6754
کانال پیشنهادی: @Our_Archive ... اینستاگرام: instagram.com/adabyatedigar فیسبوک: www.facebook.com/adabyatedigar ادبیات دیگر هیچ ادمین مشخصی که با اعضاء در تماس باشد ندارد!
چپ انقلابی در اسپانیا: یک گام به پیش - نبرد ادامه دارد!
پارلمان اسپانیا بستهای از اصلاحات را با هدف مقرونبهصرفهتر کردن مسکن به تصویب رسانده است. این اتفاق یک روز پس از آن رخ داد که چهار میلیون نفر در اعتصاب عمومی سراسری (۱۱ نوامبر ۲۰۲۶*) شرکت کردند؛ اعتصابی که در اعتراض به بحران مسکن در این کشور برگزار شده بود.
اقدامات پیشنهادی دولت پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا، شامل گسترش حمایتهای قانونی از مستأجران آسیبپذیر در برابر اخراج از خانه و محدود کردن خریدهای سوداگرانه املاک است. بر اساس این طرح، شرکتها از خرید خانه با قیمتی کمتر از ۷۰ درصد ارزش کارشناسیشده آن منع میشوند.
همچنین افزایش اجارهبها به ۲ درصد محدود خواهد شد. اجارهبهایی که هماکنون بالاتر از شاخص مرجع تعیینشده توسط دولت برای هر محله باشد، ثابت نگه داشته خواهد شد. علاوه بر این، مالیاتی معادل ۱۰ درصد برای آپارتمانهایی که به گردشگران اجاره داده میشوند، وضع خواهد شد.
حزب محافظهکار مردم (حزب خلق) اعلام کرده است که اگر در انتخابات ۲۹ نوامبر به قدرت برسد، این اصلاحات را لغو خواهد کرد. سانچز پس از آن این انتخابات را فراخواند که دولتش نتوانست اقدامات مشابهی را در زمینه مسکن به تصویب برساند.
ایزابل رودریگز، وزیر موقت مسکن، پس از رأیگیری روز پنجشنبه گفت:
«دیروز، حق برخورداری از مسکن در خیابانها و محیطهای کار به پیروزی رسید و امیدوارم بار دیگر در صندوقهای رأی پیروز شود.»
اسپانیا طی هفتههای اخیر شاهد اعتراضات گستردهای در زمینه مسکن بوده است. این اعتراضات پس از اخراج و مرگ ماریکارمن آباسکال، زن ۸۷ ساله، شدت گرفت. او در ماه سپتامبر، پس از آنکه دیگر قادر به پرداخت افزایش اجارهبها نبود، به اجبار از آپارتمانی که به مدت ۷۰ سال در آن زندگی کرده بود، بیرون برده شد.
اسپانیا با کمبود ۷۵۰ هزار واحد مسکونی مواجه است و پیشبینی میشود این رقم تا سال ۲۰۲۸ به بیش از یک میلیون واحد برسد. بر اساس آمار شورای جوانان اسپانیا، میانگین اجارهبهای یک خانه، یعنی ۱۱۷۶ یورو، معادل ۹۸٫۷ درصد میانگین حقوق ماهانه یک جوان در این کشور است.
آلیسیا دل ریو، از اتحادیه مستأجران مادرید و اتحادیههای کارگری میگویند:
«ما تا زمانی که الگوی مسکن این کشور را از پایه و اساس دگرگون نکنیم، دست از مبارزه نخواهیم کشید.»
اتحادیههای کارگری اعلام کردند که میزان مشارکت در اعتصاب ۲۴ ساعته روز چهارشنبه در میان کارگران بنادر و خودروسازی به ۹۰ درصد رسیده است. به گفته سازماندهندگان، این اعتصاب نخستین اعتصاب عمومی اسپانیا طی ۱۴ سال گذشته بوده است. در جریان آن، فعالیت کارخانه فولکسواگن در منطقه ناوارا و کارخانه SEAT در بارسلونا بهطور کامل متوقف شد.
همچنین حدود ۸۵ درصد از کارگران صنایع گوشت، ۸۲ درصد از کارکنان جمعآوری زباله و ۷۵ درصد از کارکنان بخش انرژی در این اعتصاب شرکت کردند. در بخش بهداشت و خدمات اجتماعی، حدود ۳۸ درصد کارکنان دست به اعتصاب زدند و ۳۵ درصد از کارکنان خدمات پستی نیز به آن پیوستند.
•••
ماریکارمن، زنی ۸۷ ساله، پس از حدود ۷۰ سال زندگی در آپارتمانش در مادرید، به حکم دادگاه از خانه بیرون رانده شد. افزایش شدید اجارهبها و خرید ملک توسط یک شرکت سرمایهگذاری، زمینهساز این اتفاق بود. تصاویر بیرون بردن او با برانکارد، خشم عمومی را برانگیخت و به نمادی از بحران مسکن اسپانیا تبدیل شد.
اعتراضات در شهرهای مختلف اسپانیا گسترش پیدا کرد. معترضان خواستار کنترل افزایش اجارهبها، حمایت از مستأجران و مقابله با سوداگری شرکتهای سرمایهگذاری در بازار مسکن شدند. ماریکارمن نیز در ۷ اکتبر ۲۰۲۶ پس از امضای قرارداد جدید درگذشت. مرگ او به خشم عمومی شدت بیشتری بخشید.
دولت پدرو سانچز دو طرح مرتبط با مسکن را به پارلمان ارائه کرد، اما احزاب مخالف مانع تصویب آنها شدند. در پی این شکست سیاسی، سانچز انتخابات زودهنگام را برای ۲۹ نوامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد؛ انتخاباتی که قرار بود در سال ۲۰۲۷ برگزار شود.
* اتحادیههای کارگری و فعالان اجتماعی یک اعتصاب عمومی ۲۴ ساعته برگزار کردند. هدف اصلی آن اعتراض به افزایش اجارهبها، گرانی مسکن و ناکارآمدی سیاستهای مسکن بود. یک روز پس از اعتصاب، پارلمان اسپانیا بخشی از اقدامات جدید دولت را تصویب کرد.
ویدئوی ضمیمهشده برای روزهای ابتدایی جنبش است.
@adabyatedigar
/channel/adabyatedigar/8345
🎼 Joan Baez - I Shall Be Released
میگن هرچیزی را میتوان جایگزین کرد
که هیچ فاصلهای نزدیک نیست
و من چهره تکتک آدمها را به یاد میآورم
چهره هر مردی که مرا به اینجا کشاند.
میبینم روشناییم را
از غربِ دور تا شرق.
یکی از همین روزا
یکی از همین روزا
آزاد میشوم.
میگن هر انسانی به حمایت نیاز داره
که همه سرانجام روزی باید سقوط کنن
با این حال قسم میخورم که تصویر خودمو میبینم
جایی بسیار بلندتر از این دیوار.
میبینم روشناییم را
از غربِ دور تا شرق:
یکی از همین روزا
یکی از همین روزا
آزاد میشوم.
اکنون مردی آنسوی این هیاهوی غریب
ایستاده است
مردی که سوگند میخورد بیگناه است
تمام روز صدای فریاد بلندش را میشنوم
که اشکریزان فریاد میزند قربانی شده است.
میبینم روشناییم را
از غربِ دور تا شرق:
یکی از همین روزا
یکی از همین روزا
آزاد میشوم.
باب دیلن
@adabyatedigar|#music
در ۱۴۷مین سالروز تولد لئون تروتسکی
خالد رسولپور
سالها پیش، در یکی از مرخصیهای داخل شهری و در خیابان انقلاب، کاملاً به طور اتفاقی و صرفاً از روی اشتباه، نام «تروتسکی» را «استراوینسکی» خواندم و کتاب «زندگی من» نوشتهی «لئون تروتسکی» را به جای کتاب «زندگی من» نوشتهی «استراوینسکی» (آهنگساز و موسیقیدان بزرگ ِ روس) خریدم! پیشترها در آرشیو موسیقی ِ برادرم، دو اثر زیبای «ایگور استراوینسکی» (به نامهای «پرستش بهار» و «پرندهی آتشین») را شنیده بودم و چند بار هم کتاب «زندگی من» ِ او را پشت ویترین کتابفروشیها دیده و برای خواندنش برنامه ریخته بودم. هر دو کتاب را «نشر ِ خوارزمی» منتشر کرده بود و هر دو هم «زندگی ِ من» نام داشتند. و البته که میدانید روی جلد همهی کتابهای «نشر خوارزمی» یکی است.
امّا شب که در زیر نور زنندهی لامپ ِ راهرو ِ آسایشگاه ِ گروهانمان (در پادگان آموزشی صفر-یک تهران) کتاب را به دست گرفتم، متوجه اشتباهم شدم.
و ناگهان یادم آمد که «تروتسکی» که بود!
در خانوادهی شبهِ تودهای ِ ما نام ِ «تروتسکی» چند بار بر زبان آمدهبود. احتمالاً در گفتگوهای برادرم و رفقای تودهای ِ دیگرش. چیز زیادی یادم نبود اما مطمئن بودم که او از دشمنان «انقلاب اکتبر» و «لنین» و نظام شوروی بوده و علیه انقلاب به جاسوسی و مبارزه برخاستهبود. چند سال پیشتر (احتمالاً در دوازده - سیزده سالگی) کتاب ِ جلدسفید ِ «تاریخ مختصر حزب کمونیست اتحاد شوروی» را (که بعدها فهمیدم خود «استالین» نوشته بود)، کم وبیش خوانده بودم، که بیش از نصف آن در محکومیّت «تروتسکی» و دار و دستهی غدّارش نوشتهشدهبود و به او دهها اتهام وارد کردهبود. امّا هیچگاه به «تروتسکی» کنجکاو نشدهبودم. جالب آنکه همان زمان کتاب ِ «ده روزی که دنیا را لرزاند» نوشتهی «جان رید» را هم با شور و هیجان خوانده بودم و در آن چندین بار به نام «تروتسکی» و رشادتها و سخنرانیهایش برخورده بودم اما چیزی چندان مثبت از او در یادم نماندهبود.
