🎞 فیلم| خطر در کمین «چهلستون» اصفهان
🔺در حالی که زخم‌های ناشی از انفجارهای جنگ چهل روزه، بر پیکر دولتخانه صفوی اصفهان هنوز التیام نیافته، حالا گزارش‌های کارشناسی از کمانش ستون‌ها و ایجاد ترک‌های تازه در سازه پشتیبان ایوان ستوندار چهلستون حکایت دارد و زنگ خطر را برای این میراث جهانی به صدا درآورده است؛ خطری که ضرورت استحکام‌بخشی فوری را بدلیل احتمال بروز تنش‌های جدید دوچندان کرده است.
🔺از سویی نگرانی‌ها از احتمال حمله به شهرهای مرکزی ایران و از جمله اصفهان و دوباره هدف قرار گرفتن دولتخانه صفوی که منشا تنش‌های بیشتر در این بنای آسیب دیده از جنگ چهل روزه باشد هم وجود دارد. از این رو استحکام بخشی فوری ستونهایی که در جریان جنگ دچار کمانش مضاعف شدهاند و همچنین اصلاح برخی تیرهای دوپوش و سازه پشتیبان ایوان ستوندار ضرورت دارد.
📌پیوست شده: همه این‌ها در حالیست که در ۲ ماه اخیر ، استقرار استانداری اصفهان در عمارت رکیب‌خانه، از بابت بروز تنش‌ها در دولت خانه صفوی به سبب احتمال بروز جنگ و حمله به یک نهاد حاکمیتی با تبعات برای مرکز و هسته صفوی شهر نگرانی‌ها را افزایش داده اما پاسخ استاندار به انتقادات این بوده که استقرار حاکمیت در دولتخانه صفوی مسبوق به سابقه و رسمی از دوره صفوی‌‌ست.
📽 فیلم را در لینک زیر ببینید:
https://irna.ir/xjXS9M
♨️ کمانش ستون‌های چهلستون اصفهان تایید شد
🔺مدیر شرکت مشاور طرح مطالعاتی و مرمت پایگاه میراث جهانی چهلستون انحراف و کمانش چهار ستون ایوان ستوندار این بنا را تایید کرد و از ترک‌خوردگی برخی تیرهای سازه خرپایی سقف خبر داد.
🔺به گفته فرامرز پارسی، آسیب‌دیدگی سازه‌ای برخی تیرهای اصلی و خرپاها بر اثر انفجارهای ناشی از موج انفجارهای حمله به استانداری اصفهان قطعی ست و اگرچه در کوتاه‌مدت در معرض خطر فوری ریزش نیستند اما برای پایداری بلندمدت و مواجهه با خطرات احتمالی آینده، تهیه مدل سازه‌ای دقیق و اجرای عملیات استحکام بخشی با استفاده از روش‌های نوین کم‌تهاجمی ضروری است.
🔺مشاور طرح مطالعاتی و مرمت پایگاه میراث جهانی چهلستون با تاکید بر اینکه وقوع آسیب‌های سازه چوبی در اثر انفجارهای اخیر قطعی است، افزود: اگرچه در روزهای نخست تصور بر این بود که تنها تزئینات آسیب دیده‌اند اما بررسی‌های فنی نشان داد که تیرهای بالاسری و تیرهای افقی زیر خرپاها دچار ترک‌خوردگی شدهاند.
🔺پارسی یادآور شد: سفیدی و شفافیت آثار این ترک‌ها، نشانگر تازه بودن آن‌هاست چرا که ترک‌های قدیمی به مرور زمان تغییر رنگ می‌دهند. همچنین انفجارهای اخیر می‌تواند عامل فعال شدن یا گسترش ترک‌های پیشین باشد که در صورت وجود «ترک‌سنج» (ترکمتر) از گذشته، اکنون داده‌های ارزشمندی از رفتار بنا در برابر این انفجارها در اختیار داشتیم.
📌جزییات این خبر را در لینک زیر بخوانید:
https://irna.ir/xjXPBp
سیمای یک گذر گردشگری اسیر بی‌سلیقگی؛
💢وقتی چهارباغ اصفهان از تماشا می‌افتد
برپایی غرفه‌ها، بنرها و برخی جایگاه‌های مناسبتی و عقیدتی در بدنه‌ها و معبرهای میانی چهارباغ در برخی ایام، گویایی و خوانایی معماریِ صفوی تا معاصر آن را دچار لکنت می‌کند؛ منظری که گردشگران و رهگذران برای تماشای آن قدم به چهارباغ می‌گذارند.
چهارباغ تاریخی‌ترین خیابان ایران است؛ خیابانی که گذر زمان را در سینه خود حفظ کرده و بدنه‌های آن، جلوه‌گاه طیفی از معماری صفوی تا معاصر است. رواق‌ها و جلوخان مدرسه چهارباغ، تراس‌ها و ایوان‌ها، پیشگاه بازار هنر یا همان بازارچه بلند، معماری فاخر و درخور بنای شهرداری و در سوی دیگر، ساختمان شرکت بیمه ایران با معماری ساده اما آراسته و برخوردار از تزئینات ظریف و بی‌تکلف کاشی، همگی در کنار درختان سر به آسمان ساییده، چهارباغ را به گذری دیدنی و برانگیزاننده بدل کرده‌اند.
آنچه گردشگران و حتی شهروندان اصفهانی را به قدم زدن در چهارباغ ترغیب می‌کند، تنفس در حال‌وهوای خیابانی است که بتوان در آن با خاطری آسوده و به دور از پارازیت‌های دیداری و شنیداری، گام برداشت؛ در تراس‌ها و کافه‌هایش قهوه‌ای نوشید و از تماشای رواق‌های مدرسه چهارباغ و درختان چهار سوی گذر، اصفهان را در قالب معیارهای شناخته‌شده گردشگری تجربه کرد.
با این حال در سال‌های اخیر، برگزاری برخی برنامه‌های موسوم به فرهنگی در مقاطع زمانی مختلف، به‌ویژه در مناسبت‌ها، معیارهای گردشگری و تفرجی چهارباغ را به‌شدت تحت‌الشعاع قرار داده است؛ شلختگی در منظر شهری به‌واسطه ایجاد جایگاه‌ها و نصب بنرهای مناسبتی که سیمای عناصر معماری این گذر تاریخی را مخدوش می‌کند، در کنار برگزاری برنامه‌هایی با مضامین فرهنگی، مذهبی و عقیدتی در هیاهوی بلندگوها و استقرار غرفه‌هایی که آرامش چهارباغ را بر هم می‌زند، بیش از هر چیز، گردشگر را از این گذر تاریخی گریزان می‌کند.
اصفهان یک خیابان تاریخی یگانه دارد که در همه جای ایران شهره است و یقین که گردشگران مشتاقان تماشایش هستند اما با چنین شرایطی پرسش برخی از فعالان میراث فرهنگی و گردشگری این است که چرا با اجرای برخی برنامه‌هایی که اکثر آنها دچار بی‌سلیقگی در نوع مدیریت است، سیمای گردشگری چنین دردانه‌ای مخدوش می‌شود؛ این در حالی است که متولیان میراث فرهنگی،گردشگری و شهری اصفهان باید در پی فراهم آوردن محیطی توام با وقار و در خور شاخصه‌های جذب گردشگر در این معبر تاریخی باشند.
در شرایط دشوار امروز گردشگری ایران که حضور گردشگران خارجی در کشور و به‌ویژه در اصفهان کمرنگ شده است، دستکم حفظ رونق چهارباغ از طریق نگهداشت گردشگران داخلی و شهروندان اصفهانی اهمیتی دوچندان دارد؛ چراکه تنها یک تجربه ناخوشایند می‌تواند برای گردشگر کافی باشد تا میل قدم زدن دوباره در این گذر تاریخی را در سفر بعدی از ذهن خود کنار بگذارد.
📌این مطلب را در لینک زیر بخوانید:
https://irna.ir/xjWCVJ
💠 ۱۴ دی‌ماه ۱۴۰۰، آقای حشمت‌الله انتخابی، شاهین سپنتا و مهندس محمد آقاجانی از طرف همه اعضای انجمن دوستداران اصفهان دیداری داشتند با استاد هوشنگ جزی‌زاده و از آثار فاخر هنری در گالری خانگی ایشان دیدن کردند.
