مردم‌نامه (تاریخ مردم)

14 August 2026 14:30

♦️فیلم کامل سخنرانی داریوش رحمانیان در نشست «نهضت مشروطه؛ قانون و آزادی»

🔸این نشست را خانهٔ توسعهٔ آذربایجان به‌مناسبت یکصد‌وبیستمین سالگرد نهضت مشروطه در تاریخ ۱۴ مرداد ۱۴۰۵ در تالار پتروشیمی تبریز برگزار کرد.

🔸لازم به ذکر است که نهاد برگزارکننده پوشهٔ دیداری این سخنرانی را با سانسور و حذف برخی بخش‌ها منتشر کرده است. ازاین‌رو، برآن شدیم که فیلم کامل این سخنرانی را منتشر کنیم.

✍پرستو رحیمی، مدیر داخلی مردم‌نامه، ۲۳ مرداد ۱۴۰۵.

/channel/mardomnameh

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

13 August 2026 15:34

✅ دروس مشترک تاریخ؛ قاتل خاموش وقت و انرژی پژوهشی دانشجویان


📌 برشی از نشست آسیب‌شناسی رشتۀ تاریخ از دیدگاه دانشجویان تاریخ

#مردم_نامه #تاریخ #تاریخ_ایران #رشته_تاریخ #متین_حسین_زاده

https://youtube.com/shorts/c5D3z5LrUrA?si=oBRyNVZKePz_QzFz

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

12 August 2026 19:38

🎙📜در سایه فردوسی | قسمت نخست: کوش‌نامه
🏛️کاوشی در حماسه‌ های کمتر شنیده شده‌ ایران

تهیه کننده و مجری: محمد مهدی رئیسی، دانشجوی دکتری تاریخ ایران باستان، دانشگاه تهران


🔶 مردم نامه را در یوتیوب و آپارات دنبال و با بازنشر و پسند ویدئو ها از ما حمایت کنید.

🔗
https://youtu.be/YM7iF37bxgU?si=su3qD7jaTOOjz_QD

🔗
https://www.aparat.com/v/pcq295q



/channel/mardomnameh

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

11 August 2026 11:14

اگر می‌توانستیم یک شهر ساسانی را بشنویم، چه می‌شنیدیم؟
صدای بازار، حیوانات، پیشه‌وران، بندر و مردمانی که قرن‌هاست خاموش شده‌اند؛ آیا می‌توان این صداهای ازدست‌رفته را بر اساس شواهد تاریخی دوباره بازسازی کرد؟


✍ تحریریۀ تاریخ دیروز

📃 مقالۀ «چشم‌اندازهای صوتی ایرانشهر» نوشتۀ دومیزیانا روسی، منتشرشده در سال ۲۰۲۶ در مجلۀ العصور الوسطی، به همین پرسش می‌پردازد و تلاش می‌کند محیط صوتی شهر ساسانی ریواردشیر را بازسازی کند.

◽️مسئلۀ اصلی این است که صدا برخلاف بناها، اشیا و متون، معمولاً از گذشته باقی نمی‌ماند. منابع تاریخی ممکن است از بازار، بندر، کارگاه یا زندگی شهری سخن بگویند، اما کمتر می‌توان فهمید این فضاها چگونه شنیده می‌شده‌اند. نویسنده برای پر کردن این خلأ، داده‌های مربوط به صدا را از منابع تاریخی استخراج کرده و آنها را با شواهد باستان‌شناختی، محیطی و اطلاعات مربوط به جغرافیا و زندگی شهری ترکیب کرده است.

🗒روند کار را می‌توان در سه مرحله خلاصه کرد:
- ابتدا شناسایی صداها؛ یعنی بررسی اینکه بر اساس شواهد، چه صداهایی احتمالاً در شهر وجود داشته‌اند.
- سپس تهیه نمونه‌های صوتی از کتابخانه‌های افکت و بازسازی یا ضبط برخی صداها.
- در مرحله سوم، فایل‌ها در نرم‌افزار Pro Tools کنار هم قرار گرفته‌اند و با تنظیم بلندی، جایگاه چپ و راست، پژواک و انعکاس، تلاش شده فضایی شبیه یک محیط واقعی ساخته شود. نتیجه، یک مدل صوتی از زندگی روزمره در ریواردشیر است، نه ادعای بازتولید دقیق صدای واقعی آن شهر.
همین نکته، اهمیت روش‌شناختی مقاله را نشان می‌دهد. این پژوهشگر فقط نمی‌پرسد «در گذشته چه اتفاقی افتاده است؟»، بلکه می‌پرسد «مردم گذشته چه چیزی را تجربه می‌کردند و چه می‌شنیدند؟». چنین پرسشی توجه را به گروه‌ها و فعالیت‌هایی نیز جلب می‌کند که در منابع مکتوب کمتر دیده می‌شوند؛ از مردم عادی و کارگران گرفته تا زنان، کودکان، حیوانات و فعالیت‌های روزمره شهری.