آن شب که در پادگان آموزشی، پنهان از چشمان گروهبان نگهبان (که دستور خاموشی ِ ساعت ده را اجرا میکرد) کتاب «زندگی ِ من» نوشتهی «تروتسکی» را به دست گرفتم و تا ساعت چهار صبح «بلعیدم»، گویی دوباره زاده شدم! از هیجان و شوق میلرزیدم و مُدام میترسیدم که زنگ بیداری بزنند و من نتوانم کتاب را تمام کنم و تا بعد از ظهر فردا که وقت استراحت ِ یک ساعتهای داشتیم، بلایی سرم بیاید یا کتاب را ازم بگیرند! آن شب به راستی دوباره به دنیا آمدم. از آن نوع به دنیا آمدنهای روح که پیشتر هم چند بار آزموده بودم.
آن روزها دیگر از «حزب توده» و برادرم و خواهرم ( که تازه چند ماه بود به اروپا رفتهبودند) نشانی به جا نمانده بود. تنها مانده بودم و البته سالها بود که خاطرات کودکیام از «حزب توده» جز با تلخی و بیلیاقتی و اشتباهات هولناک و نامردمیهای رفقای برادرم (که توّاب شده بودند) در ذهنم تداعی نمیشدند. چراغ ِ هیچ امیدی در ذهن ِ عدالتخواه و پویندهام نمیسوخت، و دنیای واقعی ِ بیرون از ذهن و خیالم نیز (به قول ِشاعر) «شیشهی شکستهی تیمارستان» بود.
آن شب کشف کردم که «انقلاب اکتبر» چگونه خلق شد، به پیروزی رسید و چگونه ذره ذره به انحراف افتاد و تنها در عرض چند سال پس از مرگ «لنین»، چگونه هر چه او و رفقایش ساخته بودند همراه با همهی آن رفقا نابود شدند. ریشههای اصیل و نجیب ِ انقلاب را شناختم و عطر ِ شرافتِ کمعمر و ناکام و درخونغلطیدهی خفهشدهی آن را بوئیدم. در حقیقت ِ جنگ داخلی و سالهای مقاومت و سازندگی در دههی شکوفای نخست انقلاب حضور یافتم و روایت بیغل و غش ِ دست ِ اول ِ سازمانده انقلاب و بنیانگذارِ ارتش سرخ و سیاست خارجی انقلاب را خواندم. به جعلیات ِ تهوعآور ِ کتاب «تاریخ مختصر حزب کمونیست شوروی» (که تودهایهای شهرمان در جلسات رسمیشان نسخهی آپدیتشدهی برژنفیِ آن را تدریس میکردند و به بحث میگذاشتند و در جان ِ معصوم ِ نوجوانانی چون ما میکاشتند) پی بردم. چهرههای بزرگ انقلابی روس را شناختم که تا پیش از آن هرگز اجازهی شنیدن نامشان را نداشتیم و اصلا نمیشناختیمشان. کتاب «تروتسکی»، امّا گذشته از همهی اینها و بسیار بیشتر از اینها، یک اثر ادبی ِ والا و قدرتمند هم بود. رایحهی بهترین متنهای ادبی روس را میداد. یادآور نثر چخوف و گورکی و تصویرپردازیهای تولستوی بود. با روایت خشک و نفرتافکن و هتّاک ِ «تاریخ مختصر حزب کمونیست اتحاد شوروی» زمین تا آسمان متفاوت بود و حکایت از یک ذهن زنده، رزمنده، بافرهنگ، بااخلاق و فرهیخته میکرد.
یک متجاوز سر راه تو
کاری از زنان اکتیویست شیلی
۲۵ نوامبر برابر است با روز جهانی مبارزه برای محو خشونت علیه زنان
• [در اینستاگرام]
@adabyatedigar|#women
چرا چپستیزی؟
(زمینهها، بازیگران و پیآمدهای کارزار چپستیزی)
گفتاری از پرویز صداقت
@adabyatedigar
دکمهفروش که دچار تردید شده بود، لتههای پارچه را از روی شانهها تازه داماد برداشت و ناله آرام او را شنید. شریک، کت قدیمی را آورد و تازهداماد آن را پوشید. دکمهفروش گفت: «یک پرو دیگر کار را تمام میکند. همه چیز به قواره است. مناسب و بیعیب. میبخشید که دستام کمی لرزید. اوستای خیاط مریض شده و در خانه خوابیدهاست. من سالها خیاطی کردهام و به کارم واردم.»ـ
تازهداماد زورکی لبخند زد. نگران و رنگپریده آرام خداحافظی کرد و از پلههای خیاطی پائین آمد.ـ
چند روز درد شانه را تحمل کرد و با کسی در آن باره سخنی نگفت. پدر پیرش در کتابفروشی کتابهای نیمسوخته را جدا میکرد و او با دردی در شانهها به پدر دلداری میداد. آرام، به گونهای که پدر متوجه نشود ، مینالید و میکوشید ناراحتیاش را بروز ندهد. جای سوزنها چرک کردهبود. داروی ضدعفونی به کار برد و این حادثه را صرفا ناشی از اشتباه و ندانمکاری دکمهفروش دانست. سالها بود که آنها در کنار هم زندگی میکردند. خیاط برای پدر و برادرهایش لباس دوخته بود و آنها بارها از دکمهفروشی خرید کردهبودند. پس هیچ دلیلی برای بدبینی نسبت به آنها وجود نداشت.ـ
سه روز بعد به مغازه پدر رفت. چند کتاب خوب و خواندنی به بچههای که همیشه برای خریدن کتاب به او مراجعه میکردند، معرفی کرد. از مغازه بیرون آمد و درست سر ساعت پنج بعد از ظهر برای پرو آخر از پلههای خیاطی بالا رفت.ـ
شریک، که از پنجره خیابان خلوت را زیر نظر داشت، گفت: «دارد میآید.»ـ
دکمهفروش با سیگاری در گوشه لب گفت: «وقتی آمد تو در را محکم پشت سرش ببند.»ـ
تازهداماد مثل همیشه مودبانه با انگشت به پشت در زد، آمد تو و سلام کرد. چهرهاش به رنگ مهتاب درآمده بود. احوال خیاط را پرسید. کتابی از زیر بغلاش درآورد و روی میز خیاطی گذاشت. سینهاش را جلو داد و کوشید اثری از درد بروز ندهد. جلو آینه قدی ایستاد و دید که در آینه دو جفت چشم خونین به او دوخته شدهاست. با خود فکر کرد که حتما دکمهفروش و شریکاش در نبودن خیاط تا دیروقت شب کار میکنند. در دل نسبت به آنها احساس همدردی کرد.ـ
دکمهفروش کت بدون آستینی را آورد و تن او کرد. سپس آستینها را آورد با سوزن و نخ آستینها را سرجایشان دوخت و از روی میز قیچی بزرگ را برداشت.ـ
شریک تابلوی کوچک «تعطیل است» را از بیرون به پشت در ورودی آویخت. چفت در را انداخت و پرده را کشید. از پنجره خیابان را دید زد. تند برگشت و کنار دکمهفروش ایستاد. دکمهفروش دهان سیاه قیچی را باز کرد.
تازه داماد به شمایل نگاه کرد تا روی سینهاش خود را از زاویه دیگر ببیند. اما متوجه شد که توری سیاهی روی قاب کشیدهاند.ـ
دکمهفروش دهان باز قیچی را به لبه آستین نزدیک کرد. انگشتهای نازک و سفید تازهداماد از سرآستین بیرون بود. دکمهفروش با یک حرکت سرآستین را برید. صدایی ترد مثل بریدن شاخه گل سرخ، در آغاز بهار شنیده شد. تازه داماد خواست فریاد بکشد و چیزی بگوید. اما شریک فورا دستمالی در دهان او فرو کرد. دکمهفروش آستینها و انگشتهای خونین را در یک گونی که کنار کارتن دم قیچیها بود انداخت و تند به سوی آستین چپ رفت.ـ
تازهداماد بر زمین غلتید. مدتی طول کشید تا تکههای بدن او با تکههای لباس فاستونی سرمهای رنگاش در گونی ریخته شد.ـ
مادر سراسر شب در خانه چشم به راه ماند. با شنیدن هر صدایی بلند میشد و در را باز میکرد. به کوچه سر میکشید و نام پسر را به زبان میآورد. پدر پیر که شبها هم کتابهای نیمسوخته مغازهاش را وارسی میکرد، مرتب به راهرو سر میکشید و با لحنی خسته میپرسید:«نیامد؟» و زن با گلویی گرفته از بغض پاسخ میداد:«نه، نیامد.»ـ
نیمهشب بود و مادر پشت به دیوار راهرو خانه سر به در گذاشته و به خواب رفته بود. با صدای افتادن چیزی بیدار شد. صدای قدمهایی را شنید که باشتاب میدویدند و دور میشدند. دستپاچه و دلواپس در را باز کرد. چیز سنگینی به راهرو افتاد. زن هراسناک صدا زد: «گونی!»ـ
پیرمرد خود را رساند. خم شدند. گوشهای از آستین خونین کت از گونی بیرون افتاده بود. چهره پریدهرنگ تازهداماد که پیشانی بلندش را گلهبهگله با سیگار سوزانده بودند از پس تکههای لباس پیدا بود. لبخند تلخی روی لبهایش مانده بود.ـ
پیرمرد چشمان وحشتزده و به اشک نشسته خود را به زن دوخت. زن خواست فریاد بکشد، فوراً دست روی دهان او گذاشت و در گوشاش گفت:« جیغ نزن. دنیا غرق خواب است. مردم به خواب رفته را بیدار نکن.»ـ
زن دست مرد را کنار زد:« بگذار این بیخبرها را بیدار کنم تا بیایند به عروسی تازهدامادم.»ـ
سپس بلند شد و دیوانهوار، پایکوبان هفت بار دور گونی چرخید.ـ
* تازهداماد بهروز هاشمی از فعالان چپ جنبش دانشجویی در کرمانشاه در میانهٔ سالهای ۵۹-۱۳۵۸ توسط گروهی وابسته به جمهوری اسلامی (شیت) ربوده شد و بعد تن مثلهشدهاش را تحویل خانوادهاش دادند.