استاد جزی‌زاده یکی از سرآمدان اصفهان در سال ۱۴۰۰ به انتخاب انجمن دوستداران اصفهان هستند اما در همایشی که به مناسبت نکوداشت روز اصفهان در آذرماه ۱۴۰۰ برگزار شد، افتخار میزبانی ایشان برای انجمن فراهم نشد، برای همین تصمیم گرفته‌شد که قاب‌کاشی نماد اصفهان را که امسال به سرآمدان اصفهان تقدیم شد، به حضورشان برده و تقدیم شود.
@isfahan_didban
💢سنگینی یک جاده بر گُرده «سایت باستانی ویگُل»؛ آیا میراث فرهنگی چراغ سبز نشان می‌دهد؟
احداث جاده برای توسعه یک شهرک صنعتی در حریم «سایت باستانی ویگُل » در آران و بیدگل اصفهان موجب نگرانی برخی کارشناسان میراث فرهنگی شده است؛ آنها معتقدند این جاده با برهم زدن توپوگرافی زمین، ضوابط حفاظتی را زیر پا گذاشته و با تبعات جبران ناپذیر برای عرصه این اثر تاریخی، در حال پیگیری برای مصوب شدن در شورای فنی وزارتخانه میراث فرهنگی است.
محوطه‌ای باستانی در شرق «بیدگُل» با نام ویگل قرار دارد که طی ۲ فصل کاوش باستان شناسی، بقایای آتشکده ای متعلق به دوران ساسانی و همچنین دوران انتقالی ساسانی به اسلامی در آن کشف شده است. آتشکده‌ای که گفته می شود به دلیل تغییر دین، متروک و به فراموشی سپرده شده است و از نگاه باستان شناسان یکی از استثنایی ترین آتشکده‌های دوران ساسانی به شمار می رود.
به گفته کارشناسان میراث فرهنگی، احداث جاده در حریم سایت باستانی ویگل می‌تواند منجر به تبعات جبران‌ناپذیری برای عرصه و منظر این محوطه تاریخی بشود؛ جاده‌ای که بانیانش به قصد توسعه یک شهرک صنعتی پیگیر احداث آن هستند و گفته می‌شود به زودی در شورای فنی وزارتخانه میراث فرهنگی بررسی و برایش تصمیم‌گیری خواهد شد.
پیشتر عملیات احداث این جاده که به گفته کارشناسان، به حریم منظری محوطه باستانی ویگل تجاوز کرده است، بدلیل عدم رعایت ضوابط حریمی و روند قانونی آن در زمستان ۱۴۰۲ از سوی بازرسی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی کشور تعطیل شد.
بیم کارشناسان و فعالان میراث فرهنگی از این بابت است که پس از گذشت ۲ سال از توقف طرح، احداث جاده ارتباطی بین ۲ فاز شهرک صنعتی، با وجود زیرپا گذاشتن ضوابط حفاظتی حریم اما بر اساس برخی مصلحت اندیشی‌ها، در شورای فنی وزارتخانه میراث فرهنگی رای به تصویب احداث بگیرد.
📍مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان اصفهان: «جای نگرانی نیست و بدون نظر بنده اتفاقی نخواهد افتاد مگر مطالعه کنم و به نتیجه‌ای برسم که حتما با رسانه‌ها و مردم صحبت خواهم کرد!»
📌این گزارش را به طور کامل در لینک زیر بخوانید:
https://irna.ir/xjWm3y
💢«کمرزرین اصفهان» زیر ذره بین پژوهشگاه میراث فرهنگی کشور
کاوش‌های گذر «کمرزرین» اصفهان به عنوان یکی از بااهمیت‌ترین یافته‌های باستان‌شناسی کشور در واپسین روزهای هفته گذشته مورد بازید رئیس پژوهشگاه وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی قرار گرفت و بر حفظ اصالت تاریخی این گذر و نظارت بایسته بر نگهداری از یافته‌ها در مخزن داده‌ها(سرای خیار) تاکید شد.
سرای خیار نیز یکی از سرای‌های بازار بزرگ اصفهان و همجوار با کمرزرین هم‌اکنون محل نگهداری داده‌ها و یافته‌های کاوش‌های این سایت باستان‌شناسی شهری است تا ضمن کاهش خطرپذیری آسیب و پراکندگی مکشوفات، یافته‌ها حفاظت، مطالعه و مستندنگاری شوند.
بیش از ۲۰ سال پیش محدوده میدان کهنه اصفهان در جوار مسجد جامع عتیق به دلیل انجام طرح‌های عمرانی، چون ایجاد زیرگذر، متحمل آسیب گسترده شواهد تاریخی شد و حالا طرح کمرزرین در مجاورت همین محدوده که کاوش‌های آن حاوی یافته‌های ارزشمندی برای حافظه تاریخی اصفهان است، نیاز به ایجاد یک مخزن امن برای یافته‌های تاریخی را دوچندان کرده است.
از مدت‌ها پیش «سرای خیار» به منظور یک پایگاه امن و همجوار به منطقه و حتی تبدیل شدن به موزه میدان امام علی(ع) و گذر کمرزرین پیشنهاد شده بود.
این سرای تاریخی متعلق به دوران صفوی در حال حاضر مخزن ده‌ها هزار قطعه سفال و بیش از ۴۰۰ نمونه سکه تاریخی از دل کاوش‌های باستان‌شناسی کمرزرین است و محمد ابراهیم زارعی در بازدید از این بزرگترین آرشیو یافته‌های باستان‌شناسی در شهر اصفهان بر لزوم نظارت بر روند نگهداری و مستندسازی داده‌های جمع‌آوری شده تاکید کرد.
ارزیابی میزان پیشرفت فیزیکی طرح باستان شناسی کمرزرین، کیفیت اجرای عملیات مرمتی و همچنین بررسی چالش‌های احتمالی موجود از موارد مورد بررسی در این بازدید بود و بر لزوم تسریع در اجرای تعهدات و حفظ اصالت تاریخی این گذر تأکید شد.
همچنین مسوولان کشوری و استانی نهاد میراث فرهنگی حاضر در این بازدید خواستار هماهنگی بیشتر تمامی نهادهای مرتبط شدند تا طرح باستان شناسی و ساماندهی گذر کمرزرین هرچه سریع‌تر به سرانجام برسد.
📌گزارش را در لینک زیر بخوانید:
https://irna.ir/xjWjKY
پوستر پانزدهمین نکوداشت روز اصفهان
@isfahan_didban
نامه انجمن دوستداران اصفهان به استاندار اصفهان:
کمر زرین؛ آزمون مدیریت در اصفهان
کشف لایه‌هایی کم‌نظیر از تاریخ اصفهان، از آغاز دوران اسلامی تا دوره‌های متأخر، در محوطه تاریخی کمرزرین، بار دیگر ضرورت حفاظت از میراث پنهان شهر را به صدر مطالبه‌های فرهنگی آورده است. انجمن دوستداران اصفهان در نامه‌ای خطاب به «مهدی جمالی‌نژاد»، استاندار اصفهان، با تأکید بر تداوم کاوش‌های باستان‌شناسی، ایجاد موزه باز شهری و جلوگیری از تخریب‌های ناشی از پروژه‌های عمرانی، خواستار حمایت فوری و هماهنگ نهادهای مسئول برای صیانت از این سرمایه تاریخی شد.
گزارشی از این نامه مهم را در پیوندنشانی زیر می‌توانید بخوانید:
https://payamema.ir/payam/144357
@isfahan_didban
روزی برای پاسداشت عروس فلات مرکزی ایران
💢 اصفهان به وقت یکم آذر
یکم آذرماه، هر ساله بهانه‌ای‌ست برای پرداختن به سیمای عروس فلات مرکزی ایران و امسال نیز کوشندگان مدنی شهر با مجموعه برنامه‌هایی از جمله «شب اصفهان» یا گردهمایی‌های فرهنگی، معماری و محیط‌زیستی به بازنمایی تاریخ و فرهنگ این شهر و البته چالش‌هایش بپردازند.
یکم آذر، هنگامه‌ای برای بازنمایی جلوه‌های فرهنگی، هنری و تاریخی اصفهان و در عین حال واکاوی فرصت‌ها و چالش‌های آن است تا با هم‌اندیشی و گفت‌و گو در مسیر توسعه پایدار قدم بردارد.
این روز در حافظه و تجربه جمعی مردم این شهر، جایگاهی ریشه‌دار و ماندگار دارد؛ روزی که ساختارهای رسمی نقشی در تثبیت آن نداشته‌اند اما ماهیت مردمی و خودانگیخته آن، وجه قدرتمند مانایی و محبوبیت آن در میان اقشار فرهیخته، فرهنگی و دانشگاهی است.
