ نومیناسیا ایله اَن یاخشی فیلم اولدو و اَن یاخشی رئژیسور، اَن یاخشی اوپراتور-فیلمبردار و اَن یاخشی آکتیور مکافاتلاری دا داخیل اولماقلا اوچ مکافات قازاندی.
#احمد_یوسفی
#ادبیات_ائوى
@
Читать полностью…
ادبیات ائوی
31 July 2026 20:55
#فیلم_تانیتیمی
فیلم آدی: اؤلومدن قاییتما
یازیچی: #احمد_یوسفی
#ادبیات_ائوى
@
Читать полностью…
ادبیات ائوی
11 July 2026 20:19
«مارادونا»
#حیکایه_توپلوسو
#رضا_حسینی_مرند
ویراستار: علی موسیزاده
مشخصات: ۷۷ ص؛ رقعی؛ قیمت: ۲۴۰
حکایهلر:
۱. قارا دویون
۲. حکایهلریمده همیشه قار یاغیر
۳. تابلو
۴. مارادونا
۵. دلی زینب
علی موسیزاده و بابک مینقیدن اؤزل تشکورومو بیلدیریرم. کتابی آنلاین شکیلده #کیرپی اینیستا پئیجیندن الده ائده بیلرسینیز...
Narration by: امیر صادقی
Book Trailer by: مهدیه مکانی، جواد حسینی
#حیکایه_توپلوسو #کیرپی #صباحی_درنهیی #داستان
Читать полностью…
ادبیات ائوی
10 July 2026 18:13
انگلیسجه فیلمین آدی «Human, Space, Time And Human» فارسجادا «انسان، فضا، زمان و انسان» ترجمه اولونوب. بیز ده آذربایجان تورکجهسینده «انسان، مکان، زامان و انسان» آدین اویغون گؤردوک. بو اثر کیم کی-دوکون سناریس و رئژیسورلوغو ایله ۲۰۱۸-جی ایلده جنوبی کره سینماسیندان دونیا کینوماتوگرافیک عالمینه یاییلمیشدی. فیلم ۱۰ نمرهدن ۵/۸ نمرهنی IMDB سایتیندان قازانمیشدیر. دئمهلی بو نمره اثرین اینجه مقامینین سجیّهسینه لاییق گؤرونمور.
اثر، انسانلیغین اِتیکا و میستیک کولتلرینی حتّی ایرهلی گئتدیییمیزده مزلو نظریّهسینی ده اطرافلی گؤزدن کئچیریر.
فیلمین باشلانغیجی بیر دؤیوش گمیسینین اوستونده کئچیر. حادثهلر بیر هفتهلیک سیاحته چیخان انسانلارین آراسیندا گئدیر. سیاحتده مختلف مدنی و سوسیال کیملیکلره عاید اولان انسانلار واردیرلار؛ اورتا یاشلی اکستریمیست سیاسی فعالیّتی اولان حتّی پرزیدنتلییه آدایلانان سناتور اوغلو ایله بیرلیکده، وورغون گنج قیز آداقلیسیله بیرگه، ایکی ژاپونیالی، اوچ فاحشه، آزغین بیر جانی طرفیندن اداره اولونان گانگستر دستهسی و سیرلی-سئحیرلی، لال قوجا اونلاری بیر آلای کیمی گؤرونتویه چیخیرلار. اثرده رئژیسور، مختلف یوللار ایله عدالتسیزلییی هم ده آلوقیزمی اعلا شکیلده ایفاده ائدیبدیر. سناتور بیر ائقوییست اولاراق بو سیاحتده یاخشی خؤرک یاخود کیفیّتلی حیاتی الده ائتمک اوچون چوخلو جنایتلر تشبوث ائدیر. سناریست بو کیمی کاراکترلری یازییا آلینماسی و رئژیسورون گؤستردییی انسانین اجتماعی قورولوشوندان بیر نمونه ساییلیر.
حالبوکی عدالتسیزلیک دومینو کیمی سوسیال جمعیّت ایچینده چوخلو سارسینتیلار یارادا بیلدییی اوچون بو گمینین قوناغی گنج قیزلا یاناشی اوغلانین اعتراض ائتمهسینه سبب اولور. بو اعتراض دا اونلارین حیاتلارینی بیر تراژدییه گتیریب چیخاریر. گنج قیزین آدی اثرده «حوا» اولاراق بیزیم مفکورهمیزده، حتّی؛ ادبیات، اجتماعی، تاریخ و یا دینی حادثهلرله بیرلیکده اؤزونهمخصوص صفحه آچیر.