◽️مهم‌ترین دستاورد مقاله، خود فایل صوتی نیست؛ بلکه تبدیل خلأ منابع به پرسش پژوهشی است. وقتی پژوهشگر می‌خواهد صدای یک شهر را بازسازی کند، ناچار می‌شود درباره گروه‌ها و فعالیت‌هایی تحقیق کند که در منابع کمتر دیده می‌شوند. از این نظر، چشم‌انداز صوتی می‌تواند حضور گروه‌هایی مانند زنان، کودکان، کارگران و مردم عادی را در روایت تاریخی آشکارتر کند. این روش همچنین مفهوم «منبع تاریخی» را گسترده‌تر می‌کند. داده‌های محیطی، جانورشناختی، معماری، جغرافیایی و زبان‌شناختی می‌توانند در کنار متون تاریخی قرار بگیرند. در نتیجه، تاریخ فقط بازسازی رویدادها نیست؛ بلکه می‌تواند به مطالعه تجربه زیسته انسان‌ها در گذشته نیز بپردازد.

در عین حال، این روش محدودیت مهمی دارد: صداهای بازسازی‌شده سند تاریخی نیستند. هرجا داده مستقیم وجود ندارد، پژوهشگر ناچار به استنباط و فرضیه‌پردازی است. بنابراین ارزش کار نه در اینکه بگوید «این دقیقاً صدای ریواردشیر بوده»، بلکه در این است که نشان دهد بر اساس شواهد موجود، چه محیط صوتی‌ای می‌توانسته وجود داشته باشد و کدام بخش‌های این بازسازی قطعی، محتمل یا فرضی‌اند.

◽️این رویکرد در امتداد پژوهش‌های گسترده‌تری درباره صدا و تجربه حسی گذشته قرار می‌گیرد؛ از جمله کارهای کایسا لوند و روپرت تیل. در سال‌های اخیر نیز کتاب «کاوش در صداها و مکان‌های باستانی» و «مجله باستان‌شناسی موسیقی» به گسترش این حوزه کمک کرده‌اند.

◽️اهمیت این روش برای تاریخ‌پژوهی در نهایت به خود فایل صوتی محدود نمی‌شود. این رویکرد می‌تواند دامنه منابع و پرسش‌های تاریخی را گسترش دهد و تاریخ را از بازسازی صرفِ رویدادها به مطالعه تجربه زیسته انسان‌ها نزدیک‌تر کند. اگر بتوان گذشته را از طریق صدا مطالعه کرد، می‌توان پرسش‌های مشابهی را درباره بو، مزه، لمس، نور و دیگر جنبه‌های زندگی حسی انسان‌های گذشته نیز مطرح کرد.

📎فایل صوتی بازسازی‌شده‌ای که خود مقاله به‌عنوان ضمیمه ارائه کرده، در پیام قبلی همین پست قرار داده شده است.‎ می‌توانید آن را بشنوید و نمونه‌ای از چشم‌انداز صوتی بازسازی‌شده ریواردشیر را تجربه کنید.‎

@Dirooz_history
#تاریخ_ایران
#تاریخ_صوتی
#چشم‌انداز_صوتی
#باستان‌شناسی_صدا
#تاریخ_دیجیتال
#علوم_انسانی_دیجیتال

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

10 August 2026 16:59

🎥 فیلم کامل نشست «بازخوانی مشروطه در افق ایران امروز»

🔹 نشست «بازخوانی مشروطه در افق ایران امروز» با حضور هاشم آقاجری، داریوش رحمانیان، علیرضا ملائی‌توانی و محمد بی‌طرفان در اندیشگاه فرهنگی سازمان برگزار شد.

🔹 در این نشست، نسبت آرمان‌های انقلاب مشروطه با مسائل امروز ایران، عوامل داخلی و خارجی مؤثر بر سرنوشت این انقلاب، شکاف میان ایده‌های مشروطه و فرایند تحقق آنها و نقش قدرت‌های خارجی و منافع نفتی در تحولات پس از مشروطه بررسی شد.

▶️ فیلم کامل این نشست را تماشا کنید.

#سازمان_اسناد_و_کتابخانه_ملی_ایران

🆔 @nali_ir

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

10 August 2026 10:30

✅ گفت‌وگو با امین بابادی، دانش‌آموختهٔ دکتری تاریخ ایران باستان

روایتی از تداوم حافظهٔ تاریخی ایران از تخت جمشید تا دورهٔ ساسانیان

🔸مردم‌نامه را در یوتیوب و آپارات دنبال و با بازنشر و پسند ویدئوها از ما حمایت کنید.

🔗https://youtu.be/7wF5csqfKKM?si=srBPkR9mo_NSdLrm

🔗https://www.aparat.com/v/kqzfxh8


تهیه‌کننده و مجری: محمدمهدی رئیسی، دانشجوی دکتری تاریخ ایران باستان، دانشگاه تهران.