از آنجا که در انتخاب این روز، مردم نقش پررنگی داشته‌اند، به دور از دخالت‌های حاکمیتی همواره در سال‌های گذشته ارج نهاده شده و نه با بخشنامه و برنامه‌های رسمی ، بلکه به طور خودجوش توسط کنشگران مدنی اعم از فرهنگی، هنری و محیط زیستی در قالب گردهمایی‌ها، برنامه‌های آیینی، تورهای روایتگری و حتی جمع‌های کوچک و محلی برگزار و پاس داشته شده است.
به واقع این روز بهانه‌ای است برای پرداختن به هر آنچه اصفهان را در عرصه‌های گوناگون بالنده و شهره کرده و از سویی آسیب‌شناسی مسائلی که پایداری اصفهان را دچار لکنت کرده است با این انگیزه که با باز نمایی ابعاد گوناگون، گفتمان را در راستای چاره‌اندیشی در سطوح گوناگون از کارشناسان تا مسوولان تسری بدهد.
با این تفسیر اهمیت یکم آذر بیش از آنکه در گذشته این شهر ریشه داشته باشد، در کنش اجتماعی امروز شهروندان اصفهان معنا پیدا می‌کند.
این خودجوشی، نشان‌دهنده سطحی از تعهد اجتماعی است که شهروندان نسبت به شهر خود احساس می‌کنند؛ تعهدی که فراتر از مرزهای ساختار رسمی حرکت می‌کند و بیانگر باور مردم به اهمیت حفظ هویت و آینده اصفهان است.
یکم آذر در واقع به بستری تبدیل شده است برای اینکه همه دوستداران اصفهان از هنرمندان و فعالان فرهنگی گرفته تا دانشجویان، انجمن‌های مردم‌نهاد و شهروندان عادی به شیوه‌های گوناگون از شهرشان سخن بگویند؛ آن را ستایش کنند، برایش احساسات مشترک بسازند و در عین حال با صدای بلند درباره مسائلش گفت‌وگو کنند.
💢 امسال در هفته نکوداشت اصفهان چه می‌گذرد/ از شب‌های بخارا تا شب‌های اصفهان
امسال نیز چون هرساله به مناسبت پاسداشت روز اصفهان و هفته نکوداشت این شهر تاریخی، مجموعه‌ای از برنامه‌ها در نقاط مختلف شهر برگزار می‌شود.
«همایش روز نکوداشت اصفهان» هر ساله پای ثابت برنامه‌های گرامیداشت این روز است که با مشارکت سازمان‌های مردم نهاد حوزه میراث‌فرهنگی، محیط‌زیست و معماری و برخی دانشگاه‌ها برگزار می‌شود و امسال نیز طبق روال هر سال، پانزدهمین دوره آن در شامگاه ششم آذر برگزار خواهد شد.
«شب اصفهان» نیز از سری «شب‌های بخارا» به همت علی دهباشی و جمعی از اصفهان‌شناسان به میزبانی یکی از نهادهای فرهنگی شهر از جمله برنامه‌هایی ست که به فرخندگی روز اصفهان ،شامگاه سی‌ام آبان برگزار خواهد شد.
از دیگر برنامه‌های نکوداشت روز و هفته اصفهان ، رونمایی «دانشنامه اصفهان» است که توسط پژوهشگران حوزه‌های فرهنگی،تاریخی و اجتماعی شهر تدوین شده و در حال افزودن مدخل‌های گسترده‌تری از وجه‌های گوناگون شهر است و پنجم آذر در کتابخانه مرکزی به پاسداشت روز اصفهان معرفی خواهد شد.
همچنین، رونمایی و گفت‌وگو درباره کتاب «پایداری ایرانی» با حضور فعالان حوزه محیط زیست و علاقه‌مندان آن، در یکی دیگر از پاتوق‌های فرهنگی شهر در پردیس سینمایی سیتی سنتر اصفهان در تاریخ یکم آذر برگزار خواهد شد.
گردهمایی در دانشگاه هنر اصفهان و در عمارت توحید خانه یکی دیگر از برنامه‌هایی‌ست که به فرخندگی روز اصفهان چهارم آذر برگزار می‌شود و به موضوعات شهرسازی و زاینده‌رود پرداخته خواهد شد.
📌گزارش کامل را در لینک زیر بخوانید:
https://irna.ir/xjW2sq
💢 بحران فرونشست در اصفهان ؛ آیا اصفهان در ۳۰ سال آینده ۶ متر فرو می‌نشیند؟
🔺فرونشست اصفهان، بحرانی که سال‌ها کارشناسان و مسوولان نسبت به آن هشدار داده‌اند، بار دیگر در مرکز توجه قرار گرفته است. اخیراً ادعاهایی مبنی بر وجود ۲۷ میلیارد مترمکعب خلأ زیرزمین و فرو رفتن ۶ متری شهر طی ۳۰ سال آینده مطرح شده اما پرسش این است که این ارقام تا چه اندازه واقعی و علمی هستند؟
مساله فرونشست اصفهان در سال‌های اخیر، به‌ویژه از سال ۱۴۰۰ به این سو، به یکی از پررنگ‌ترین مشکلات و بحران‌های این شهر تبدیل شده است. ریشه اصلی این بحران به فشار فزاینده بر آب‌های زیر زمینی و خشکی زاینده رود باز می‌گردد؛ شرایطی که با نبود جریان دائمی آب در این رودخانه و فشار بر آب‌های زیر سطحی اوضاع را پیچیده‌تر کرده است.
با این حال، درباره وضعیت فرونشست در اصفهان اظهارنظرهای متفاوتی مطرح شده است که همه بر یک نکته تأکید دارند؛ نگرانی جدی برای آینده شهر اصفهان. بسیاری از کارشناسان و مسوولان معتقدند باید برای کنترل این روند و مدیریت شرایط، اقدامات فوری و جدی انجام شود چرا که فرونشست زمین نه تنها تهدیدی جدی برای زیرساخت های شهری و سکونتگاه‌های انسانی این خطه است بلکه با این رویه حیات نگین فلات مرکزی ایران، این گنجینه معماری و تاریخی نیز در معرض خطر نابودی و ویرانی قرار دارد.
یکی از اظهارنظرهایی که در روزهای اخیر بازتاب گسترده‌ای داشته، از سوی یکی از چهره‌های پیشین مدیریتی کشور مطرح شده است؛ فردی که سابقه مسوولیت در سمت‌های مهمی همچون وزارت جهاد کشاورزی و ریاست سازمان حفاظت محیط‌زیست را در کارنامه خود دارد. او در باره فرونشست اصفهان گفته است که زیر سطح این شهر در گستره‌ای حدود ۲۷۰۰ کیلومترمربع، چیزی جز حفره‌های خالی و هوا باقی نمانده و حجم این خلأها به حدود ۲۳ میلیارد مترمکعب می‌رسد. به باور او، این وضعیت به حدی بحرانی است که به زودی آثار تاریخی اصفهان، پالایشگاه‌ها، نیروگاه‌ها، مدارس و حتی خانه‌های مردم در معرض آسیب جدی و نابودی قرار می‌گیرند.
بر اساس همین اظهارنظر، فرونشست سالانه زمین در اصفهان حدود ۲۰ سانتی‌متر برآورد شده است؛ موضوعی که اگر ادامه یابد، در ۳۰ سال آینده کل شهر اصفهانغ حدود ۶ متر پایین‌تر خواهد نشست اما پرسش مهم اینجاست که این آمار و هشدارها تا چه اندازه کارشناسی شده و مبتنی بر مطالعات علمی هستند؟ آیا ساختار زمین‌شناسی و خاک اصفهان چنین بحرانی را تأیید می‌کند؟ وضعیت واقعی سفره‌های آب زیرزمینی این شهر در حال حاضر چگونه است؟
برای پاسخ به این پرسش‌ها و بررسی دقیق‌تر وضعیت فرونشست اصفهان از منظر علمی و کارشناسی، با بهرام نادی متخصص ژئوتکنیک و از جمله کسانی که با بررسی رفتار خاک و آبخوان دشت اصفهان به طور گسترده به ابعاد گوناگون پدیده فرونشست زمین در اصفهان پرداخته گفت‌وگو کرده‌ام.