بو کیمی عدالتسیزلیکلر گمیده اولان انسانلارین آراسیندا؛ سارسینتی، چاخناشما، سرت چارپیشما و قیرغینلیغا سبب اولور. گئجه کئچیر، سحر نوبتی اولاندا قالان انسانلار گمینی سمادا آسیلی وضعیّتده گؤروب سَکسهنیرلر. اثرین سونونا قدر گمی گؤیده گئدیر. انسانی اینتریقالار، عدالیکسیزلری یارادیرلار. لاکین عدالتین تضییغی، انسانین حیاتین محو ائده بیلر. آیری طرفدنسه بو مسئلهیه باخاندا، دارویننین تکامل نظریّهسی ایله تصادف ائدیریک. گوج، خؤرک و سایره وارسا، حیات دا وار دئیه او آن انسان؛ داها بوندان اوّلکی کیمی تطبیق ائتمهییر. آنجاق او، اؤتکملیک گؤزلویو ایله حیاتا باخیر. ایندیسه او، اتیکا و یا اجتماعی حیاتین آراسیندا هانسیسین سئچمهلیدیر؟
تایوانداکی ملّی کائوسیونگ نورمال یونیورسیتئتینین دیل کافئدراسینین دیرئکتورو، «جیدا تسوی یو لی» بیر تنقیدینده بو سوالی تقدیم ائدیر: «بو فیلم فوندامنتال و فلسفی اولاراق انسانین مفکورهسینده بیر سوال قالدیریر: دونیادا انسانلارین حیاتی باشا چاتاندا، او یاشاماغین معناسینی یئتیشجکمی؟»
من بو اثره باخاندان سونرا بئنیمین دامارلاریندا هله لذّتیندن دویمایان کتابدان بیر پارچا یادیما دوشدو. آرتور سی کلارک، «انسان و فضا» کتابیندا بئله یازیر: «بیر عصر کئچمهدن؛ قاپالی و انتظاملی گوتیک عصرینده اولان کوسموسه باغلی ایناملارلا باخاراق، حتّی اونون اوچ قاتلی اینانجلاری؛ جنّت، یئر و جهنّمین قورولوشو بیله اونودولوردو. بلکه ده اونون سون قالیقلارین میلتونون "ایتیرمیش جنّت (۱۹۶۷)" اثریندن تاپا بیلیریک. او، اثرده میلتون یئنی آسترونومیادان و رئال دونیانین گئنیش مقیاسیندان یاخشی خبردارلیک ائتدییینی آیدین گؤرمک اولور. بوندان اوّل ده شکسپیر "اولدوزلارین اود اولدوغونا شبهه/گونشین حرکت ائتدییینه شبهه" مصراعلاریندا حرکتسیز یئر و فیرلانان سما ایدئیالارینی آلقیشلامیشدی. انگلیس دیلینین بو ایکی اوستادی آراسیندا مزوپوتامیا آداسی کیمی یئر وار، بیز اونو کوپرنیک انقلابی حسابیندا آدلاندیرمیشیق».
زمان، مکان و انسانین حیاتی ابدی دئییل، بلکه تانری اؤلومونه باخمایاراق بوتون کوسموس ابدیدیر. شکسپیر دئییلدییی کیمی:«کائنات بؤیوک بیر صحنهدیر و بوتون کیشیلر و قادینلار سادهجه روللارین اویناییرلار. هر بیرینین اؤزونهمخصوص گیریشی-چیخیشی واردیر.».
اساس فیلمین مضومونونا کئچنده، اثرده نیچهنین دئدیکلرینین ایزلرینی گؤرمک مومکوندور: «تانری اؤلوب. تانری اؤلو اولاراق قالاجاق. یقین بیز اونو اؤلدوردوک. آنجاق اؤزوموزو نئجه تسلّی ائدهجهییک؟ بوتون جنایتکارلارین، جنایتلری کیمی؟ دونیا ایندییه قدر اؤزونه گؤردویو ان مقدس و ان گوجلو شئی، قیلینجلارینین اوستونه سپهلنمیش قانلار اولدو». اثرده سیرلی کیشی اؤزونو اؤلدورنده منیم کونسپسیامدا اونون بو ایفادهسینی خاطیرلادیم.
Читать полностью…
ادبیات ائوی
06 July 2026 11:42
#بیر_ایلدیر
آی شاعیر «علاءالدین» شاعیر دوستونون
آچیلمیر قاباغی-قاشی بیر ایلدیر.
اولوب محبتدن ایللر خستهسی،
آییلمیر سئودادان باشی بیر ایلدیر.
یارین سویوقلوغو یارا داغ اولار
اورک ایستهمهسه اونوتماق اولار.
بیلمیرم نه قدر یاس توتماق اولار،
قورومور گؤزومون یاشی بیر ایلدیر.
او آتدی اؤزونو وارین قوینونا،
باهار گونلریندن قارین قوینونا.
من حسرت چکیرم یارین قوینونا،
اوردا لذت چکیر ناشی بیر ایلدیر.
یئنه دوست الینده قالیبدیر چارا،
لقمان اول، دردیمه بیر درمان آرا.
دؤنوب کؤنول مولکوم خارابازارا
گؤیَرمیر تورپاغی، داشی بیر ایلدیر.