/channel/mardomnameh

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

08 August 2026 19:02

عصر یکشنبه‌های بخارا

پانزدهمین عصر یکشنبه‌های مجلۀ بخارا با همکاری کتابفروشی دبا و انتشارات نگارستان اندیشه اختصاص یافته است به نقد و بررسی کتاب «استراتژی کلان ایران» تألیف ولی نصر، ترجمهٔ حامد کاظم‌زاده و حسین قاجری با موضوع تاریخ سیاسی نیم قرن اخیر ایران به تازگی منتشر شده است. این مراسم در ساعت پنج عصر  یکشنبه هجدهم امرداد ۱۴۰۵ در محل کتابفروشی دبا با سخنرانی حبیب‌الله فاضلی، احمد بستانی، ولی نصر (ویدیویی) و علی دهباشی برگزار می‌شود.
کتاب استراتژی کلان ایران، سال پیش و درست در میان جنگ دوازده روزه در آمریکا منتشر شد و می‌تواند ریشه‌ها و عوامل جنگ امروز و مواجهه ایران با آمریکا را نشان دهد.
ولی نصر تاریخ سیاسی ایران را به شیوه‌ای جدید بررسی می‌کند تا نشان دهد که چگونه، ذیل حکومت دینی و ایدئولوژی اسلامی، ایران امروز یک استراتژی بزرگ را با هدف تأمین امنیت داخلی کشور و تثبیت جایگاه خود در منطقه و جهان دنبال می‌کند. نصر ریشه‌های دیدگاه استراتژیک ایران را در تجربیات آن در چهار دهه گذشته از جنگ با عراق و متعاقباً تحریم ایران توسط آمریکا، دنبال می‌کند.

میدان نیاوران، خیابان پور ابتهاج، پلاک ۲۱۰، خانۀ کتاب دبا

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

07 August 2026 14:27

صوت گفتار داریوش رحمانیان
دربارۀ «شریعتی شیاد»؟!

ویدیو در یوتیوب

https://youtu.be/J9xnY63P7qY?si=toknUmtOmGs2hckZ

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

07 August 2026 07:59

📢 مدرسه‌ی نوروزگان برگزار می‌کند:
درس‌گفتار «فوکو برای مورخان و تاریخ‌پژوهان»

🔹داریوش رحمانیان

🔸زمان و مکان برگزاری دوره به‌زودی اعلام خواهد شد.

🔸این درس‌گفتار‌های طی سه جلسه و به‌صورت حضوری و برخط (آنلاین) برگزار می‌شود. برای شرکت در این جلسات لازم است تا در سایت مدرسه‌ی نوروزگان ثبت‌نام کنید.
https://nowruzgan.com/school/

#درس_گفتار #داریوش‌_رحمانیان
@asmaaneh

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

06 August 2026 12:55

✅ آیا دوران قاجاریه عصر بی‌خبری بود؟
گفتاری از داریوش رحمانیان

🔗 https://youtu.be/0CJP4NDB4T4?si=aFwsBiRrHTIclfZK

🔗 https://www.aparat.com/v/uiwrr81

تهیه‌کننده: علیرضا پورحسین، دانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی، دانشگاه تربیت مدرس

📌 مردم‌نامه را در یوتیوب و آپارات دنبال و با بازنشر و پسند ویدیوها از ما پشتیبانی کنید.

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

05 August 2026 17:08

♦️معرفی مقالات شمارۀ ۳۰ و ۳۱ فصلنامۀ مردم‌نامه
نظریه و روش: پرونده‌ای دربارۀ تاریخ‌نگاری سهراب یزدانی

📕روایتگر بی‌صدایان

🖋توران طولابی، عضو هیئت‌علمی گروه تاریخ دانشگاه لرستان.

🔸این مقاله به تحلیل کارنامۀ پژوهشی سهراب یزدانی می‌پردازد و او را چهرۀ شاخصی در تاریخ‌نگاری مردم‌گرا در میان مورخان معاصر ایران می‌داند.

🔸طولابی تأکید می‌کند که سهراب یزدانی به‌درستی به تاریخ فرودستان و نقش توده‌های مردم در جنبش‌های اجتماعی معاصر توجه دارد و ریشۀ این رویکرد را در مطالعات وی در انگلستان و آشنایی‌اش با مورخان چپ‌گرا می‌داند.

🔸در ادامه، به مؤلفه‌های بارز کارنامۀ تاریخ‌نگاری یزدانی مانند روایت تاریخ از دیدگاه فرودستان، پرهیز از تعمیم‌های کلی و روشمندی تحقیق پرداخته می‌شود تا نشان دهد که یزدانی چگونه با روایتگری بی‌صدایان جایگاه خود را به‌عنوان جدی‌ترین پژوهشگر مشروطۀ ایران تثبیت کرده است.