📌این گفت و گو را در لینک زیر بخوانید تا بدانید چقدر اظهارات عیسی کلانتری علمی و دقیق است؟
https://irna.ir/xjVnMj
💢 بدرقه خورشید نگارگری ایران در نصف جهان
اصفهان روزی دیگرگون را تجربه کرد؛ روزی که در آن شهر حامل اندوهی سنگین و در عین حال غروری جاودانه شد و پیکر استاد محمود فرشچیان، نگارگر نام‌آور ایران زمین، بر دوش مردمی که سال‌ها با نگاره‌های او زیسته و جهان را از دریچه هنرش دیده بودند، آرام آرام از دل اصفهان گذشت تا در خانه‌ی ابدی خود، کنار آرامگاه صائب تبریزی آرام گیرد.
دست‌ها و نگاه‌های مردم به ویژه دوستداران هنر و فرهنگ ایران، از مقابل هنرستان هنرهای زیبای اصفهان ـ جایی که استاد روزگاری نخستین گام‌هایش را در نگارگری برداشت ـ پیکر او را بدرقه کردند.
خیابان‌های شهید مطهری، شهید بهشتی تا خیابان منتهی به باغ مقبره صائب تبریزی، شاهد حضور مردمی بود که نه تنها استاد هنر ایران، که روایتگر فرهنگ و هویت این مرز و بوم را بر دوش می‌بردند.
صدای بغض آلود شهر با قدم‌های بدرقه کنندگان درآمیخته بود؛ گویی هر درخت کهن‌سال شهر و هر کاشی فیروزه‌ای اصفهان نیز سر در گریبان اندوه فرو برده است. این حزن و اندوه البته که با تفاخر آمیخته بود و نازیدن به داشتن چنین دردانه‌ای در عالم هنر که از این خطه برخاسته و پس از سال‌ها به آغوش همین خاک بازگشته است.
در این وداع جمعی از مسوولان کشوری، مدیران فرهنگستان‌ها، استادان دانشگاه، شاگردان استاد فرشچیان و برخی چهره‌های برجسته فرهنگ و هنر ایران، هم صدا با مردم ایستادند.
آنان آمده بودند تا آخرین صفحه‌ی زندگی استاد را با احترام ورق بزنند و او را به آغوش اصفهان بسپارند؛ همان شهری که سال‌ها الهام‌بخش او در خلق شاهکارهایی بی‌بدیل بود.
استاد فرشچیان در وصیت خود با دقت و ظرافتی هنرمندانه و سلیقه‌ای که شایسته نگارگری چون اوست، باغ مقبره صائب را برای خانه ابدی خویش برگزیده بود و چه انتخابی شایسته‌تر برای هنرمندی که جهان او همواره آمیخته‌ای از شعر، تصویر و ایمان به زیبایی بود.
پیش از تشییع، بنا و ایوان آرامگاه صائب تبریزی با وسواس و ظرافتی همسنگ روح استاد پیراسته شده بود تا همه چیز از جمله ابیات نقش‌بسته بر کاشیکاری‌های آن در غایت زیبایی و آراستگی برای حضور هنرمندی که با نگاره‌هایش عالم هنر را به حیرت واداشته بود، آماده باشد.گویی صائب تبریزی، خود در آن سوی باغ، چشم‌به‌راه هم‌نشینی با نگارگری نشسته بود که توانست خیال ایرانی را بر بوم، جاودانه سازد.
فضای مراسم، آمیزه‌ای از حزن و شوق بود؛ حزنی از وداع با استاد، و شوقی از آن که اصفهان بار دیگر صاحب نگینی جاودانه در دل خاک خویش می‌شود. مردمی که سال‌ها شاهنامه، رباعیات خیام و روایت‌های جاویدان فرهنگ ایرانی را در نگاره‌های فرشچیان دیده بودند، اکنون او را در باغی رهسپار خانه ابدی می‌کردند که خود تجسم بهشت ایرانی است.
باغ ایرانی همیشه الهام بخش آفرینش‌های هنری هنرمندان و نگارگران این سرزمین بوده و چه خوش که خالق آثاری چون « باغ عدن»، « رقص طبیعت» که باغ بستر الهامشان بوده، در چنین باغ مقبره‌ای زیبا بیارمد.
این‌گونه بود که محمود فرشچیان، نگارگر بی‌بدیل ایران، پس از عمری خدمت به فرهنگ و هنر این سرزمین در جوار شاعر بلند آوازه ایران، صائب تبریزی، در باغ مقبره‌ای که یادآور گوشه‌ای از باغ خیال‌انگیز ایرانی‌ست آرام گرفت تا نام و یادش، همچون نگاره‌هایش، تا همیشه در جان اصفهان و در حافظه تاریخ ایران بدرخشد.
📌این گزارش را در لینک زیر بخوانید:
https://irna.ir/xjVhDz
💢 چرا نقش‌های صفوی «سردر قیصریه» اصفهان جان نمی‌گیرند؟
گذر از زیر سردر بازار قیصریه، شاهکار نگارگری مکتب اصفهان، چشم هر رهگذری را می‌نوازد اما رنگ‌های فرسوده و نقش‌های محو شده این اثر بی‌بدیل، پرسشی قدیمی را زنده می‌کند؛ اینکه چرا مرمت آن به بازسازی کامل نمی‌انجامد و بخش‌های از بین رفته دوباره جان نمی‌گیرند؟
ممکن است در گذر از زیر سردر بازار قیصریه اصفهان، این اندیشه از ذهن شما عبور کرده باشد که چرا نقاشی‌های فاخر این بنای صفوی در معرض باد و باران به حال خود رها شدهاند و در حالی که بخش‌هایی از نگاره‌های آن رنگ باخته‌اند، مرمت و یا حتی بخش‌های از بین رفته آن بازسازی نمی‌شوند؛ این‌ها پرسش‌های برخی مخاطبان میراث دوست ایرنا هم هست و آنچه در گزارش پیش رو می‌خوانید پاسخ به همین ابهامات است.
سردر بازار قیصریه تابلویی بی‌نظیر از نگارگری مکتب اصفهان است که از هر سوی میدان نقش جهان، به گونه‌ای جلوه‌گری و مخاطب را جذب تماشا می‌کند و به جرات می توان گفت این اثر یکی از بی‌نظیرترین دیوارنگاره‌های صفوی را در پیشانی بازار قیصریه اصفهان نمایان می‌سازد.
این سردر باشکوه راه به سوی بازار بزرگ اصفهان دارد و به گونه‌ای بازار و میدان صفوی را به بخش سلجوقی شهر شامل مجموعه‌ای از بازار، میدان و مسجدی که با عنوان «عتیق» می‌شناسیم وصل می کند.
پیشانی بلند سردر روایتی تصویری از جنگ شاه عباس با ازبک‌ها است که گفته می شود پیروزی در آن برای صفویان نقطه عطفی بوده است. جانب چپ، ضیافتی از رقص و شادمانی مجالس اروپاییان را نمایش می‌دهد و در قسمت راست این جلوخانِ زیبا، تابلویی از شکارگاه صفوی جلوه‌گر است.
سیطره رنگ‌های ایرانی چون لاجوردی، عنابی، اُخرایی و فیروزه‌ای با منشا گیاهی، حیوانی، معدنی و یا دست‌ساز بر گیرایی این شاهکار صفوی افزوده و همه آنچه از نقاشی مکتب اصفهان در این دیوارنگاره در میدان نقش جهان شما را میخکوب تماشا می‌کند، چکیده‌ای از هنر رضا عباسی، معروفترین نقاش عصر صفوی و شاگردانش است.
دیوارنگاره‌های دیگری با مضامین صحنه‌های نبرد شاهان صفوی در جنگ‌هایی چون چالدران و یا ضیافت‌های آنان در پذیرایی از سران کشورهایی چون هندوستان و ترکستان در عمارت چهلستون اصفهان، نمونه‌های بارزی از نقاشی مکتب اصفهان و مربوط به دوران صفوی است که البته از گزند باد و باران در امان بوده‌اند اما دیوارنگاره‌های سردر بازار قیصریه در برابر گزند فرسایش‌های جوی و البته بی‌توجهی‌ها در تمام دوران گذشته آسیب‌پذیر بوده‌اند.