@adabyatedigar
ساعت از نه گذشته، باید به بستر رفته باشی
راه شیری در جوی نقره روان است در طول شب
شتابیم نیست، با رعد تلگراف
سببی نیست که بیدار یا که دلنگرانت کنم
همانطور که آنان میگویند، پرونده بسته شد.
زورق عشق به ملال روزمره در هم شکست،
اکنون من و تو خموشانیم،
دیگر غم سود و زیان
اندوه و درد و جراحت چرا؟
نگاه کن چه سکونی بر جهان فرو مینشیند
شب آسمان را فرو میپوشاند به پاس ستارگان
در ساعاتی اینچنین
آدمی برمیخیزد تا خطاب کند
اعصار و تاریخ و تمامی خلقت را...
در ساعاتی اینچنین
ولادیمیر مایاکوفسکی
ترجمه: یوسف آباذری
• آخرین شعر شاعر. مایاکوفسکی در ۱۴ آوریل ۱۹۳۰ پیش از آنکه به دستیاری گلوله و هفتتیری، جهان پر هیاهو را بدرود گوید، بر برگهای نوشت:
قدمم
در خیابان
مسافت را
لگدمال میکند
جهنم درونم را
اما
چاره چیست؟
@adabyatedigar
بر بالینِ او در یکی از کوچههای اصفهان دو بطرِ نیمه خالی ودکای دستساز گذاشته بودند، چند ساعتِ پیش از ظهر. ردِ زخمها بر بدنِ و جای ترزیق بر بازوی او را اما نتوانسته بودند محو کنند یا نخواسته بودند یا وقت نداشتند. زخمها بر اثرِ کشمکش بر پاها و گردنِ او مانده بودند. کفشهایش نبودند. لابد یادشان رفتهبود و جائی، در اتاقِ بازجوئی یا در خودروِ آنها شاید، جا ماندهبودند. عجله داشتند شاید.
پزشکِ قانونی اصفهان نوشت «چند زخم بر اثرِ کشمکش، اثرِ دو زخم در بازو بر اثرِ دو ترزیقِ مشکوک. کالبدشکافی شود». کالبدشکافی نشد یا اگر شد نتیجه را نگفتند.
یک روز بعد ورقهی پزشکِ قانونی از پرونده پلیس ناپدید شد. مسئولِ پزشکِ قانونی اصفهان را با یکی دیگر جایگزین کردند و... نمیدانم دومی چه نوشت.
انگار خودِ بورخس آمده بود اصفهان و داستانِ قتل او را چنان نوشتهبود که هزارتوی درهمپیچیدهی هزارگره، مدام دورِ خود و دورِ او و دورِ ما بچرخد در همان روزی که زمان گردِ خود و فیروزهای بیبدیلِ کاشیهای اصفهانِ قدیم چرخید و چرخید و چرخید تا رسید به دوم آبانماه ۷۴.
برای او در محلی بزرگداشت گرفتیم. هوشنگ گلشیری، سپانلو، من و... در بارهی او حرف زدیم. بخشهائی از حرفهای ما در مجلهای مستقل منتشر شد. همانجا از جمله گفتم «ترجمههای او پاسخی بودند بههنگام به پرسشهای اصلی و مسائلِ زمانه و نیازهای مبرمِ ما... به مثل ترجمه «کلاه کلمنتیس» در همان سالِ آغازینِ جمهوری اسلامی که هشداری بود علیه گژدیسه کردنِ حافظه جمعی، تحریفِ تاریخ، هجومِ سلطه استبدادی به حافظه و... ، هشدار در بارهی روندی که در ان روزها تازه آغاز شدهبود. و... متنِ من با عنوانِ «دینِ ما به احمدمیرعلائی» در کتابِ «شبِ دردمند آرزومندی» من هست.
پس از قتلِ او چند نفر از ما، اعضای جمع مشورتی کانون نویسندگانِ ایران را به وزارتِ اطلاعات بردند، رو به دیوار نشاندند و صریح و روشن گفتند «شماها عنصرِ نامطلوب هستید، تحمل نمیشوید، این هم یک پیام دیگر بود» پیش از این گفتهبودند که قتلِ سعیدی سیرجانی «پیام» است به شماها. با قتل پیام میدادند. هوشنگ در سخنان خود به هنگامِ خاکسپاری محمد مختاری اشاره کردهاست به پیام آنها...
اما پیام نبود او... پیام نبود او. از بهترین مترجمانِ ما بود و عضوِ فعالِ کانونِ نویسندگانِ ایران. من و ما شناخت برخی آثارِ مهم ادبی و آشنائی با برخی شاعران و نویسندگانِ بزرگ را به ترجمههای او مدیون هستیم. پیام نبود او. همان احمد میرعلائی دوستداشتنی ما بود و هست... در یاس و داس در باره چرائی قتل او نوشتهام...
فرج سرکوهی
°°°
ای زندگی که باید تو را زیست، که تو را زیستهاند،
زمانی که دوباره و دوباره چون دریا میشکنی
و به دوردست میافتی بیآنکه سر بگردانی،
لحظهای که گذشت هیچ لحظهای نبود،
اکنون آن لحظه فرا میرسد، به آرامی میآماسد،
به درون لحظۀ دیگر میترکد و آن لحظه بیدرنگ ناپدید میشود،
در شامگاه شوره و سنگ
که با تیغههای ناپیدای چاقوها تاول میزند
با دستنبشتهای قرمز و مخدوش
بر پوست من مینویسی و این زخمها
چون پیراهنی از شعله مرا در بر میگیرد،
آتش میگیرم بیآنکه بسوزم، آب میجویم
و در چشمان تو آبی نیست، چشمان تو از سنگاند
و پستانهای تو، شکم تو، و مژگان تو از سنگاند،
دهان تو بوی خاک دارد،
دهان تو بویناک زهر زمان است،
تنت بوی چاهی محصور را دارد،
دالانی از آینهها که چشمان تشنۀ مرا مکرر میکند،
دالانی که همیشه
به نقطۀ عزیمت باز میگردد،
من کورم و تو دستم گرفته
از میان راهروهای سمج متعدد
به سوی مرکز دایره راهم میبری و تو موج میزنی
چون پرتو شعلهای که در تیشهای یخ بسته باشد
مانند پرتوی که زندهزنده پوست میکند،
و افسونی که چوبۀ دار برای زندانی محکوم به اعدام دارد،
انحناپذیر همچون تازیانه و بلند
چون سلاحی که به سوی ماه نشانه رفته باشند،
و لبۀ تیز کلمات تو سینۀ مرا میشکافد
مرا از مردم خالی میکند و تهی رهایم میسازد،
تو خاطرات مرا یکایک از من میگیری،
من نام خویش را فراموش کردهام،
دوستانم در میان خوکان خرخر میکنند
یا ازپادرآمده زیر آفتاب تنگۀ عمیق میپوسند،
چیزی جز زخمی از من نمانده است،
تنگهای که کسی از آن نمیگذرد،
حضوری بیروزن، اندیشهای که بازمیگردد
و خویش را تکرار میکند، آینه میشود،
و خود را در شفافیت خود میبازد،
خودآگاهی که به چشم باز بسته است
شاه سیاهپوشان
هوشنگ گلشیری
تا بدانی که هرکه خاموش است / از چه معنی چنین سیهپوش است...
نظامی گنجهای، هفت پیکر - گنبد سیاه
تقریبن همهی ما دیده، شنیده و بازگفتهایم آنچه را که گلشیری بر مزار دوست شاعرش خواند. لااقل همان یک جمله که «آنقدر عزا بر سر ما ریختهاند که فرصت زاری کردن نداریم». او اما پیشتر نوشته بود آن جمله را، یازده سال قبلتر، به گونهای دیگر، در یک داستان. زمانی که بر تن شخصیت اصلی داستانش لباسی سیاه پوشاند و دیگر آن را عوض نکرد.
«شاه سیاهپوشان» هوشنگ گلشیری تلاشی است درخشان در پاسخ دادن به یک پرسش: چگونه میتوان آنچه در دههی شصت شمسی، در عشرهی مشئومهی این قرن بر سرزمینمان گذشت را نوشت و توضیح داد؟ او برای شرح زیست سیاه مردمان پس از انقلاب مدام به تاریخ رجوع میکند. همزمان که فضای خوفناک دههی شصت را روایت میکند، راوی شکنجههای ساواک و زندانهای پهلوی دوم نیز میشود، از کودتای بیست و هشت مرداد و شعبان بیمخها مینویسد. اما اینها برای نشان دادن خوی درندهی حاکمان حکومت اسلامی کافی است؟ نه ابدن. پس عقبتر میرود.
مسعود سعد سلمان را احضار و وضعیت شاعر داستانش را با او قیاس میکند. حملهی مغولها و کتابسوزی و غارتها را پیش میکشد. میبیند باز کفایت نمیکند، به جغرافیایی دیگر اما نزدیک میرود. از قتلعام یهودیان بنیقریظه به دست مسلمانان و به اسارت رفتن زنانشان یاد میکند. واقعیت گویا جوابگو نیست و گلشیری این را خوب میداند، این است که از همان ابتدا از افسانهای مدد میطلبد و قصهی «گنبد سیاه» هفت پیکر و شاه سیاهپوشان را به موازات آنچه بر شاعرش میگذرد روایت میکند.
شاه سیاهپوشان داستان شاعری ممنوع در اوایل دههی شصت است. در میانهی دستگیری و اعدام و جنگ و عکس شدن جوانان بر حجلهها. او که در حکومت پهلوی دو بار به زندان میافتد و نوشتن را رها نمیکند. پس از انقلاب اما سیاهی چنان بر او چیره میشود که دیگر توان سیاه کردن کاغذهای سفید را ندارد: «باز کاغذهای سفید بود، توی رویاهایش حتی. گاهی حتی وقتی سیاه هم میکرد باز سفید بود. مچش درد میگرفت، اما هیچ کلمهای، حتی نقطهای بر این سفیدی ابدی نمینشست.»