🔸متن کامل مقاله را در فصلنامۀ مردم‌نامه بخوانید.

📕مردم‌نامه را بخوانید و به دوستان و آشنایان بشناسانید. این مهم‌ترین و مؤثرترین کمک به حرکت مردم‌نامه است. ماندگاری و بالندگی مردم‌نامه در گرو همراهی و پشتیبانی شماست.

پشتیبانی از پویش مردم‌نامه👇

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

05 August 2026 12:39

♦️معرفی مقالات شمارۀ ۳۰ و ۳۱ فصلنامۀ مردم‌نامه
نظریه و روش: پرونده‌ای دربارۀ تاریخ‌نگاری سهراب یزدانی

📕سهراب یزدانی و خوانش تراژیک از تجربۀ مشروطیت
🖋جواد مرشدلو، استادیار گروه تاریخ دانشگاه تربیت‌مدرس.

🔸نویسنده در این مقاله به بررسی تاریخ‌نگاری سهراب یزدانی می‌پردازد و او را راوی اصلی اولین تجربۀ تجدد سیاسی ایران، یعنی انقلاب مشروطه، می‌داند که در آثار خود به سویه‌های انقلابی مشروطه و موانع جدی آن اشاره می‌کند.

🔸رویکرد و روش‌شناسی یزدانی در تاریخ‌نگاری مشروطه مؤلفۀ دیگری است که در این مقاله به آن پرداخته می‌شود. سهراب یزدانی با تأکید بر تاریخ سیاسی روایتی از مشروطه ارائه می‌دهد که فراتر از صرف اندیشه و ایدئولوژی به نقش توده‌های مردمی می‌پردازد. او معتقد است که با وجود محدودیت منابع می‌توان تبیین‌های کارآمد و روشمند از تاریخ معاصر ایران ارائه داد.

🔸 سهراب یزدانی تاریخ معاصر ایران را صحنۀ نمایشی تراژیک می‌داند که در آن مردم به‌عنوان قهرمانان آرمانی همواره در برابر ائتلاف نامیمون استبداد، ریاکاری و ارادۀ خارجی مستعد به خاک افتادن هستند.

🔸 متن کامل مقاله را در فصلنامۀ مردم‌نامه بخوانید.

📕مردم‌نامه را بخوانید و به دوستان و آشنایان بشناسانید. این مهم‌ترین و مؤثرترین کمک به حرکت مردم‌نامه است. ماندگاری و بالندگی مردم‌نامه در گرو همراهی و پشتیبانی شماست.

پشتیبانی از پویش مردم‌نامه👇

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

05 August 2026 08:35

♦️معرفی مقالات شمارۀ ۳۰ و ۳۱ فصلنامۀ مردم‌نامه
نظریه و روش: پرونده‌ای دربارۀ تاریخ‌نگاری سهراب یزدانی

📕کودتاهای ایران: کندوکاوی در یک تاریخ‌نگاری متفاوت
🖋محمدعلی اکبری، استاد تاریخ دانشگاه شهیدبهشتی.

🔸این مقاله، سخنرانی محمدعلی اکبری در نشست «بررسی کارنامۀ تاریخ‌نگاری سهراب یزدانی» است که به تحلیل کتاب کودتاهای ایران اثر سهراب یزدانی می‌پردازد.

🔸نویسنده در این مقاله به ویژگی‌های موضوع‌شناسی و روش‌شناسی این کتاب می‌پردازد و آن را نوعی تاریخ‌نگاری متفاوت برمی‌شمارد. همچنین، به الگوی کودتاهای ایران از نظر سهراب یزدانی اشاره می‌کند و نشان می‌دهد یزدانی چگونه با خوانش انتقادی نظریه‌های مرسوم الگوی مدنظر خود را برای کودتاهای ایران ارائه می‌دهد.

🔸در ادامه، این کتاب را نمونۀ پرارجی می‌داند که اثبات می‌کند امکان استفاده از مفاهیم و نظریه برای تبیین موضوع‌های تاریخی بدون تعمیم‌های کلی وجود دارد.

🔸متن کامل مقاله را در فصلنامۀ مردم‌نامه بخوانید.

📕مردم‌نامه را بخوانید و به دوستان و آشنایان بشناسانید. این مهم‌ترین و مؤثرترین کمک به حرکت مردم‌نامه است. ماندگاری و بالندگی مردم‌نامه در گرو همراهی و پشتیبانی شماست.

پشتیبانی از پویش مردم‌نامه👇

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

04 August 2026 19:03

✅ اسلام و تشیع با خودکامگی سازگار نیستند!