📌این گزارش را در گفت و گو با ناظر تزیینات معماری میراث‌فرهنگی اصفهان و همچنین محسن نکویی، مرمت‌گر تزیینات بناهای تاریخی در لینک زیر بخوانید.
https://irna.ir/xjVdPN
🌿 درایگاه نماد اصفهان در دانشنامه اصفهانیکا👇
https://isfahanica.org/entry/%d9%86%d9%85%d8%a7%d8%af-%d8%a7%d8%b5%d9%81%d9%87%d8%a7%d9%86/
@shahinsepanta
💢 شب تار «کمرزرین» اصفهان
تخریب شبانه آثار تاریخی در اصفهان، دیگر نه یک اتفاق نادر بلکه زخمی کهنه است که هر از گاهی از نو سر باز می‌کند و این‌بار نیز آنچه در محوطه تاریخی « کمرزرین» رخ داد، تکرار تلخ همان سناریوی آشنایی است که شواهد تاریخی را قربانی توسعه بی‌برنامه می‌کند.
آنچه در محوطه تاریخی کمرزرین اصفهان طی یک عملیات وسیع با حضور ماشین آلات سنگین برای گودبرداری و همسطح سازی گذر اتفاق افتاد، صرفاً خاکبرداری یک پروژه عمرانی نبود؛ بلکه حذف بخشی از حافظه تاریخی یک شهر کهن بود. لایه‌هایی از دوره سلجوقی که در سکوت شب با بیل مکانیکی از دل خاک بیرون کشیده شدند و بار کامیون‌ها شدند.
سال‌ها پیش حمام تاریخی «خسرو آقا» اصفهان شبانه برای احداث یک خیابان تخریب شد و پس از آن بارها اصفهان شاهد چنین اقدامات شتابزده برای پیشرفت طرح‌های عمرانی و شهری بود؛ عملیات گودبرداری برای ایجاد زیرگذر میدان امام علی (ع) و تخریب لایه‌های باستانی و یا خاکبرداری‌های ۲ سال پیش برای احداث گذر کمرزرین و زیر و رو شدن لایه‌های تاریخی، همه گواهی بر این ادعاست.
گودبرداری شبانه آن هم با ادوات سنگین در محدوده‌ای تاریخی که در مسیر کاوش‌های باستان شناسی قرار دارد و و مقرر است به موزه باز شهری تبدیل شود، آخرین و تازه‌ترین زخمی است که بر تن میراث تاریخی شهر اصفهان وارد شد.
تنها چند هفته پیش، قبل از جنگ اسرائیل و ایران کارشناسان و باستان شناسان میراث فرهنگی با کشف سکه‌های تاریخی مربوط به دوره زندیه و صفویه و همچنین یکسری شواهد معماری بر اثر عملیات برداشت آسفالت گذر کمرزین در مقابل مسجد کمرزرین، پروژه همسطح سازی مسجد با کف گذر را متوقف کردند و ادامه آن را منوط به انجام کاوش‌های لازم و حضور باستان شناسان ناظر اداره کل میراث فرهنگی اصفهان دانستند.
حال این پرسش مطرح می‌شود که چگونه در شهری چون اصفهان با این سابقه تاریخی و تجربه‌های تلخ سال‌های پیشین در تخریب برخی آثار و شواهد تاریخی در پروژه های عمرانی هنوز هم میان نهادهای مسوول، همکاری و هماهنگی لازم برای صیانت از آثار تاریخی برقرار نیست؟ چطور ممکن است ادوات سنگینی چون بیل‌های مکانیکی و حدود ۵۰ کامیون بدون آنکه نهاد متولی محوطه‌های تاریخی بتواند پیش از رخ دادن فعلی مانع آنها شود، وارد قلب یک سایت تاریخی شده و از آن سو هم نهاد مجری عملیات خاکبرداری از چند و چون این ماجرا ابراز بی‌اطلاعی بکند.
مسوولان، پیمانکار مجتمع تجاری زرین را عامل اقدامات مخرب اخیر معرفی کرده‌اند و هیچ یک از نهادهای شهرداری یا سازمان نوسازی بهسازی شهر اصفهان، مسوولیت مستقیم آن را بر عهده نگرفته‌اند که این موضوع به وضوح بیانگر نبود شفافیت نهادی در مدیریت پروژه حساس کاوش و ساماندهی گذر کمرزرین است.
از سوی دیگر نیز به زعم مدیران شهری اصفهان، پروژه‌هایی متعددی در منطقه کمرزرین در حال اجراست که به نظر می‌رسد نظارت کافی بر فعالیت روزانه پیمانکاران به درستی انجام نمی‌شود.
مروری بر تحولات ۲ ساله اخیر در محوطه تاریخی کمرزرین نشان می‌دهد که همین سناریوی تخریب پیشتر نیز تکرار شده است: آغاز گودبرداری بدون مجوز، تخریب لایه‌های باستانی، توقف عملیات و آغاز کاوش‌ها. به واقع با وجود توافق سه جانبه میان پژوهشگاه میراث فرهنگی، سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان و دانشگاه هنر برای کاوش باستان شناسی گذر کمرزرین در سال ۱۴۰۲ ظاهراً هنوز هیچ ساز و کار اجرایی قوی برای پیشگیری از تخلفات تکراری تعریف نشده است.
جالب است بدانید که از دل یک فصل کاوش در گذر کمرزرین آثاری ارزشمند از دوران پیش از مغول تا دوره متاخر اسلامی از جمله سازه‌های آبی، کوره‌های سفالگری، سنگاب و کف‌فرش‌های سلجوقی کشف شده که اهمیت بی‌چون‌وچرای این محوطه تاریخی را نشان می‌دهد.
بنابراین تکرار اشتباهات تلخ گذشته در تخریب شواهد و آثار تاریخی شهر اصفهان که سبقه آن دستکم در جوار محوطه تاریخی کمرزرین به عملیات گودبرداری و زیر رو رو شدن سفالینه‌های دوران اشکانی تا دوران اسلامی برای ایجاد زیرگذر میدان امام علی (ع) باز می‌گردد، نه تنها جای خالی یک فرآیند منسجم کنترل پروژه‌های شهری در مناطق تاریخی را نشان می‌دهد، بلکه زنگ خطری برای میراث فرهنگی است که همچنان در معرض تخریب‌های شبانه و غیرقانونی قرار دارد.
به واقع آنچه در یک منطقه باستانی در دل شهر اصفهان رخ داد فراتر از عدم هماهنگی بین نهادهای نظارتی و اجرایی، بی‌توجهی به هویت تاریخی این شهر محسوب می‌شود.
📌این گزارش را به طور کامل در لینک زیر بخوانید:
https://irna.ir/xjV3dR
💢 در نامه‌ای خطاب به استاندار مطرح شد؛
تشکل‌های محیط زیستی اصفهان: تعرض به فعالان محیط زیست، تعرض به حقوق عمومی است
🔺جمعی از تشکل‌های محیط زیستی استان در نامه‌ای خطاب به استاندار اصفهان، خواستار پیگیری ویژه حادثه آتش‌سوزی خودروی یکی از فعالان محیط زیست در منطقه حسن‌آباد جرقویه شدند.
در این نامه که امروز در اختیار ایرنا قرار گرفته است، با اشاره به چالش‌های جدی محیط زیست استان اصفهان به‌ویژه وضعیت تالاب بین‌المللی گاوخونی، بر نقش و تلاش فعالان مدنی در حفاظت از این میراث طبیعی تاکید شده است.
در این نامه آمده است: در این مسیر، فعالان دلسوزی چون فرشته عالمشاه بدون هیچ‌گونه چشمداشتی در خط مقدم مسیر حفاظت از میراث طبیعی استان ایستاده‌اند و با کمال تأسف، چند روز پیش خودروی شخصی وی در منطقه حسن‌آباد جرقویه و در مقابل «خانه ماهی آفانیوس» به آتش کشیده شد.
امضاکنندگان این نامه تاکید کرده‌اند که این حادثه را نمی‌توان صرفاً یک خسارت شخصی تلقی کرد بلکه تعرض به یک فعال محیط زیست، تعرض به حقوق همه شهروندانی است که دغدغه حفاظت از محیط زیست را دارند و بی‌توجهی به چنین وقایعی می‌تواند امنیت جانی و مالی سایر فعالان این حوزه را نیز تهدید کند.
در ادامه این نامه از استاندار اصفهان به‌عنوان عالی‌ترین مقام اجرایی استان درخواست شده تا دستور پیگیری این پرونده با اولویت و حساسیت ویژه در مراجع قضایی و انتظامی صادر و عاملان این اقدام شناسایی و مطابق قانون با آنان برخورد شود.