داستان اختناق
@Our_Archive
/channel/Our_Archive/1614
در دهههای پنجاه و چهل شمسی، تبلیغات رسمی بیش از همیشه چهرهای فراانسانی از شاه ساخت. او نه فقط فرمانروا، بلکه معمار، مصلح، فرمانده و حتی آموزگار معرفی میشد. اصلاحات موسوم به «انقلاب سفید» با نام او گره خورد و در تمام تبلیغات رسمی گفته میشد که او «رهبر انقلاب شاه و مردم» است. در چنین شرایطی، مفهوم «میهن» در شعار سهگانه نیز از استقلال معنایی افتاد و به نوعی مِلک شخصی سلطنت بدل شد. این در حالی بود که نارضایتیهای اجتماعی به سبب تمرکز ثروت، محدودیت آزادیها و نابرابری اقتصادی افزایش مییافت. تناقض از همینجا آغاز شد: هرچه تصویر شاه مطلقتر میشد، نارضایتیها نیز مستقیمتر به او نسبت داده میشدند. در ذهن مردم، اگر شاه قدرتی دارد که از خدا الهام میگیرد، پس ناتوانی و خطا نیز از اوست، نه از نظامی که زیر سایهاش نفس میکشد.
در همین راستا، سرود ملّی ایران که:
«شاهنشاه ما زنده بادا/ پایدار کشور به فَرَّش جاودان/ کز پهلوی شد ملک ایران/ صد ره بهتر ز عهد باستان/ از دشمنان بودی پریشان/ در سایهاش آسوده ایران/ ایرانیان پیوسته شادان/ همواره یزدان بوَد او را نگهبان»
عملاً روح همین ایدئولوژی را بازتاب میداد. در این سرود نه نامی از مردم هست و نه اشارهای به مفاهیم ملی یا مدنی، بلکه تمام هستی کشور در وجود شاه خلاصه شده است. شاه منبع بقا و رفاه، و حتی عامل آسایش یزدانخواستهی ملت معرفی میشود. چنین متنی، در پیوند با شعار «خدا، شاه، میهن»، تصویر روشنی از نظام فکری پهلوی بهدست میدهد: شاه نه فقط فرمانروا، بلکه مظهر ایران و واسطهی فیض الهی است. از نظر تحلیل تاریخی، این سرود عملاً مردم را از نقش سیاسی تهی و شاه را محور وحدت، امنیت و حتی ایمان معرفی میکرد. در نتیجه، هنگامی که این محور فرو ریخت، هیچ جایگزین نهادی یا معنوی برای حفظ انسجام باقی نماند.
شعار «خدا، شاه، میهن» قرار بود حلقهی وحدت باشد میان آسمان و زمین، دین و دولت، ملت و پادشاه. اما در بستر سیاسیِ متمرکز و تبلیغاتیِ آن دوران، این شعار به ابزاری برای تمرکزِ انتظارات بدل شد؛ و هر انتظاری که برآورده نشود، خود به انکار مشروعیت میانجامد. در نتیجه، به جای تقدیسِ شاه، مسئولیتی فراتر از توان انسانی بر دوش او گذاشته شد؛ مسئولیتی که نه میتوانست از پسش برآید، نه از آن بگریزد. در پایان، همان «سهگانه»ای که قرار بود نشانِ وفاداری باشد، به نشانهای از فاصلهی ملت و سلطنت تبدیل شد. در ذهن مردم، شاه همان کسی شد که نه تنها باید عدالت زمینی، بلکه مشیت الهی را هم برقرار کند. و وقتی چنین انتظاری برآورده نشد، سقوط ناگزیر بود؛ زیرا هر خدایی که دعاها را مستجاب نکند، در نهایت ترک میشود.
@adabyatedigar
دربارهی ایدئولوژی خدا، شاه، میهن
خالد رسولپور
شعار «خدا، شاه، میهن» که در سالهای پیش از انقلاب ۱۳۵۷ به یکی از اصلیترین نمادهای سیاسی نظام پهلوی تبدیل شد، در نگاه نخست تلاشی بود برای تلفیق مشروعیت دینی، اقتدار سلطنتی و هویت ملی. ساختار شعار به روشنی نشان میداد که جایگاه شاه، بلافاصله پس از خدا، نه صرفاً نماد وحدت سیاسی، بلکه محور قدرت الهی معرفی میشود. شعار «خدا، شاه، میهن» ریشه در سالهای نخستین سلطنت رضاشاه دارد، زمانی که دولت تازهتأسیس پهلوی برای تحکیم اقتدار خود به دنبال بنیانگذاری نوعی ایدئولوژی ملی ـ مذهبی بود. در دههی ۱۳۱۰ خورشیدی، دستگاه تبلیغاتی حکومت، بهویژه از طریق وزارت معارف و مطبوعات رسمی، این شعار را بهعنوان چکیدهی سهگانهی وفاداری معرفی کرد: وفاداری به ایمان، به سلطنت و به ایران. ساختار آن برگرفته از شعارهای مشابه در اروپا، بهویژه ترکیبهای ملیگرایانهی فاشیستی نظیر «خدا، شاه، میهن» یا «خدا، میهن، پادشاه» در اسپانیا و ایتالیا بود، اما در ایران با رنگی از سنت شاهنشاهی باستانی آمیخته شد. رضاشاه که در پی ساختن دولت متمرکز و ملت واحد بود، این شعار را به ابزار آموزش رسمی و نظامی بدل کرد و در مدارس و پادگانها تکرار آن نشانهی وفاداری به سلطنت شمرده میشد. پس از او، محمدرضا شاه نیز این سهگانه را بهویژه از اواسط دههی ۱۳۴۰ در گفتمان رسمی خود زنده کرد، تا جایی که در تبلیغات حکومتی دههی پنجاه، شعار «خدا، شاه، میهن» عملاً شعار ملی تلقی میشد و بر دیوار مدارس و ساختمانهای دولتی نقش بسته بود.
اما همین ترتیب واژگان، بهتدریج مفهومی ناخواسته و خطرناک در خود پروراند: وقتی شاه در مقام بعد از خدا میایستد، یعنی در ذهن مردم، او همان کسی است که باید پاسخگوی همه چیز باشد؛ هم ستوده و هم مسئول. هدف سازندگان این شعار آن بود که نوعی قداست برای شاه بیافرینند، اما نتیجه وارونه شد. هرچه قدرت و مسئولیت در شخص شاه متمرکز شد، هر کاستی و نارضایتی اجتماعی نیز مستقیماً متوجه او گشت. در نظام سیاسیای که نهادهای پاسخگو و تفکیکشده ضعیفاند، هر نشانهی تمرکز قدرت بهسرعت به تمرکزِ مسئولیت منتهی میشود. از اواخر دههی چهل شمسی، محمدرضا شاه با اصرار بر نقشِ شخصی خود در تصمیمسازیها و نمایشِ اقتدار فراگیر در عرصههای اقتصادی، نظامی و فرهنگی، عملاً محتوای شعار «خدا، شاه، میهن» را از سطح نمادین به واقعیت روزمره کشاند. سخنرانیها، برنامههای تلویزیونی و حتی طرحهای عمرانیِ کشور همگی با تصویر شاه بهعنوان عامل مستقیمِ پیشرفت تبلیغ میشدند. این تبلیغ متمرکز، نهادهای سیاسی را از داشتن «چهره» محو کرد و «شاه» را به اسمِ خاصی برای تمام دولت بدل ساخت. سازندگان شعار قصد داشتند با قرار دادن شاه در کنار خدا، نوعی تقدس و مصونیت برای او ایجاد کنند؛ اما هرچه این پیوند در ذهن مردم قویتر شد، خطِ فاصلهی میان «قدرتِ الهی» و «قدرتِ انسانی» باریکتر گردید. وقتی شاه بلافاصله بعد از خدا میایستد، ناخودآگاه مردم از او انتظار دارند همانگونه که خدا «میداند و میتواند»، او نیز «بداند و بتواند». پس وقتی مشکلات اقتصادی، بیعدالتی یا سرکوب سیاسی پدید میآید، مردم نه وزیر میشناسند، نه مجلس، نه استاندار. نامی که بر زبان میماند همان است که در شعار رسمی آمده: شاه! مردمی که بارها از زبان تبلیغات رسمی شنیده بودند که «شاه سایهی خداست»، ناگزیر باور کردند که پس همه چیز زیر سایهی ارادهی اوست. پس اگر کاستی هست، از همان سایه است: «تا شاه کفن نشود/ این وطن وطن نشود»!
در گفتوگوی اوریانا فالاچی با محمدرضا شاه در سال ۱۳۵۲، این ذهنیت بهروشنی بازتاب یافته است. شاه در پاسخ به چند پرسش فالاچی میگوید:
«من انکار نمیکنم که تنهاییام بینهایت عمیق است. پادشاهی که هر حرفی میزند یا هر کاری انجام میدهد و «میداند که نباید به کسی حساب پس بدهد»، مسلم است که تنهاست. ولی بهطور کلی من تنها نیستم؛ بلکه نیرویی مرا همراهی میکند که دیگران آن را نمیبینند. «قدرت من قدرت خدایی است» و در ضمن «دستورهای مذهبی دریافت میکنم». «من خیلی مذهبی هستم»، به خدا اعتقاد دارم و همیشه نیز گفتهام که «اگر خدا وجود نداشته باشد، باید اختراعش کرد». آن بدبختهایی که خدا ندارند مرا خیلی رنج میدهند. «بدون خدا نمیشود زندگی کرد». «من از پنج سالگی با خدا زندگی میکنم»، یعنی از همان زمانی که به خوابم آمد.