📌 برشی از گفتار داریوش رحمانیان در نقد کتاب «مشروطۀ ایرانی» تألیف ماشاءالله آجودانی

https://youtube.com/shorts/NK5vSBWHfoM?si=fNWH56GrdrGOxep_

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

04 August 2026 18:00

♦️ما و مسائل رشتۀ تاریخ؛ از فاصلۀ استاد و دانشجو تا ضرورت بازاندیشی در دانشگاه

🔸در یک کشتی بزرگ، معمولاً اتاق افسران، محل زندگی کارکنان و فضاهای جداگانه‌ای برای گروه‌های مختلف وجود دارد، اما دانشگاه نباید چنین ساختاری داشته باشد. دانشگاه نباید مجموعه‌ای از اتاق‌های جدا از هم، دیوارهای نامرئی و فاصله‌های تثبیت‌شده میان افراد باشد. اگر دانشگاه قرار است محل تولید دانش و گفت‌وگو باشد، باید فضایی باشد که در آن همۀ افراد، فارغ از عنوان و جایگاه، امکان حضور، پرسش و نقد داشته باشند. مسئلۀ دانشگاه، برداشتن همین دیوارهای نامرئی است. دیوارهایی که گاه میان استاد و دانشجو، میان گروه‌های آموزشی و میان نسل‌های مختلف دانشگاهی ایجاد می‌شود. دانشگاه واقعی جایی است که هیچ اتاقی تاریک و بسته نباشد و هیچ صدایی به‌دلیل جایگاه علمی یا عنوان رسمی نادیده گرفته نشود.

🔸فیلم نشست «آسیب‌شناسی رشتۀ تاریخ» را، که در روزهای گذشته در کانال مردم‌نامه منتشر شد، با دقت دیدم. پیش از هر چیز، باید از تلاش این مجموعه برای طرح مسائل کمتردیده‌شده در حوزۀ تاریخ و ایجاد فضایی برای گفت‌وگو تشکر کرد. پرداختن به مشکلات رشتۀ تاریخ اقدامی ضروری و ارزشمند است، اما همین نشست نیز نشانه‌هایی از برخی مشکلات موجود در فضای دانشگاهی را آشکار می‌کند.

🔸یکی از نکات تأمل‌برانگیز، کیفیت ثبت و انتشار این نشست است. در بسیاری از برنامه‌هایی که استادان سخنران اصلی هستند، کیفیت تصویر، صدا و امکانات فنی بهتر است، اما در این نشست به نظر می‌رسید که دوربین یا تلفن همراهی در گوشه‌ای قرار گرفته و کیفیت صدا و تصویر چندان مناسب نیست. صحبت‌های برخی دانشجویان به‌خوبی شنیده یا دیده نمی‌شود. اگر قرار است صدای دانشجویان شنیده شود، باید همان توجه و کیفیتی که برای ثبت سخنان استادان اختصاص داده می‌شود برای دانشجویان نیز وجود داشته باشد.

🔸اما مسئلۀ اصلی فراتر از کیفیت یک فیلم یا یک نشست است. پرسش اساسی این است: آیا فقط دانشجو باید مهارت‌های جدید یاد بگیرد؟ آیا استادان نیز نیازمند بازآموزی و یادگیری مداوم نیستند؟ در دانشگاه‌های ایران پس از استخدام هیئت‌علمی و طی‌شدن مراحل اولیۀ ارتقای مرتبه، ممکن است یک استاد برای چندین دهه در ساختار دانشگاه باقی بماند، اما آیا این مسیر نباید همراه با بازآموزی مستمر، آشنایی با روش‌های جدید پژوهش، فناوری‌های نوین آموزشی و بازنگری در شیوه‌های تدریس باشد؟ دانشگاه نمی‌تواند فقط از دانشجو انتظار تغییر، یادگیری و کسب مهارت‌های تازه داشته باشد، در‌حالی‌که استادان خود از فرایند یادگیری دوباره فاصله گرفته باشند. آموزش عالی زمانی پویا خواهد بود که همۀ اعضای آن، از دانشجو تا استاد، خود را همچنان در مسیر یادگیری بدانند.

🔸در رشته‌هایی مانند تاریخ، علوم سیاسی و باستان‌شناسی، مسئلۀ ارتباط با دانش جهانی اهمیت ویژه‌ای دارد. باید پرسید چند درصد از استادان این رشته‌ها تسلط کافی به زبان انگلیسی یا زبان‌های علمی دیگر دارند؟ چند نفر قادرند منابع جدید جهانی را بدون واسطه مطالعه کنند؟ چه میزان از دروس تخصصی، که با عنوان منابع خارجی معرفی می‌شوند، بر پایۀ تسلط عمیق استاد بر آن حوزه ارائه می‌شوند و چه میزان صرفاً به انتخاب چند متن و انتقال آنها محدود می‌شود؟ این پرسش‌ها به معنای نادیده‌گرفتن تلاش‌های ارزشمند بسیاری از استادان نیست، بلکه هدف، طرح یک مسئلۀ ساختاری است: اینکه چگونه می‌توان دانشگاه را به محیطی پویا، به‌روز و گفت‌وگومحور تبدیل کرد.