این نامه به امضای جمعی از تشکل‌ها و انجمن‌های محیط‌زیستی از جمله «جمعیت امید دوستداران زاینده‌رود»، «جمعیت پیام سبز»، «انجمن پیام آوران سبز سمیرم»، «انجمن دوستداران محیط زیست ورزنه»، «جمعیت دوستداران محیط زیست ـ طبیعت‌یاران»، «انجمن صلح با طبیعت»، «انجمن فریاد آوارگان طبیعت»، «موسسه حامیان محیط زیست شهرستان مبارکه»، «جمعیت فردای سبز کاشان» و «جمعیت کویر سبز کاشان» رسیده است.
نامه یاد شده از سوی شورای هماهنگی شبکه تشکل‌های محیط زیست و منابع طبیعی استان اصفهان ارسال و رونوشت آن به رییس سازمان حفاظت محیط زیست کشور، مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان، فرمانداری شهرستان مربوطه، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان اصفهان و دبیر شبکه تشکل‌های مردم‌نهاد محیط زیست و منابع طبیعی و توسعه پایدار کشور نیز ارائه شده است.
فرشته عالمشاه از فعالان محیط زیست در استان اصفهان است که طی سال‌های گذشته در حوزه آگاهی‌بخشی عمومی، حفاظت از تنوع زیستی و پیگیری مسائل مرتبط با تالاب گاوخونی فعالیت داشته است. وی به‌ویژه در زمینه معرفی و حفاظت از گونه بومی ماهی آفانیوس اصفهان و حمایت از زیستگاه‌های آن در شهرستان جرقویه نقش موثری داشته و در قالب برنامه‌های مردمی و محلی، از جمله فعالیت‌های مرتبط با «خانه آفانیوس»، در زمینه صیانت از ظرفیت‌های طبیعی استان مشارکت کرده است.
📌تصویر این نامه را در لینک زیر ببینید:
https://irna.ir/xjWGQB
💠 ۱۴ دی‌ماه ۱۴۰۰، قاب‌کاشی نماد اصفهان از طرف انجمن دوستداران اصفهان به استاد هوشنگ جزی‌زاده به عنوان یکی از سرآمدان اصفهان در سال ۱۴۰۰ تقدیم شد.
@isfahan_didban
نویسنده کتاب «سر زدن به خانه پدری»:
💢«عصارخانه آران» به «موزه بهرام بیضایی» تبدیل شود
🔺نویسنده کتاب «سر زدن به خانه پدری» گفت: تبدیل «عصارخانه آران» و لوکیشن فیلم «مرگ یزدگرد» به «موزه بهرام بیضایی»، ادای دین کوچکی از سوی ما و همشهریانش به این اندیشمند و روشن فکر بزرگ ایرانی است.
عصارخانه آران متعلق به دوره صفوی است و در محله پدری بهرام بیضایی در آران کاشان قرار دارد. این بنا سالم‌ترین عصارخانه در منطقه فرهنگی کاشان است و بیضایی در سال ۱۳۶۰ فیلم سینمایی «مرگ یزدگرد» را در این عصارخانه جلوی دوربین برد.
🔺جابر تواضعی در این پیوند افزود: یکی از کارهایی که می‌توان برای جبران عدم انتقال پیکر بهرام بیضایی به ایران انجام داد، تبدیل عصارخانه‌ای که لوکیشن اصلی فیلم «مرگ یزدگرد» بوده به موزه ویژه آثار اوست.
🔺وی که کتاب «سر زدن به خانه پدری» را با موضوع گزارش نکوداشت بهرام بیضایی و شجره‌نامه پدری او در کارنامه دارد با اشاره به اهمیت گردشگری ادبی افزود: مکان در همه آثار بیضایی نقش ویژه‌ای دارد اما با توجه به اهمیت فیلم «مرگ یزدگرد» و با توجه به اینکه عصارخانه‌ای که فیلم در آن می‌گذرد در زادگاه پدری او یعنی آران قرار دارد، بهترین کار تبدیل این عصارخانه به موزه‌ای برای این اندیشمند و فیلم‌ساز بزرگ است.
🔺تواضعی توجه به میراث فرهنگی، معماری و شهرسازی را یکی از دغدغه‌های همیشگی این نویسنده و فیلم‌ساز فقید ایران عنوان کرد و گفت: یکی از مهم‌ترین مفاهیم آثار بهرام بیضایی، نمایش مفهوم «شهر بی‌حافظه» و «شهر ترانزیتی» است؛ شهری که با نابودی و تخریب خودش، خاطرات و روایت مردم و ساکنانش را هم از ذهن آنها پاک می‌کند.
🔺این نویسنده و منتقد سینما افزود: غیر از بحث مجوز و سانسور، یکی از مشکلات او برای ساخت فیلم‌هایش پیدا کردن مکان‌های مناسب شهری برای ساخت فیلم‌نامه‌هایی بود که بسیاری از آنها در زمان معاصر اتفاق نمی‌افتاد.
🔺تواضعی ادامه داد: گلایه دیگر او این بود که ما به جای خلق کردن، ناشیانه به مشابه‌سازی پرداخته‌ایم و در این پیوند، هر اثر بساز و بفروش امروزی‌مان از زور قلابی بودن هنوز تمام نشده، کلنگی است و ما موفق شدیم تنوع را از شهرهایمان ببریم.
📌ادامه گفته‌های جابر تواضعی را در لینک زیر بخوانید:
https://irna.ir/xjWngX
💠 هفتم دی‌ماه، روز بزرگداشت کمال‌الدین اسماعیل اصفهانی گرامی باد.
کمال‌الدین اسماعیل اصفهانی معروف به خلاق‌المعانی، شاعر نیمۀ نخست سدۀ هفتم هجری در قصیده‌ای که به پیشواز اتابک سعد بن زنگی پنجمین حکمران از اتابکان فارس به هنگام ورود به اصفهان سروده، به «طالعِ سعدِ سپاهان» اشاره کرده است:
تا برو، موکبِ منصور تو را رهگذر است
همه سرمه‌ست کنون خاکِ سپاهان یکسر
بُرج قوس است سپاهان را طالع در اصل
زیبـد ار مشـتری‌اش آمــد سـعد اکبــر
در این دو بیت، از نظر شاعر، مشتری یا «سعد اکبر» استعاره از «اتابک سعد» است و سخن شاعر با اتابک این است:
تا بر او (اصفهان) رهگذر موکب منصور توست (اکنون که موکبِ منصور تو از اصفهان می‌گذرد یا تو قدم بر اصفهان می‌گذاری و خواهان یا مشتریِ اصفهان شده‌ای)، خاک سپاهان که از رهگذر تو برمی‌خیزد، سُرمۀ چشمان من است. گرچه طالعِ سعد سپاهان بُرج قوس است، اما آمدنِ تو (اتابک سعد) به اصفهان نیز همچون درآمدنِ سیارۀ مشتری(سعدِ اکبر) به خانۀ خود در برج قوس، فرخنده است.
منبع: کتاب «نماد اصفهان»، شاهین سپنتا، ص۵۴، در انتظار انتشار.
@shahinsepanta
https://isfahanwatch.ir/%d9%be%d8%a7%d9%86%d8%b2%d8%af%d9%87%d9%85%db%8c%d9%86-%d9%87%d9%85%d8%a7%db%8c%d8%b4-%d8%b1%d9%88%d8%b2-%d8%a7%d8%b5%d9%81%d9%87%d8%a7%d9%86/
سخنرانی های نکوداشت روز اصفهان در تارنمای دیدبان اصفهان منتشر گردید.
@isfshan_didban
💢مسجد سید اصفهان روی خط قرمز؛ چرا این اثر قاجاری به حال خود رها شده است؟
🔺مسجد سید اصفهان در سال‌های اخیر به دلیل نگهداری نامناسب و بهره‌برداری‌های خارج از توان یک اثر تاریخی دچار آسیب‌های جدی شده؛ گرچه فرونشست شرایط این مسجد قاجاری را بغرنج‌تر کرده اما به گفته کارشناسان، ضعف در نگهداری و حفاظت همچنان دلیل پررنگ وضعیت اسفناک آن است.
این اثر به دلیل بی‌توجهی‌ها در نگهداری و مشکلات مدیریتی دچار آسیب‌های جدی شده و این درحالی ست که برخی گروه‌ها و نهادها گرچه از این اثر تاریخی در همین شرایط به شدت فرسایشی در رویدادهای متعدد بهره‌برداری می‌کنند اما هیچ مشارکتی در نگهداری و حفاظت از آن ندارند.
مسجد سید که با بحران فرونشست زمین هم دست و پنجه نرم می‌کند؛ به دلیل نبود هماهنگی لازم میان نهادهای بهره‌بردار و دستگاه‌های متولی، در قهقرای زوال قرار گرفته است در حالی که همچنان بهره‌برداری های فرساینده بر گُرده رنجورش سنگینی می‌کند.