On lâche rien
ما تسلیم نمیشویم
کاری از گروه:
HK et les Saltimbanks
[در اینستاگرام]
@adabyatedigar
تفاوت اصلی تونلهای حماس و حزب کمونیست ویتنام در همین «نجات زندگی» است. حماس حتی یک متر پناهگاه برای مردم غیرنظامی نساخت. در طول یک سال اخیر، جمع آمار کشتههای فلسطینی که هر روز از طریق وزارت بهداشت حماس با آب و تاب اعلام میشود از مرز چهل و دو هزار نفر گذشته بدون آنکه حتی یک بار هم به تعداد کشتههای نظامی اشاره شود. این مسئله خیلی مهم است. درست است که این امر میتواند به دلایل امنیتی باشد و اعلام کشتههای نظامی خودی اغلب به صرفه و صلاح نیست اما در راستای بحثی که مطرح شد میتوان طور دیگری نیز به این قضیه نگاه کرد: رزمندگان حماس در تونلهای امن و مجهز زیر زمین غزه میجنگند و فقط مردم عادی روی زمین غزه زندگی میکنند، پس هر که کشته میشود زن و کودک غیرنظامی است! و اگر میبینید که به کشتهشدن یحیی سنوار اعتراف میکنیم به این دلیل است که او از زیر زمین به روی زمین آمده بود و مرگش ناگزیر بود!
در واقع تروریست بودن سازمانهایی مثل حماس یا جهاد اسلامی از همین جنبه قابل بررسی است. آنها کمترین اهمیتی برای امنیت و جان و رفاه شهروندان و هموطنان خود قایل نیستند. در همین نیم قرن اخیر شاهد بودهایم که وقتی گروهها و سازمانهای مشابه آنها (افراطیون اسلام سیاسی از سنی و شیعه) در کشورهای دیگر به قدرت رسیدهاند، بیشترین تعداد آدمهایی که کشتهاند از مردمان خودشان بودهاست! آنها مردمان خود را ابزارهایی برای کسب و حفظ قدرت میدانند تا به اهداف آخرالزمانی خود برسند. کشتهشدن غیرنظامیان خودی نه تنها برای آنها مهم نیست بلکه از آن برای تبلیغ حقانیت خود و توجیه جنایتهای خود بهره میبرند. افراطیگری اسلامی بیش و پیش از هر کارکرد ایدئولوژیک جهانی، پوششی است برای سرکوب و ارعاب و استثمار مردمان خودی.
جنبش آزادیبخش فلسطین مُرده است، همانطور که انقلاب رهاییبخش اکتبر مُرد. و افرادی مثل یحیی سنوار گورکنان این جنبش هستند، همانطور که استالین گورکن انقلاب اکتبر بود. نه سنوار و نه استالین ربطی به آزادیخواهی و عدالتطلبی جنبشهایی که داعیهی نمایندگی و رهبریشان را داشتند ندارند. حملهی یک سال پیش حماس به اسراییل خطایی عظیم بود چرا که به نابودی خود حماس و خطر جنگی هولناک در همهی منطقه منجر شده، و نیز جنایتی بزرگ بود، نه فقط از آن رو که با کشتار هزار و سیصد غیرنظامی اسراییلی در یک روز آغاز شد، بلکه به این دلیل که تا همین لحظه به کشته شدن حداقل چهل و دو هزار غیرنظامی خودی منجر شدهاست.
[اکتبر ۲۰۲۴]
@adabyatedigar
موسم گیلاسها
شعر: ژان باتیست کلمان
صدا: مارک اوژره
@adabyatedigar
علیه مجازات اعدام
رزا لوکزامبورگ
ترجمه: یوسف کهن
[مقاله کوتاه]
دهم اکتبر برابر است با روز جهانی مبارزه علیه حکم اعدام!
@Our_Archive
برنامه طلوع خورشید لغو شده است
احمد شاملو - (تیر ۱۳۵۸)
[راستیراستی که آدم باورش نمیشود. این تحفههای عجیب و غریب یکهو از کجا پیدایشان شده است؟ آخر چطور ممکن است جامعهئی که از آن انقلاب خونین پیروز بیرون آمده است اینها را به عنوان سازندگان نهاد نو خود بپذیرد؟ اینها حرف روزمرهشان را بلد نیستند بزنند و دهن که وا میکنند آدم میخواهد از خجالت زیر زمین برود. اینها نوک دماغشان را نمیتوانند ببینند و حداکثر جهانبینیشان این است که راجع به پوشیدگی موی زن توضیح «علمی» بدهند و دربارهی تشعشع قلقک دهندهی امواجی که موی زنان پخش میکند رطب و یا بسی به هم ببافند یا در باب اینکه صدای زن «تحرکآمیز» است اراجیف بگویند: آخر چطور ممکن است کار انقلابی با آن همه سر و صدا به این بیچارگی بکشد و سرنوشت انقلابی به آن عمق و عظمت به دست چنین نخبگانی بیفتد که حقارت دنیای قوطی کبریتیشان غیر قابل تصور است و بزرگترین مسالهای که فکر و ذکرشان را به خود مشغول کرده توسریخوردگی پستترین عقدههای حیوانی آنهاست؟]
@Our_Archive
°
هفتهی بعد و در مرخصی ِ روزانهی بعدی، همهی کتابفروشیهای خیابان انقلاب را به دنبال کتابهای «تروتسکی» زیر و رو کردم. کتابهای «تاریخ انقلاب روسیه» (سه جلدی/ نشر فانوس)، «یادداشتهای روزانه» و «کمون پاریس» (هر دو نشر خوارزمی) را خریدم. شور و شوق یک پرندهی نو پرواز را داشتم و همهی جهان زیر بالهایم بود. آنوقتها خبری از از اینترنت نبود و دسترسی به کتابها و نشریات قدیمی یا آثار منتشرشده در خارج کشور محال بود. امّا من (مثل همیشهی زندگیام) با چنگ و دندان دنبال «کتاب»هایی که میخواستم، هر گوشه و کنار و خلوتی را میکاویدم و میجُستم و مییافتم. تنها ده پانزده سال بعد بود که به مدد اینترنت توانستم همهی آثار تروتسکی را بخوانم.
در سال ۱۹۰۲ (پانزده سال پیش از انقلاب اکتبر)، لنین پس از خبردارشدن از فرار تروتسکی از تبعیدگاه سیبری، در پیامی رمزی خواستهبود که «قلم» هرچه زودتر خودش را به دفتر نشریهی «ایسکرا» در «لندن» معرفی کند. «قلم» نام مستعاری بود که رفقای تبعیدی در لندن به علت پُرنویسی و کار مدام نویسندگی به تروتسکی داده بودند. نام واقعی تروتسکی « لئون برونشتاین» بود. زمانی که رفقا در تبعیدگاه از او خواستند یک نام مستعار برای گذرنامهی جعلیاش انتخاب کند، برونشتاین ناگهان به یاد زندانبانش افتاد که «تروتسکی» نام داشت! پس بیهیچ دلیلی نام او را برای خود برگزید و این نام تا ابد بر روی او ماند. تروتسکی به سرعت از کشور خارج شد و پس از گذر از اتریش و سوئیس توانست در اکتبر همانسال به لندن برسد. در صبحی بسیار زود و پیش از طلوع آفتاب، «نادژدا کروپسکایا» (همسر لنین) میشنود که در ِ ساختمانشان در لندن به تندی کوبیده میشود. کروپسکایا میداند که تنها یک روس میتواند در چنان زمان نامناسب و آنچنان تند در خانهای را بکوبد. پس در حالی که لنین هم بیدار شده و روی تختش نشسته، به سرعت پایین میدود تا پیش از آنکه صاحبخانه از خواب بیدار شود در را باز کند. تروتسکی پول انگلیسی در جیب ندارد که کرایهی درشکهچی را پرداخت کند. کروپسکایا، تروتسکی را به اتاق لنین راهنمایی میکند، پایین میرود، پول درشکهچی را پرداخت میکند، به آشپزخانه میرود تا آب بجوشاند و قهوه دم کند، و در حالی که دارد به اتاق برمیگردد، حیرتزده دم در اتاق خشکش میزند: لنین و تروتسکی، تنها در عرض چند دقیقهی نخستین دیدار و آشناییشان، یکی همچنان روی تخت و دیگری روی صندلی قراضهی کنار تخت، دارند با هیجان در مورد فلسفهی «ارنست ماخ» گفتگو میکنند! انگار که سالهاست یکدیگر را میشناسند. «ایزاک دویچر» (در کتاب معروفش از زندگی تروتسکی) برای آن کوبیدن ناگهانی در خانهی لنین توسط تروتسکی، تعبیری به یاد ماندنی به کار بردهاست: کوبیدن بر درِ تاریخ! در آن صبح لندنی، هیچیک از دو مرد نمیتوانست بداند که این دیدار چه جایگاهی در آینده خواهد یافت. تاریخ هنوز پشت در بود.
در آن روز، لنین ۳۲ ساله، و تروتسکی، ۲۳ ساله بود...
تنها چند ماه بعد، در جریان بحران و انشعاب حزب سوسیالدموکرات روسیه در سال ۱۹۰۳، تروتسکی در برابر لنین ایستاد. او با تمرکزگرایی تشکیلاتی لنین مخالفت کرد و در آن مقطع، جداییشان به اختلافی جدی تبدیل شد. طی چهارده سال بعد، رابطهی آن دو بارها از نزدیکی به دوری و از توافق به مجادله تغییر کرد. تروتسکی در سالهای طولانی پیش از انقلاب اکتبر، نه مخالف همیشگی لنین بود و نه متحد دائمی او؛ گاه منتقدی سرسخت بود و گاه در مسائل مهم به نتایجی نزدیک به او میرسید.
اما در سال ۱۹۱۷، با فروپاشی نظم تزاری، بحران جنگ و گسترش جنبش انقلابی، تروتسکی به بلشویکها پیوست. لنین و تروتسکی، هر یک با تواناییها و نقش خاص خود، به دو چهرهی تعیینکنندهی انقلاب اکتبر بدل شدند: انقلابی که مسیر تاریخ قرن بیستم را تغییر داد.
@adabyatedigar
/channel/Our_Archive/1065
به عبارت دیگر: گفتوگو با دیوید هاروی
(آیا واقعا فکر میکنید مارکس برای سیستم سرمایهداری مسلط و گستردۀ امروز جایگزینی دارد؟)
@Our_Archive
تا فرا رسیدن عصر صادق هدایت
خالد رسولپور
ایرانیانی که از ایران به دیدار صادق هدایت در قبرستان پرلاشز پاریس میروند و کنار قبرش عکس میگیرند، احتمالا نمیدانند که صادق هدایت کشورشان «ایران» را حتی لایق ندانست که در آن خودکشی کند: سرزمینی که او، در عین عشق و شیدایی اما نومید از اصلاح، به دورش افکند و تنفس گاز کشندهی فرانسوی را بر استنشاق هوای عفناش ترجیح داد، و مردمانی که همه مخلوق نبوغ او بودند چنانکه در هر صفحهی «بوف کور»ش از رجالگی و لکاتگی آنها یاد کردهبود...