آی «ممد»، حاقلایار سنی سوبایلیق،
ایسلانار، قورویار وئردییی یایلیق.
اونون کؤرپهسینین یاشی اوچ آیلیق،
منیم حسرتیمین یاشی بیر ایلدیر.
#ممد_اسماعیل
#ادبیات_ائوى
@
Читать полностью…
ادبیات ائوی
05 July 2026 09:18
#مقاله_گونوموز
شعر اؤلور، شعر دیریلیر
یازیچی: #کنعان_حاجی
#ادبیات_ائوی
@
Читать полностью…
ادبیات ائوی
04 July 2026 13:29
.
تورک میفولوگیاسیندا «اومای آنا»:
اومای آدینین کؤکو اصلینده «اومماق، دیلهمک» دئمکدیر. مغول دیلینده اومای، «رحم و مهربانلیق» آنلاملیدیر. اومای آنا واردیرسا، دئمک حیات دا وار.
یاخشیلیق تانریچاسی/ الههسی. یاخشیلیغی سیمگهلهین قوتلو و مقدس بیر وارلیقدیر. بعضاً یاشام تانریچاسی اولاراق دا تانینمیشدیر. دوغولان اوشاقلاری بَلیرلهییر. اوچ بوینوزلو اولاراق تصویر اولونور. آغ رنگده گئییمی گؤزه چارپیلیر و یئره قدر اوزانان گوموش ساچلاری واردیر. اطرافینا ایشیق ساچار. گؤرکمی اورتا یاشلیدیر. قوش قیلیغینا گیره بیلیر و قانادلیدیر. یاشام آغاجینین صاحبیدیر. یئر اوزونه برکت داغیدیر. آجیقلی زامانلاردا انسانلاری قورخویا سالا بیلیر. اصلینده اوشاقلارین قوروقچوسودور. اوشاقلاری اولمایان آتا-آنا، اومای آنایا قوربان دئییر. بویلو قادینلاری و سوت وئرن آنالاری دا قورویور. گؤی اوزونده یاشایار، آنجاق بعضاً یئر اوزونه ده گلر. یانیندا بیر جئیران و یا ظریف بیر ماراللا گزدییی سؤیلهنیر. تئز-تئز اوشاقلاری اؤلن ائولر، اومایین حمایهسینده اولورلار یعنی او ائولری ده قورویور و بو حاللاردا اؤزونو «قارا اومای» خطاب ائدیر. «کئچل اومای/ کَل اومای» آدلاندیریلدیغی دا معیّندیر. آنجاق چکیلن تصویرلرده و بیر سیرا یازیلاردا اوزون ساچلاری اولدوغو بللیدیر. چونکو کئچللیک/ کَللیک میفولوژی ساحهسینده بیر گوج و ذکاء سیمگهسیدیر. ماوی و یا آغ قوش قیلیغینا گیره بیلیر. آدینین باشقا واریانتی ایسه «هومای»دیر. و بو اوزدن «هوما/ هُما قوشو» آدی ایله ده مشهوردور. فارس دیلینه «هُما» کیمی تورک دیلیندن یول تاپمیشدیر. اومای آنا/ هومای آنا، هر زمان تورک اولان انسانلارین اورهیینده و کولتور- ادبیاتیندا یاشامیشدیر و هله ده یاشاییر. یونوس امره، دئییر:
«عنایتدیر اونون ایشی آنلاماز، دَیمه بیر کیشی
سن بیل کی، بو هومای قوشو عاشقلرین دؤلتیدیر».
و یا موللا جمعه یازیر:
اوف، سنی گؤرن دئییر،
هومای قوشون بالاسیدیر...
یاقوت تورکلرینین آراسیندا، اومای آنا، آیسیت آنا اولاراق تانینیر. آغ شامان، اوشاغی اولمایان قادینا بیر مراسم قوروب و آیسیته دوعا ائدر. اومای آدی، اورخون کتیبهلرینده وار. تونیوکوک یازیتلاریندا ۳۸- جی سطیرده «گلنلر زور دئدیلر، آنجاق حس ائتمهدیلر. تانری اومای، مقدّس یئر و سو یاردیمچیسی وئردی و...» کیمی گلیر. حسنلو تپهسیندن تاپیلان «حسنلو جام»دا، بوتون اوشاقلار اومای آنانین حمایهسینده دورورلار.
#شاهین_مرادی
#ادبیات_ائوى
@
Читать полностью…
ادبیات ائوی
02 July 2026 14:56
سهند قلمی ایله دده قورقود خئییردوعاسی...
ایفا: #حمیده_رنجبر
#بولود_قاراچورلو
#ادبیات_ائوی
@
Читать полностью…
ادبیات ائوی
02 July 2026 14:09
سهند عزیزلمهسینده «شاهین مرادی»نین چیخیشی...
#شاهین_مرادی
#بولود_قاراچورلو
#ادبیات_ائوى
@
Читать полностью…
3342