این اثر تاریخی مذهبی اصفهان از آثار شاخص دوره قاجار این شهر و معماری و تزیینات آن بیانگر شیوه مسجد سازی در آن دوران محسوب می‌شود؛ یادگاری که تزییناتش به تدریج در حال تزلزل و فروپاشی ست، گنبدش از هم گسیخته، ارسی‌ها و پنجره‌های نفیسش پوسیده و در عین چند مدیریتی، هیچ کس به فریاد حال و روز نزارش نمی‌رسد.
در این شرایط سخت مسجد سید، برخی نهادها از زیر بار مسوولیت شانه خالی می‌کنند و یا با وجود بهره‌برداری از این اثر تاریخی - مذهبی مشارکتی در نگهداشت آن ندارند.
باید گفت ابهامات زیادی در رابطه با این شرایط مسجد وجود دارد. یکی از نهادهای اصلی که متولی مسجد برشمرده می‌شود، اداره کل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان است؛ نهادی که گفته می‌شود در سال‌های گذشته نتوانسته به وظایفش در رابطه با مسجد سید به درستی عمل کند.
🔺سوالات مختلفی در خصوص ضعف‌ها و چالش‌های مدیریت این مسجد تاریخی مطرح است؛ چرا اوقاف تاکنون نتوانسته وظایف خود را به درستی انجام دهد؟ آیا اختلافات میان نهادهای مختلف عامل این بی‌توجهی‌ها بوده است؟ چرا در قبال بهره‌برداری‌ها، مشارکتی در نگهداری مسجد سید وجود ندارد؟ این سوالات و دیگر مسائل، در گفت‌وگوی پیش‌رو با محمدرضا ترحمی، مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان اصفهان تا حدودی پاسخ داده شده است.
📌این گفت و گو را در لینک زیر بخوانید:
https://irna.ir/xjWf7q
✅ برگرفته از برگه شاهین‌سپنتا در شبکه ایکس، بازتاب‌دهنده دیدگاه‌های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی.
@shahinsepana
💢بازخوانی تجربه‌های مرمتی در اصفهان؛ از شیوه ایتالیایی‌ها تا دغدغه حفظ اصالت آثار
هوشنگ رسام، از چهره‌های مرمت اصفهان، با نگاهی به چند دهه فعالیت خود در بناهای تاریخی شهر، از تغییر رویکردهای مرمتی و فاصله گرفتن از روش‌های اصیل و علمی می‌گوید؛ روایتی از دوران همکاری با استادان ایتالیایی تا چالش‌های امروز مرمت در اصفهان.
مرمت آثار تاریخی اصفهان به‌ویژه تزئینات و نقاشی‌ها همواره از دغدغه‌های اصلی میراث فرهنگی بوده است. هوشنگ رسام، از پیشکسوتان مرمت در این شهر، با سال‌ها تجربه در مرمت نقاشی‌های چهلستون، ایوان قیصریه و مشارکت در طرح‌برداری نقوش گنبدهای تاریخی، بر ضرورت حفظ اصالت و پرهیز از مرمتی که بنای تاریخی را به سمت نوسازی ببرد، تأکید دارد.
او در مرمت نقاشی‌های عمارت چهلستون، ایوان‌های سردر قیصریه و طرح‌برداری نقوش گنبدهای تاریخی اصفهان همچون مسجد جامع عباسی، مسجد شیخ لطف‌الله، مدرسه چهارباغ و دیگر بناهای ارزشمند به‌ویژه آثار دوره صفوی مشارکت داشته است.
رسام تحصیل‌کرده هنرستان هنرهای زیبای اصفهان است و در رشته مرمت بناهای تاریخی نشان درجه یک هنری دارد. او در دهه ۵۰ خورشیدی زیر نظر گروه ایتالیایی «ایزمئو» که در اصفهان فعالیت‌های پژوهشی و مرمتی داشتند، آموزش دیده و با آنها همکاری کرده است.
این استاد مرمت ضمن نقد شیوه‌های کنونی پیمانکاری در مرمت آثار تاریخی، معتقد است بهره‌گیری از گروه‌های امانی میراث فرهنگی و متخصصان بومی، حفظ اصالت بناها و پرهیز از مرمت‌هایی که رنگ و جلای نوسازی دارند، باید در اولویت قرار گیرد. به باور او، سپردن مرمت بناهای تاریخی به دست پیمانکاران می‌تواند آسیب بزرگی برای بناهای تاریخی اصفهان در پی داشته باشد.
📌در گفت‌وگویی با این پیشکسوت مرمت به بررسی فعالیت‌های سالیان گذشته او، دستاوردها و همچنین دیدگاه‌هاش درباره وضعیت کنونی حفاظت از بناهای تاریخی اصفهان پرداخته‌ام که می‌توانید در لینک زیر بخوانید.
https://irna.ir/xjVFcg
💢 ماجرای معدن پتاس در تالاب بحران زده گاوخونی چیست+فیلم
فعالیت یک معدن پتاس در حاشیه تالاب خشکیده گاوخونی، آن هم در شرایطی که این زیست‌بوم شکننده با بحران شدید کم‌آبی و آلودگی به فلزات سنگین دست و پنجه نرم می‌کند، موجی از پرسش‌ها و نگرانی‌ها را برانگیخته است؛ چرا باید در چنین شرایط بحرانی، مجوز بهره‌برداری از معادنی صادر شود که می‌تواند بحران‌های زیست محیطی این منطقه را تشدید کند.
در روزهای اخیر برخی فعالان حوزه محیط زیست نسبت به فعالیت یک معدن پتاس در محدوده حوضه آبریز تالاب گاوخونی ابراز نگرانی کرده‌اند. به گفته آنها، این معدن با استفاده از روش تبخیری برای استخراج پتاس، بخشی از آب‌های زیرزمینی منطقه را برداشت می‌کند؛ آن هم در شرایطی که تالاب گاوخونی سال‌هاست با بحران خشکی و تنش شدید آبی دست و پنجه نرم می‌کند.
این نگرانی زمانی جدی‌تر می‌شود که نتایج پژوهش‌های اخیر محققان دانشگاه اصفهان نشان می‌دهد ذرات گرد و غبار برخاسته از بستر خشک تالاب آلوده به فلزات سنگین است و غلظت برخی از این فلزات تا هزار برابر بیش از حد مجاز و برخی دیگر تا ۷۰۰ برابر فراتر از استانداردها است.
در شرایطی که کارشناسان و فعالان محیط زیست بر ضرورت حفظ اندک رطوبت باقی مانده در بستر تالاب تأکید دارند، برداشت منابع معدنی از جمله پتاس در محدوده و حاشیه تالاب، تامل برانگیز است چرا که به گفته کارشناسان استخراج پتاس از طریق زهکشی و هدایت آب به حوضچه‌های تبخیری، نه تنها موجب افت بیشتر سطح آب‌های زیرزمینی در حوضه تحت تنش آبی تالاب گاوخونی می‌شود بلکه فلزات سنگین مدفون در رسوبات هزاران ساله را به سطح آورده و در معرض باد قرار می‌دهد.
کارشناسان هشدار می‌دهند که هرگونه فعالیت معدنی در این منطقه، به ویژه در شرایط فعلی، می‌تواند روند انتشار این ذرات آلوده را تشدید کرده و خطرات جدی برای سلامت ساکنان مناطق اطراف به همراه داشته باشد. به گفته آنان، خشک‌تر شدن بستر تالاب بر اثر برداشت آب برای حوضچه‌های تبخیر
پتاس، احتمال بلند شدن این ذرات را بیشتر کرده و تبعات زیست محیطی و بهداشتی جبران ناپذیری را رقم خواهد زد.
📌این گزارش را در گفت‌وگو با فرشته عالمشاه فعال محیط زیست، میثم تدین محقق طرح « بررسی زمین‌شناسی و زیست محیطی رسوبات تالاب گاوخونی » ، داریوش گل علیزاده مدیر کل حفاظت محیط‌زیست و شهرام آذرپی فرماندار جرقویه در لینک زیر بخوانید:
https://irna.ir/xjVfMN
♨️ سمیت گرد و غبار تالاب گاوخونی ۶۰ درصد افزایش یافت
🔺رییس مرکز تحقیقات مبارزه با گرد و غبار دانشگاه آزاد اسلامی از افزایش چشمگیر آلودگی فلزات سنگین در گرد و غبار تالاب بین‌المللی گاوخونی خبر داد و گفت: مطابق با آخرین پایش‌ها، شاخص بار آلودگی (PLI) یا درجه سمیت گرد و غبار این منطقه ۶۰ درصد افزایش یافته است.