مدرنیتهی ایرانی، جریان فکری نورس، روشنفکرانه، زخمخورده و ضعیفی بود که در سالهای میانی قرن گذشتهی ایرانی (یکی دو دههی پایانی سلطنت ناصرالدینشاه) در ایران نضج گرفت و دنبال برقراری قانون، آزادی، عدالت، سوادآموزی، محدودکردن حکومت و قدرت قاهرهاش، شفافنویسی و ایجاز ادبی هنری، مردممداری، اصلاحات اداری و سیاسی و در یک کلام مدرنکردن جامعهی ایرانی بود و در این روند، جامعهی اروپایی را به عنوان یک ایدهآل و آرمان در افقاش داشت. اما برقراری اینها زیربنای مادی و معنوی میخواست. شرایط عینی و ذهنی خودش را میطلبید. و این جریان (اگر خطی در نظرش بگیریم) از دومی به اولی است: یعنی باید اول شرایط عینیاش را میداشتیم وبعد شرایط ذهنی و بعد هم خواستناش به صورتی طبیعی زادهمیشد و از آنجایی که زمینهاش موجود بود، پس اتفاق هم میافتاد، همانطور که در غرب افتاد. ما اما شرایطش را نداشتیم؛ پس اتفاقافتادناش را ندیدیم. در عوض مرتب از جانب نیروهای مخالفاش (که عمیقاً در تاریخ و سنتهای استبدادی ایرانی ریشه داشتند) کوبیدهشد، حبس شد، سر بریدهشد، لب دوختهشد و ابتر ماند. خونهای پاک آقاخان کرمانی، جهانگیرخان صوراسرافیل، محمد خیابانی، میرزاده عشقی، فرخی یزدی، تقی ارانی، مرتضی کیوان، جعفر پوینده، محمد مختاری و... گواهان سیاووشی این فاجعهاند. اما واقعیت آن بود که با همهی آن فشارها و کوبیدنها، یک جریان اصیل و مقاوم روشنفکری آزاده و خودآگاه به وجود آمدهبود و ریشهگرفته بود که بزرگانی چون همانها که نام پاکشان رفت و نیز: مصدقها، ملکیها، جزنیها، شعاعیانها، چوبکها، هدایتها، نیمایوشیجها، شاملوها، فروغها، گلستانها، ساعدیها، صادقیها، بهرنگیها، گلشیریها، دولتآبادیها، احمد محمودها، براهنیها و... به دنیا هدیه دادهبود.
یکی مثل «صادق هدایت» فقط نویسندهی یکی دو تا رمان و داستان خوب نیست. «هدایت» پارادیم یک دوران تاریخی است. از «نیمایوشیج» میتوان صدها سال تغذیه کرد؛ همانطور که از «حافظ». اینها عصرهایشان را میسازند: عصر حافظ، عصر ولتر، عصر گوته، عصر نیمایوشیج. چه خون دلها که در طول دهها و صدها سال باید ملتی و تاریخی و سرزمینی بخورد تا بتواند یکی مثل «فروغ فرخزاد» تحویل دهد!
روشنفکر ایرانی اصلا لازم نیست از هدایت تاثیر گرفته باشد تا بتواند یا بخواهد شبیه او بنویسد. چرا که هدایت یک انتخاب نیست. هدایت، خودش آن قصهی ازلی است که مدام در هاویهی روشنفکر ایرانی روایت میشود. به محض اینکه خودآگاهی روشنفکر ایرانی بیدار شود، هدایت بیداد میکند. هدایت قلهی خودآگاهی روشنفکر مهجور ایرانی است. مهجور به همان مهجوری «سگ ولگرد» که «ملک بود و فردوس برین جایش بود» اما از دست اتفاق (یک اتفاق ابلهانه) افتاد به این بیغولهی سوءتفاهم و ملعنت. حقیقت آنکه این مرز و بوم (دستکم از صد سال پیش تا حالا) جز تبعیدگاهی برای هنرمند (و نویسندهی ادبیات خلاقهی مدرن) نبودهاست. این تقصیر یا قصور البته متوجه کسی نیست، احتمالا جز همین مکان و زمان معلوم الحال. اما آدم تبعیدی زیاد دنبال مقصر نمیگردد. کافی است تا تبعید را حس کنی، بفهمی و بنویسی، تا هدایت در خودآگاهیات علم شود. و البته آخر و عاقبت «سگ ولگرد» و «صادق هدایت» را هم که میدانی.
پس هدایت، همچنان سرسلسلهی ماست...
@adabyatedigar
سرود جنبش آزادی زنان
کاری از فمینیستهای مبارز فرانسوی
تاریخ تولد ترانه: مارس ۱۹۷۱
[برای پیشوازی از ۲۵ نوامبر روز جهانی مبارزه برای محو خشونت علیه زنان]
@adabyatedigar
کت و شلوار دامادی
علیاشرف درویشیان
(با یاد بهروز هاشمی* که داغاش همیشه در دلم تازه است)
سه شبانهروز بود که خروس حلبی بادنما سرگردان به چپ و راست میچرخید. شیروانیها را تازه رنگ قرمز اخرایی زده بودند. فصل بارندگی تمام شده بود و هوا میرفت که گرم بشود؛ اما از روز چهارم ناگهان توفان و رعد و برق شد و تگرگی درشت باریدن گرفت.ـ
دکمهفروش و شریکاش تندوتند سیگار میکشیدند. کنار در مغازه ایستاده بودند و میدیدند که تگرگهای دانه درشتی سطح خیابان و پیادهرو را سفید کرده است. چند عابر دست روی سر خود گرفته بودند و فرار میکردند. شیشه چند اتومبیل شکست. دکمهفروش به شریکاش گفت که برود درشتترین تگرگها را بیاورد و او چند دقیقه بعد با سه دانه تگرگ در دست خبر آورد که بقال سر خیابان یکی از آنها را کشیده و گفته که تقریبا دویست گرم بوده است.ـ
از ناودانها آب بیرون میریخت و پیادهروها و جویها را قرمز میکرد. هنوز، تکوتوک تگرگ میبارید. دکمهفروش یکی از تگرگها را به سوی مردی که سرش را پائین انداختهبود و با احتیاط از پیادهرو میگذشت پرت کرد. مرد دست روی سر خود گرفت و زوزه کشان توی یکی از مغازهها دوید. دکمهفروش و شریکاش، دست روی شکم خود گرفتند و دیوانهوار خندیدند.ـ
آسمان داشت کمکم آرام میگرفت. دکمهفروش به شریکاش گفت که از پشت شیشه در ورودی منتظر تازهداماد باشد. آن روز تازهداماد برای نوبت اول پرو به دکان خیاطی که طبقه بالای مغازه دکمهفروشی بود، میرفت.