/channel/mardomnameh

ادامهٔ یادداشت👇

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

13 August 2026 16:33

✅ معضل، فقدان فهم تاریخی است؛ نه لزوماً فن و نظریه

📌 برشی از نشست آسیب‌شناسی رشتۀ تاریخ از دیدگاه دانشجویان تاریخ

#مردم_نامه #تاریخ #تاریخ_ایران #فریما_دستیار #رشته_تاریخ

https://youtube.com/shorts/ljDOJys0oNY?si=3oWszID0E7rAhWYo

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

13 August 2026 12:26

♦️عصر دوشنبه‌های بخارا

                به‌مناسبت انتشار کتاب
                         ملال‌گریز
       ناصرالدین‌شاه معمار و عمارت‌هایش
                 نوشتهٔ حمیدرضا پیشوایی

با سخنرانی
🔸مهرداد قیومی بیدهندی
🔸داریوش رحمانیان
🔸امیر مازیار
🔸حمیدرضا پیشوایی
🔸علی دهباشی

🕔دوشنبه، ۲۶ مرداد ۱۴۰۵، ساعت ۱۷
📍میدان بهارستان، خیابان دانشسرا، خیابان شریعتمدار رفیع، باغ‌موزهٔ نگارستان

/channel/mardomnameh

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

11 August 2026 18:50

🎤 پادکست احمد فعال
در بزرگداشت دکتر کریم سلیمانی

🔹️این پادکست سخنرانی ای بود که متاسفانه در مراسم بزرگداشت ایراد نشد.

🔸️جهانی را توصیف کرده ام که زندگی و انسان را گرفتار نمایشی شدن و سطحی شدن نموده است.
🔹️و نشان داده ام که چگونه دکتر کریم سلیمانی از چنین وضعیتی احتراز می کرد و خویشتن را مستغرق در استقلال و آزادی وطن گرداند.

/channel/bayane_azadi

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

11 August 2026 11:14

اگر می‌توانستیم به یک شهر ساسانی گوش بدهیم، چه می‌شنیدیم؟

🎧 این فایل، یک بازسازی صوتی از ریواردشیر، شهر ساسانیِ واقع در جنوب ایران است که دومیزیانا روسی برای مقالۀ Soundscapes of Eranshahr ساخته است.

صداهایی که می‌شنوید ضبط واقعی از دوران ساسانی نیستند؛ بلکه پژوهشگر با استفاده از شواهد تاریخی، باستان‌شناختی و محیطی تلاش کرده تصویری از فضای شنیداری این شهر بسازد.
جالب‌ترین بخش فایل، گفت‌وگوهای میان آدم‌ها باشد. در میان صداهای بازار، بندر و فضای شهری، مکالمه‌هایی درباره خرید و فروش اسب، قیمت کالاها، پارچه، میوه و ادویه، تجارت مروارید و کالاهای وارداتی شنیده می‌شود. همچنین گفت‌وگوهایی کوتاه درباره بیماری، آب، غذا و زندگی روزمره در شهر وجود دارد.
🗣 این مکالمات به زبان‌های مختلفی از جمله فارسی میانه (پهلوی)، سریانی، ارمنی و یونانی بازسازی شده‌اند تا چندزبانه بودن فضای شهری و تجاری ریواردشیر را به شنونده منتقل کنند.

📌 به صداها که در پس‌زمینه شنیده می‌شوند دقت کنید.‎ در پیام بعدی درباره این مقاله و اینکه پژوهشگر دقیقاً چگونه از شواهد تاریخی به این صداها رسیده است، بیشتر می‌خوانیم.
‎
@Dirooz_history

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

10 August 2026 16:57

🔵 با حضور استادان و پژوهشگران تاریخ معاصر
مشروطیت؛ پروژه‌ای ناتمام در مسیر آزادی، شهروندی و حکومت قانون

🔹 نشست «بازخوانی مشروطه در افق ایران امروز» با حضور جمعی از استادان و پژوهشگران تاریخ معاصر در اندیشگاه فرهنگی سازمان برگزار شد. غلامرضا امیرخانی در این نشست بر ضرورت بازخوانی مستمر ابعاد پیچیده و کمتر دیده‌شده مشروطه تأکید کرد.

🔹 هاشم آقاجری، مشروطیت را پروژه‌ای ناتمام خواند و گفت جامعه ایران هنوز از ایده شهروند به واقعیت شهروند گذر نکرده است.

🔹 علیرضا ملائی‌توانی از مشروطه به‌عنوان «راه ناتمام آزادی» یاد کرد و گفت این جنبش با وجود ناکامی‌ها، شکست تاریخی نخورده و همچنان نظریه‌ای زنده برای حکومت قانون و دموکراسی است.