🔺احمد جلالیان روز یکشنبه در گفت و گو با ایرنا افزود: مطالعات آزمایشگاهی نشان می‌دهند غلظت فلزات سنگینی مانند کادمیوم در گرد و غبار تالاب گاوخونی سه برابر شده و غلظت فلزات روی و سرب افزایش قابل توجهی داشته است.
🔺وی افزود: شاخص بار آلودگی (PLI) که معیاری برای سنجش درجه سمیت گرد و غبار محسوب می‌شود، نسبت به پایش‌های پیشین حدود ۶۰ درصد افزایش یافته و از عدد ۲.۵ در دومین مرحله پایش‌ها به عدد ۴ در مرحله سوم و آخرین پایش‌ها در سال ۱۴۰۰ رسیده است.
🔺به گفته جلالیان، نتایج پایش سوم نسبت به پایش دوم حاکی از پنج برابر شدن نرخ فرونشست گرد و غبار است.
🔺وی تصریح کرد: در پایش دوم، نرخ فرونشست، ۴۶ تن در کیلومترمربع در سال بوده اما این عدد در پایش سوم به ۲۲۴ تن در کیلومترمربع در سال افزایش یافته است.
🔺رییس مرکز تحقیقات بیابان‌زدایی و مبارزه با گرد و غبار دانشگاه آزاد اسلامی افزود: ذرات گرد و غبار ریزتر و درصد رُس آنها افزایش یافته است که این تغییرات تهدیدی جدی برای سلامت زیست‌محیطی و عمومی مردم منطقه به شمار می‌رود.
📌مصاحبه را در لینک زیر بخوانید:
https://irna.ir/xjV7Lf
💢 شفافیت، حلقه مفقوده در پروژه کمرزرین
چرخ اقتصادی اصفهان به عنوان یک شهر تاریخی ناگزیر باید بر مدار گردشگری بچرخد؛ موضوعی که در سایه توسعه‌های عمرانی و شهری نباید از آن غافل شد تا در لوای شفافیت و همکاری نهادهای دخیل، کمتر شاهد نگرانی‌هایی بابت تخریب شواهد تاریخی از جمله در پروژه محوطه باستانی «کمرزرین» باشیم.
شامگاه جمعه ۲۰ تیر، در فاز دوم پروژه کمرزرین اصفهان در مقابل مسجد کمرزرین تعدادی ادوات سنگین شامل ۲ دستگاه بیل مکانیکی و چندین دستگاه کامیون خاکبرداری در خیابان‌های اطراف این محدوده مشغول انجام عملیات گودبرداری بودند که به گفته مدیرکل میراث فرهنگی اصفهان این اتفاق برخلاف توافق با شهرداری مبنی بر خاکبرداری دستی، بدون استفاده از ماشین آلات سنگین و البته حضور و اطلاع ناظران بود.
مسوول کاوش‌های باستان‌شناسی کمرزرین هم پیشتر در گفت‌وگو با رسانه‌ها گفته بود که شواهدی حاکی از تخریب بخشی از آثار معماری این محوطه وجود دارد اما آنچه به گفته او این اتفاق را نگران‌کننده‌تر می‌سازد، از میان رفتن حجم قابل توجهی از داده‌های منقول بوده که شبانه با استفاده از ماشین‌آلات سنگین از محل خارج شدهاند.
به واقع استفاده از ادوات سنگینی چون بیل مکانیکی در محوطه‌ای که سابقه کشف سکه‌های ایلخانی و صفوی و شواهدی از دوره‌های تاریخی داشته است، نگرانی‌هایی را در میان کارشناسان و فعالان حوزه میراث فرهنگی ایجاد کرد به‌ویژه اینکه پیشتر اداره کل میراث فرهنگی استان بر لزوم توقف عملیات عمرانی در آن منطقه تاکید کرده بود.
بلافاصله با ایجاد موج نگرانی‌ها بابت تخریب بخشی از شواهد تاریخی در محلی از کمرزرین که هنوز مورد عملیات کاوش قرار نگرفته اما در بردارنده شواهد ارزشمند از لایه‌های باستانی بوده است، دادستان اصفهان به موضوع ورود و اعلام کرد: به نظر می‌رسد بعضی از اشخاص حقوقی و حقیقی در این مورد به وظایف و تکالیف فردی، اجتماعی و قانونی خود در حراست از آثار تاریخی و باستانی عمل نمی‌کنند که این موضوع بسیار نگران کننده است و به طور قطع دادستانی با این ترک فعل‌ها برخورد خواهد کرد.
در حالی که بررسی‌های دادستانی در این رابطه آغاز شده است، به تازگی رییس دانشگاه هنر اصفهان نیز در نامه‌ای خطاب به استانداری با ابراز نگرانی از پیشروی طرح‌های عمرانی بدون توجه به لایه‌های باستانی خواستار توقف تخریب میراث باستانی شهر در جریان پروژه‌های مختلف شده و بر اتخاذ راهکارهای فوری برای حفاظت از گنجینه‌های تاریخی اصفهان تاکید کرده است.
در این نامه با اشاره به جایگاه بی‌بدیل اصفهان به عنوان گنجینه‌ای از هویت و میراث فرهنگی ایران و یکی از کهن‌ترین کلان‌شهرهای جهان، نسبت به آسیب‌های جبران‌ناپذیری که به لایه‌های ارزشمند باستان‌شناسی زیرین شهر وارد می‌شود، ابراز نگرانی شده است.
‼️از سوی دیگر شهرداری اصفهان طی روزهای گذشته تعدادی از خبرنگاران اصفهان را به بازدید میدانی کمرزرین در فازهای اول و دوم برد تا در جریان آنچه در روزهای گذشته در این محدوده تاریخی رخ داده قرار بگیرند در حالی‌که هیچ‌یک از کارشناسان یا مسوولان فنی مرتبط با پروژه در این بازدید حضور نداشتند تا توضیحات درباره وضعیت آثار احتمالی و ملاحظات تاریخی را به خبرنگاران ارائه کند.
نماینده حاضر از سوی شهرداری، مدیر ارتباط رسانه‌ای این سازمان بود که برخی توضیحات درباره اهداف پروژه، نبود تخریب در فاز اول و متوقف بودن عملیات در فاز دوم به دلیل پیدا شدن شواهد تاریخی را مطرح کرد.
‼️بدیهی‌ست که خبرنگاران، علیرغم تجربه و تلاششان در اطلاع‌رسانی، جایگزین کارشناسان تخصصی در حوزه میراث فرهنگی نیستند؛ بنابراین ارائه اطلاعات کامل و دقیق از سوی نهادهای مسوول و همچنین کارشناس و باستان‌شناس مسوول پروژه می‌توانست به انتشار گزارش‌هایی مبتنی بر واقعیت از سوی خبرنگاران و کاهش برداشت‌های نادرست کمک کند.
از سوی دیگر، در پروژه هایی این چنین عموما ابهام‌هایی در روند تصمیم‌گیری، شیوه اجرای عملیات و نحوه توجیه پیمانکار نسبت به حساسیت‌های تاریخی منطقه همچنان وجود دارد که پروژه کمرزرین نیز علیرغم تاکید شهرداری بر عدم تخریب حین اجرای پروژه، از این قاعده مستثنی نیست و سوالات و ابهامات پیرامون آن وجود دارد.
آنچه باید بر آن تاکید داشت این است که پروژه‌هایی که در بافت‌های تاریخی اجرا می‌شوند، به‌ویژه در شهری چون اصفهان که میراث فرهنگی پشتوانه اصلی گردشگری و توسعه پایدار آن به شمار می‌رود، باید با نهایت دقت، شفافیت و هماهنگی انجام و این موضوع را نباید دور از نظر داشت که تداوم نبود شفافیت در چنین پروژه‌هایی نه‌تنها به فرسایش اعتماد عمومی منجر، بلکه می‌تواند موجب دلسردی ساکنان مناطق تاریخی شود.
📌 ادامه این یادداشت را در لینک زیر بخوانید:
https://irna.ir/xjV6tH
🌿 یادروز خداوندگار زبان پارسی، ۲۵ اردی‌بهشت‌ماه، فرخنده باد!
@shahinsepanta