خروس بادنما، خیلی تند، از چپ برگشته و رو به راست ایستاده بود. هنوز شرشر آب ناودانها به گوش میرسید. همهمه سیل گندابرو وسط شهر دلهرهآور بود.ـ
خیابان که خلوت شد، شریک دکمهفروش با دهانی باز و چشمانی وغزده به بیرون نگاه کرد. دکمهفروش سیگار تازهای آتش زد و با تحکم به او گفت: «اینقدر به خیابان سرک نکش!» شریک برگشت و با لرزشی در صدا گفت: «دارد میآید.» و با دستپاچگی ادامه داد: «به سوی مغازه ما میآید.»ـ
تا خود را جمع و جور کنند، تازهداماد در برابرشان بود و پرسید: «دکمه کت و شلوار میخواهم.»ـ
دکمهفروش با زهرخند گفت: « حتما سرخ رنگ.»ـ
تازهداماد خیلی آرام، مثل همیشه، پاسخ داد: «نه، به رنگ کت و شلوارم، سرمهای.»ـ
دکمه را خرید و رفت. شریک رد او را گرفت و پس از چند دقیقه گفت: «رفت توی مغازه کتابفروشی پدرش.»ـ
دکمه فروش گفت: «زودباش!سوزنها و قیچی بزرگ را دم دست بگذار.»ـ
شریک پرسید: «گفتی کدام قیچی؟»
دکمه فروش تکهای آبنبات از جیب درآورد و گوشه لپ خود گذاشت. با ملچملچ و تودماغی گفت: «گفتم قیچی بزرگ.» و با بیحوصلگی پکی به سیگار زد و ادامه داد: «دو سال است با هم کار میکنیم؛ اما هنوز به امورات وارد نیستی.»ـ
تازهداماد تلنگری به در خیاطی زد. صدای بفرما را که شنید، تو رفت. دود غلیظ و بدبوی سیگار کارگاه را نیمهتاریک کردهبود. دو نفری که پشت میز خیاطی ایستادهبودند، در آن فضای دودگرفته، شبیه به خیاط و شاگردش نبودند. تازهداماد تعجب کرد و به قاب شمایلی که بالای آینه قدی خیاطی زده بودند، خیره شد و تصویر مبهم خود را روی شیشه شمایل دید. ناگهان به یاد مادرش افتاد که برای عروسی شتاب داشت و هی از او میپرسید:«پس این لباس دامادی کی حاضر میشود، عزیز دلم. نذر کردهام که وقتی آن را بیاوری، هفتبار دورش بگردم.»ـ
هنگامی که یکی از آن دو نفر گفت: «برو جلوی آینه بایست»، تازهداماد صدای دکمهفروش را شناخت. در آینه به چهره خود نگاه کرد و دید که کاملا سفید شدهاست. لکه تری از برخورد یک دانه تگرگ درشت روی شانه چپاش ماندهبود. دکمهفروش دستور داد: «کتات را بیرون بیار!» و با ناشیگری، لته بزرگ کتنو را که از جنس فاستونی سرمهای بود، روی دوش راست و لته دیگر را روی دوش چپ تازهداماد انداخت و دزدکی به شریکاش اشاره کرد که مواظب بیرون باشد.ـ
دکمهفروش سنجاق تهگرد درشتی، از میان دندانهای سیاه و جرم گرفتهاش بیرون آورد و به شانه چپ تازهداماد فرو کرد. درست روی همان نقطه که تگرگ زده بود. سنجاق بهطور عجیبی درشتتر از سنجاقهای معمولی بود. تازهداماد با خود اندیشید که حتما ضربه تگرگ به استخوان او صدمه زده اما وقتی که دکمهفروش سنجاق دیگری به شانه راست او فرو کرد، نگران شد. دلش هری ریخت پائین. به خود فشار آورد که فریاد نکشد. لبهای خود را گزید و لبخند کمرنگی زد و به خود لرزید.ـ
دکمهفروش دست به سوی قیچی برد که ناگهان کسی در ورودی را کوبید. شریک با دستپاچگی دوید، بیسروصدا چفت را کشید. کمی لای در را باز کرد. بقال بود که تگرگ درشتی در دست داشت و آورده بود که به خیاط نشان دهد. بقال شگفتزده به شریک دکمهفروش زل زد و پرسید: « تو اینجا چه میکنی؟!» و چون برای رفتن شتاب داشت گفت: «این یکی از دویست گرم هم بیشتر بود. بده به اوستا» و رفت.ـ
که در خودنگری خویش مینگرد، که آنقدر نگاه میکند
تا در روشنی غرق شود:
من شبکۀ فلسهای تو را دیدم
که در نور صبحگاهی سبز میزد، ملوسینا
تو چنبره زده میانۀ ملافهها خفته بودی
و چون بیدار شدی بهسان مرغی صفیر زدی
و برای ابد فروافتادی، سوختی و خاکستر شدی،
از تو جز فریادی نماند،
و در انتهای قرون خود را مینگرم
که نزدیکبین و سرفهکنان در میان تودهای
از عکسهای قدیمی میگردم:
هیچچیز نیست، تو هیچکس نبودی
تلی از خاکستر و دسته جارویی،
چاقویی زنگاری و پَرِ گردگیری
پوستی که بر تیغههایی از استخوان آویخته است،
خوشۀ خشکیدۀ تاکی، گوری سیاه،
و در ته گور
چشمان دختری که هزار سال پیش مرد،
چشمانی که در قعر چاهی مدفوناند،
چشمانی که از آنجا به سوی ما برمیگردند،
چشمان کودکانۀ مادری پیر
که پسر برومندش را پدری جوان میبیند،
چشمان مادرانۀ دختری تنها
که در پدرش پسر نوزادی مییابد،
چشمانی که از گودال چاه زندگی
ما را دنبال میکنند و خود گودالهای مرگی دیگرند
- اما نه؟ آیا فروافتادن در آن چشمان
تنها راه بازگشت به سرچشمۀ راستین زندگی نیست؟
اکتاویو پاز
ترجمه: احمد میرعلایی
در دوم آبان ۱۳۷۴، احمد میرعلایی توسط فاشیستهای حزباللهی بهقتل رسید!
@adabyatedigar
این «فرانسۀ نافرمان» لعنتی چه میخواهد؟
• رفع معافیت مالیاتی درآمدهای بالا و داراییهای بزرگ؛ مبارزه با فرار مالیاتی؛ افزایش حداقل دستمزد قانونی و درآمدهای اقشار کمدرآمد؛ کنترل قیمت کالاهای اساسی و مهار اجارهبها.
• کاهش ساعات کار، بهبود شرایط کار و تقویت حقوق کارگران و مزدبگیران.
• سرمایهگذاری در بهداشت و درمان، آموزش، حملونقل و دیگر خدمات عمومی.
• گذار به جمهوری ششم: آغاز فرایندی برای تدوین قانون اساسی جدید و بازسازی نهادهای سیاسی.
• دموکراسی مشارکتی: گسترش همهپرسیها و سازوکارهای مشارکت شهروندان در تصمیمگیری.
• پاسخگو کردن نمایندگان منتخب: تقویت مسئولیتپذیری نمایندگان و پیشبینی امکان عزل آنان.
• دموکراسی در بنگاههای اقتصادی: افزایش قدرت تصمیمگیری مزدبگیران در امور اقتصادی شرکتها.
• استقلال نهادها: ایجاد توازن دوباره میان قوۀ مجریه، قوۀ مقننه و ارادۀ شهروندان.
• اولویت دادن به دیپلماسی صلح، همکاری میان ملتها و استقلال بیشتر فرانسه در تصمیمگیریهای بینالمللی.
• دفاع از بازنشستگی در ۶۰ سالگی.
• تقویت مدارس دولتی، کاهش نابرابریهای آموزشی و افزایش امکانات نظام آموزشی.
• کنترل اجارهبها، توسعۀ مسکن اجتماعی و مبارزه با بیخانمانی و وضعیت نامناسب سکونت.
• افزایش کمکهای اجتماعی حداقلی و مبارزه با فقر.
• مبارزه با تبعیض، برابری زنان و مردان، دفاع از حقوق افراد دارای معلولیت و اقلیتها.
• قرار دادن برنامهریزی زیستمحیطی در مرکز طرح اقتصادی و اجتماعی. محیط زیست نباید صرفاً موضوعی مربوط به حفاظت از طبیعت، بلکه باید اصلی برای سازماندهی مجدد اقتصاد باشد.
تمامی این خواستهها در بیشتر کشورهای جهان بهراحتی میتوانند جامۀ عمل بپوشانند. فقط اینکه باید ثروت و امکانات جامعه صرف جنگ، پروژههای استعماری، و فربهشدن صاحبان سرمایه نشود.
به خاطر همین گناه کبیره، تمام راست، با میانه و افراطیاش در فرانسه و اروپا از فرانسۀ نافرمان شبحی ساختهاند که گویا اروپا را برگرفته است و باید هرچه زودتر از شرش خلاص شد. و این در حالیست که جریان شبهفاشیستی «تجمع ملی» آزادانه از سیاستهای نژادپرستانه و ضدانسانی خود سخن میراند و مارین لوپن رهبر این جریان با پابند الکترونیکی - به جرم اختلاس و استفاده نامشروع از بودجه پارلمان – آزادانه نعره میکشد و تمام راست حاضر است قدرت را به این جریان شبهفاشیستی بسپارد اما تن فرانسه به تن جریان چپی چون فرانسۀ نافرمان نخورد.
•••
از جمله مهمترین پیشنهادات مارکس این است که وقت آزاد یکی از رهاییبخشترین چیزهایی است که میتوانیم داشته باشیم. او عبارت زیبایی دارد: قلمرو آزادی وقتی آغاز میشود که قلمرو ضرورت به پایان برسد. جهانی را تصور کنید که در آن بتوان مایحتاج ضروری را برآورده کرد. یکی دو روز در هفته کار میکنید و مابقی هفته را وقت آزاد دارید.
امروز ما همه ابداعاتی را که هم در فرایند کار و هم در خانه میتواند از حجم کار کم کند در اختیار داریم. ولی اگر از آدمها بپرسید الان در مقایسه با قبلها وقت آزاد بیشتر دارید یا نه؟ جواب این است که، «نه، کمتر وقت آزاد دارم». باید بتوانیم همه این ابداعات را طوری سازماندهی کنیم که در واقعیت تا حد ممکن وقت آزاد داشته باشیم، جوری که اگر فرضاً امروز چهارشنبه است و ساعت پنج عصر، بتوانید هر جا که میخواهید بروید و هر کاری میخواهید بکنید. این آن نوع جامعهای است که مارکس خیالش را در سر میپروراند. ایده واضحی است. چیزی که ما را از رسیدن به چنین جامعهای باز میدارد این است که همه این موارد به کار گرفته میشود تا سودهای گوگل و آمازون دست نخورد. تا وقتی با مناسبات اجتماعی و طبقاتی پشت اینها طرفیم، نمیتوانیم این ابزارها و فرصتهای عالی را در مسیری بیندازیم که به سود همگان باشد...
دیوید هاروی
•••
دستت را تکان میدهی
ــ مثلِ همیشه
میخواهی ببینی ساعت چند است
ولی ساعتی به دستت نبستهای
ساعتت را بردهاند
مثلِ خیلی چیزهای دیگر
دستت را تکان میدهی
ــ با اینکه ساعتی به دست نداری
ــ با اینکه قراری با کسی نداری
ــ با اینکه کاری برای انجام دادن نداری
ساعتهای تو را دزدیدهاند
زمانَت را دزدیدهاند
و تاریکی و ترس را برایت گذاشتهاند
میترسی سرِ وقت نرسی
ــ به قلبت
ــ به آرزویت
ــ به کارت
ــ به مرگَت
میترسی نرسی
میترسی زمان از دست برود...
یانیس ریتسوس
ترجمه: محسن آزرم
@adabyatedigar
تاریخ کمون پاریس
لیسا گاره
ترجمه: بیژن هیرمنپور
@Our_Archive
من تعجب میکنم که شما در این مورد چیزی نمیدانید. همه میدانند که من چندین بار خوابنما شدهام. در کتاب خودم نیز در این مورد نوشتهام. در کودکی خوابنما شدم، یک بار در پنج سالگی و یک بار در شش سالگی. «بار اول حضرت علی را خواب دیدم». حادثهای برایم پیش آمد. داشتم بر روی سنگی میافتادم که او خودش را بین من و سنگ حایل کرد. میدانم برای اینکه دیدم. نه در خواب بلکه در واقعیت. «فقط من دیدم و بس».
حتی شخصی که مرا همراهی میکرد به هیچ وجه او را ندید. هیچکس غیر از من هم نباید او را میدید. برای اینکه... «آه، من میترسم شما مرا درک نکنید».
...