🔹 داریوش رحمانیان نیز با طرح مفهوم «مشروطه نفتی»، نقش منافع نفتی و قدرت‌های خارجی در سرنوشت این جنبش را بررسی کرد.

🌐 مشاهده خبر کامل

#سازمان_اسناد_و_کتابخانه_ملی_ایران
#دولت_پای_کار_مردم

🆔 @nali_ir

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

09 August 2026 21:03

با درود خدمت دوستان
و همراهان ارجمند


کانال «تاریخ و زندگی» براساس این نگرش شکل گرفته است که تاریخ چیزی بیش از صرف شناخت و گزارش گذشته انسان و جامعه انسانی است و آنگاه فایده مند می شود که بتوان از آن برای بهبود زندگی انسان و جامعه کنونی بهره گرفت و تا حد امکان میان گذشته با اکنون و آینده پیوند برقرار کرد. بدیهی است که این مهم تنها با دسترسی به شناختی درست و علمی از گذشته ممکن می شود. اگر تاریخ را همچون آدرس دادن به انسان حاضر برای یافتن مسیر تشبیه کنیم روایت درست و علمی آن به مثابه دادن آدرس درست و دقیق است و هر چه جز آن باشد (روایت غیرعلمی تاریخ) مانند دادن آدرس اشتباه خواهد بود که موجب گمراهی خواهد شد.

اگرچه فضای مجازی فرصت کم نظیر و مناسبی برای نشر گسترده تر دانش تاریخ و تقویت بینش تاریخی در جامعه فراهم آورده است، اما همزمان انتشار مطالب غیرعلمی، احساسی و جانبدارانه نه تنها به دست یابی به هدف یاد شده یعنی کاربرد تاریخ در زندگی کمک نمی کند بلکه می تواند موجب گمراهی فرد و جامعه شود. از این رو در این کانال کوشش می شود در ارائه و بازنشر مطالب حداکثر دقت به کار گرفته شود.

از آنجا که در روایت و تحلیل تاریخ همواره امکان میزانی از عدم قطعیت و اختلاف نظر وجود دارد و برخی موارد تنها با نقد و بررسی بیشتر قابلیت قبول پیدا می کنند، عرصه نقد و نظر علمی و مستند به روی مخاطبان گشوده خواهد بود. همچنین تلاش بر آن است تا با ارائه مطالب روشی و بینشی به یکی از کارکردهای اصلی علم تاریخ یعنی تقویت «تفکر انتقادي» توجه شود. به ياري تفکر انتقادي است که می توان سره را از ناسره بازشناخت و «عبرت آموزی از تاریخ» را در مسیر درست و در عمل آزمود. افزون بر اين برای توجه به پویا ساختن علم تاریخ، اخبار و مطالب مربوط به نوآوری ها در حوزه تاریخ و تاریخ نگاری و کاربردی ساختن آن نیز به اشتراک گذاشته خواهد شد. برای پیوند دادن هر چه بیشتر تاریخ با زندگی و کاربردی تر کردن آن مسائل مهم روز (سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و ...) نیز با نگاهی تاریخی مورد توجه قرار می‌گیرند.

بدیهی است که مطالبی که از منابع دیگر بازنشر می شود الزاما به معنای تایید کامل محتوای آنها نیست و بیشتر با هدف جلب توجه به یک موضوع مهم و دعوت به تأمل در باب آن موضوع می باشد.
برای بهره بردن از فرصت گفت و گو امکان نوشتن یادداشت برای مخاطبان نيز فراهم شده است. ضمنا بازنشر مطالب کانال بلامانع است.

امید آنکه با روايت صحنه هايي از تاريخ و ژرفا بخشيدن به تفکر انتقادي و علمی در جامعه شاهد روزگاری بهتر برای ایران و ایرانیان باشیم.

جواد عباسی

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

08 August 2026 07:58

‍ انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار منتشر کرد:

مناسبات فرهنگی ایران و امریکا در روزگار قاجاریه

این کتاب دربردارندۀ روایتی مستند از جنبه‌های گوناگون تاریخ مناسبات فرهنگی ایران و امریکا در روزگار قاجاریه بر پایۀ اسناد برگزیدۀ آرشیوهایی چون مرکز اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت امور خارجه و مرکز اسناد و آرشیو ملی و... است. در مقدمۀ هر فصل روایتی پژوهشی با تکیه بر اسناد تصحیح‌شدۀ آن فصل به دست داده شده است. همچنین حواشی و توضیحاتی دربارۀ پاره‌ای از مندرجات اسناد در پانوشت‌ها آمده است. این پژوهش مستند با رویکرد ریزتاریخ‌نگاری کوششی است برای گشودن راهی تازه در تحقیق تاریخ دیپلماسی و مناسبات خارجی.