برای اینکه شما به آن اعتقاد ندارید، نه به خدا و نه به من. خیلیها باور نمیکنند، حتی پدرم نیز باور نمیکرد. نه تنها هرگز باور نمیکرد، بلکه مرا مسخره هم میکرد. خیلیها با احترام از من سؤال میکردند که آیا هرگز در این مورد شک نکردهام که یک رویا یا فانتزی بوده باشد؟ و من جواب میدادم خیر. نه بهخاطر اینکه به خدا اعتقاد دارم و میدانم از طرف او برای انجام یک مأموریت انتخاب شدهام، بلکه «خوابنما شدنهای من معجزههایی بودند که کشور را نجات دادند». سلطنت من کشور را نجات داد، بهخاطر اینکه «خدا کنار من بود». میخواهم بگویم «تمام کارهایی که برای ایران کردهام، بهتنهایی انجام ندادهام و کسی که پشت سر من بوده، خدا بوده است». متوجه میشوید؟»
این جملات آشکارا نشان میدهد که شاه خود را نه فقط مجری ارادهی سیاسی، بلکه حامل نوعی مأموریت الهی میدانست. این احساس مأموریت، چنانکه در بسیاری نظامهای اقتدارگرا دیده میشود، دو پیامد متناقض دارد: از یکسو، به پادشاه احساس حقانیت مطلق میدهد و از سوی دیگر، او را مسئول همهچیز در چشم مردم میکند. شاه میخواست نظامی بر اساس قدرت کاریزمایی تاسیس کند. در چنین نظامی، مشروعیت نه از قانون و نه از سنت، بلکه از ایمان مردم به استثنایی بودن شخص حاکم سرچشمه میگیرد. مردم باور میکنند که رهبر نیرویی فراتر از بشر دارد، و همین باور، نظام را بر محور او میچرخاند. اما چنین قدرتی ناپایدار است، زیرا فروپاشی کاریزما مساوی است با فروپاشی کل ساختار مشروعیت. در ایران نیز، تقدسبخشی به شخص شاه، به جای استحکام نظام، آن را شکننده کرد؛ زیرا هر انتقاد یا نارضایتی، مستقیماً به چهرهی مقدس او اصابت میکرد. نظامهایی که با تقدیس قدرت، مردم را به کودکان صغیر تبدیل میکنند، دیر یا زود با بحران مشروعیت مواجه میشوند. وقتی مردم از رهبر انتظار دارند که همانند خدا همه چیز را بداند و درست کند، در واقع خود را از مسئولیت مدنی خلع میکنند. اما همین بیمسئولیتی، لحظهی سقوط را تسریع میکند، زیرا در زمان بحران، هیچ نیروی اجتماعی برای دفاع از قدرت مقدس باقی نمیماند. در این معنا، «خدا، شاه، میهن» نه فقط مردم را از مشارکت سیاسی دور کرد، بلکه فرهنگ سیاسی را هم از درون تهی ساخت. وقتی یک ملت اقتدار را در شخصی مقدس متمرکز میکند، در حقیقت وجدان اخلاقیاش را به او میسپارد. چنین مردمی گمان میکنند اگر رهبرشان به نمایندگی از خدا سخن میگوید، پس آنان از خطا مبرا هستند. اما تاریخ بیرحم است؛ و در لحظهی فروپاشی، گناه و مسئولیت از آنِ همه میشود.
قيام دانشآموزان فرانسه
گفتوگو با بازيل كوپن
(از حزب فرانسه نافرمان)
@adabyatedigar
دکتر عزالدین شهاب، پزشک فلسطینی از جبالیا، نوار غزه، مقالهای نوشته است با عنوان «ما سربازان جنگ نبودیم، ما بدنهایی بودیم که زیر آن دفن شدند» شهاب مینویسد:
«حماس اعلام میکند که ما، مردم غزه، شکست نخوردهایم، که ما استوار ایستاده و جنگی تاریخی را بهپیش بردهایم.»
اما من میگویم خلافِ این است:
از صبح زود، خانوادهام و من در وضعیت فروپاشی کامل روانی زندگی میکنیم. امروز فهمیدیم که خانههایمان، زمینمان و تمام محلهمان، هر خانهای که به خانواده و همسایگانمان تعلق داشت، کاملاً نابود شده است. بولدوزرها همهچیز را صاف کردهاند. همۀ آن به نواری از خاک زردِ خشک و بیجان تبدیل شده است. از نخستین روشنایی روز، ما معنای کاملِ شکست را زندگی کردهایم. بیش از هفتاد نفر از اعضای خانوادهمان را از دست دادهایم. زمینمان را از دست دادهایم. اکنون دیگر هیچ خانهای برای بازگشت نداریم، هیچ دیواری برای محافظت، هیچ مکانی که بتوان آن را خانه خود نامید. و در همین حال، یکی از رهبران حماس در تلویزیون ظاهر میشود و اعلام میکند که "مردم شکست نخوردهاند"، که "غزه استوار ایستاد و جنگی تاریخی را جنگید".
پس بگذار تاریخ این را ثبت کند:
من، دکتر عزالدین شهاب از غزه، به همراه خانوادهام، دوستانم و خانوادههای آنان، در هیچ جنگی نجنگیدیم. ما قربانیِ نابودیای بودیم که از درون خانههایمان، به دست حماس شعلهور شد، فقط برای آنکه ارتش اسرائیل بر ما فرود آید و تمام بیرحمی خود را بر غیرنظامیان غزه فرو بریزد، در حالیکه جنگجویان حماس در تونلهای خود ناپدید شدند. بگذار تاریخ حقیقت را ثبت کند: ما شکست خوردیم، بهطور کامل، دردناک، و مطلقاً شکست خوردیم. و این ما، مردم غزه هستیم که حق داریم بگوییم شکست خوردهایم یا نه، نه آنان که در آسایشِ قطر یا ترکیه نشستهاند.
ما خرد شدیم، تحقیر شدیم، و درهم شکستیم پس از آنکه شهرمان ویران، اشغال، و از هستی محو شد. آواره شدیم، از هرآنچه ساخته بودیم برهنه ماندیم، و میان ویرانههای زندگی خود سرگردان گشتیم. و در میانِ این همه، چیزی ساده و هولناک را دریافتم: اشکهای مادرم از خودِ وطن مقدستر است، و شکستنِ پدرم برایم مهمتر از هر پرچمی است. زیرا وطن چه معنایی دارد وقتی عزیزانت را میبلعد؟ وقتی مرگ را میستاید اما زندگان را فراموش میکند؟ ما "استوار" نبودیم. ما در سرزمین خودمان گروگان بودیم. نمیتوانستیم برویم. نمیتوانستیم کسانی را که مدعی حکومت بر ما هستند تغییر دهیم. ما گرفتار بودیم میان اشغالگری بیرحم و حاکمانی که از رنج ما تغذیه میکنند. و اگر در زندگیام تنها یک لحظه باشد که باید حقیقت را بگویم، بیهیچ ترس و بیهیچ تردید، آن لحظه اکنون است.
بگذار روشن و آشکار نوشته شود:
«ما سربازانِ جنگ نبودیم. ما بدنهایی بودیم که زیر آن دفن شدند.»
[اکتبر ۲۰۲۵]
•••
از هوشی مین تا یحیی سنوار!
خالد رسولپور
«یحیی سنوار» نه در داخل تونلهای مستحکم و پیچیدهی زیر غزه بلکه روی زمین و در داخل یک خانه کشته شد. در واقع او تا زمانی که در تونلهایش زندگی میکرد جانش ایمن بود. هم خودش و هم زن و فرزندانش. حماس صدها کیلومتر زیر کوچهها و خانهها و خیابانهای غزه را تونل کنده و در طی بیش از پانزده سال، این تونلها را با امکانات فوقالعادهی ایمنی و نظامی و رفاهی و غذایی مجهز کردهبود تا در جنگ با اسرائیل رزمندگان و فرماندهانش بتوانند پایگاهی امن و مجهز داشته باشند. یحیی سنوار در طول یک سالی که از حملهی حماس به اسراییل گذشتهبود، جز دو سه بار از تونلهایش خارج نشد و در نهایت در یکی از همین خروجها به دام اسراییل افتاد.
اما کندن تونل زیر شهرها برای مبارزه با دشمن، تنها مختص حماس نبود. بیش از شصت هفتاد سال پیش، در معروفترین نمونهی پیشا-حماس، حزب کمونیست ویتنام نیز در زیر بعضی از شهرهای ویتنام تونلهای طولانی و عظیمی ساخته بود تا با فرانسویهای اشغالگر و بعدتر با امریکاییهای اشغالگر بجنگد. این تونلها (که مشهورترین آنها تونلهای دویست کیلومتری «کو-چی» زیر شهر «هوشیمین» بودند) در چهار طبقه ساخته میشدند که علاوه بر رزمندگان و تجهیزات و تسلیحات، برای مردم غیرنظامی نیز پناهگاههای امن بودند تا جایی که در طول سی سال جنگ با فرانسه و امریکا، صدها هزار ویتنامی در این تونلها به دنیا آمدند، بالیدند، مدرسه و دانشگاه رفتند، ازدواج کردند، رقصیدند، جنگیدند و دشمن را به زانو درآوردند. این تونلها مجهز به درمانگاه، بیمارستان، مهد کودک و... بودند و در واقع ویتنامیها که به دلیل بمبارانهای وحشیانهی دشمن، روی زمین را از دست داده بودند زندگی را به زیر زمین بردند: آنها «زندگی» را نجات دادند.
چند ثانیه با جیمز بالدوین
•••
دانلود کتاب The Fire Next Time:
عشق نقابهایی را که میترسیم بدون آنها زندگی کنیم و میدانیم که نمیتوانیم با آنها زندگی کنیم را بر میدارد. من در اینجا واژه عشق را نه صرفاً به معنای شخصیاش، بلکه به مثابه حالتی از هستی، یا کیفیتی از زیبایی به کار میبرم - نه به معنای کودکانه آمریکایی شاد شدن، بلکه در مفهوم محکم و جامع تلاش، جسارت و بالندگی...
/channel/Our_Archive/1606?single
•••
@adabyatedigar
ما نان میخواهیم گل سرخ نیز.
در اسپانیا چه خبر است؟
[لینک اینستاگرام]
@adabyatedigar