[مناسبات فرهنگی ایران و امریکا در روزگار قاجاریه، گزینش اسناد، مقدمه و تحقیق دکتر داریوش رحمانیان و دکتر فرشته جهانی، تهران، انتشارات دکتر محمود افشار]

علاقه‌مندان می‌توانند از هفدهم تا سی و یکم مردادماه، این کتاب را با ۳۰٪ تخفیف از دفتر مرکزی بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار تهیه کنند.

تلفن مرکز پخش و فروش: ۲۲۷۱۳۹۳۶-۲۲۷۱۶۸۳۲

بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار؛ تعمیم زبان فارسی، تحکیم وحدت ملّی و تمامیت ارضی

@AfsharFoundation

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

07 August 2026 07:59

📢 «فوکو برای مورخان و تاریخ‌پژوهان»

در این دوره، به معرفی و تحلیل اندیشه‌های میشل فوکو، فیلسوف، متفکر و نظریه‌پرداز برجسته‌ی فرانسوی پرداخته می‌شود. فوکو با آثار اثرگذار خود در حوزه‌هایی چون نظریه‌ی گفتمان، تبارشناسی معرفت و تحلیل سازوکارهای قدرت، جایگاهی متمایز در علوم انسانی دارد. کتاب‌هایی مانند نظم اشیا، تاریخ جنسیت و تاریخ جنون اهمیت بنیادینی برای پژوهشگران تاریخ و مطالعات فرهنگی یافته‌اند؛ زیرا فوکو با فاصله‌گیری از سنت تاریخ‌نگاری کلاسیک و رویکردهای صرفاً ساختارگرایانه، افق‌های تازه‌ای در فهم مناسبات معرفت و قدرت گشود. بااین‌حال، او مورخ به معنای متعارف آن نبود و خود را «مورخ نظام‌های اندیشه» می‌نامید.
در این درس‌گفتار، فوکو همچون اندیشمندی بررسی می‌شود که آثارش امکان‌های تازه‌ای برای تاریخ‌نگاری و تحلیل تاریخی فراهم کرده‌اند. در کنار تبیین بنیان‌های فکری او، نقدها و چالش‌های نظری مطرح‌شده درباره‌ی رویکردهایش نیز مورد توجه قرار خواهد گرفت. طی سه جلسه، سویه‌های گوناگون اندیشه و آثار فوکو معرفی می‌شود تا ظرفیت‌های آن‌ها برای کاربست در پژوهش‌های تاریخی روشن‌تر گردد.

#درس_گفتار #داریوش_رحمانیان
@asmaaneh

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

07 August 2026 06:22

یکصدوبیستمین سالگرد نهضت مشروطه ایران

نهضت مشروطه ؛ قانون و آزادی

سخنرانان:

-دکتر مقصود فراستخواه
-دکتر داریوش رحمانیان

زمان: چهارشنبه 14 مرداد 1405 ساعت ۱۷

مکان:تالار پتروشیمی تبریز

خانه توسعه آذربایجان


انتشار با ذکر منبع بلامانع است .

کانال سخنرانی ها ، درس گفتارها و گفت و گوها :

/channel/Vortrags

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

05 August 2026 18:36

♦️معرفی مقالات شمارۀ ۳۰ و ۳۱ فصلنامۀ مردم‌نامه
نظریه و روش: پرونده‌ای دربارۀ تاریخ‌نگاری سهراب یزدانی

📕چهرۀ فراموش‌شدگان مشروطه در آیینۀ تاریخ‌نگاری سهراب یزدانی

🖋شادی معرفتی، دانشجوی دکتری تاریخ ایران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

🔸این مقاله به بررسی رویکرد منحصربه‌فرد سهراب یزدانی در تاریخ‌نگاری اجتماعی می‌پردازد و او را وارث سنت احمد کسروی در توجه به مردم به‌عنوان عامل اصلی تاریخ‌ساز معرفی می‌کند و معتقد است که سهراب یزدانی بیش‌از هر مورخ دیگری راه کسروی را در پیش گرفته است.

🔸شادی معرفتی با بررسی آثار سهراب یزدانی، به‌ویژه سه‌گانۀ مشروطه نشان می‌دهد که سهراب یزدانی چگونه شکاف‌های تاریخ مشروطۀ کسروی را پوشش داده است و به چهرۀ فراموش‌شدگان مشروطه هویت بخشیده است.

🔸متن کامل مقاله را در فصلنامۀ مردم‌نامه بخوانید.

📕مردم‌نامه را بخوانید و به دوستان و آشنایان بشناسانید. این مهم‌ترین و مؤثرترین کمک به حرکت مردم‌نامه است. ماندگاری و بالندگی مردم‌نامه در گرو همراهی و پشتیبانی شماست.

پشتیبانی از پویش مردم‌نامه👇

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

05 August 2026 14:48

♦️معرفی مقالات شمارۀ ۳۰ و ۳۱ فصلنامۀ مردم‌نامه
نظریه و روش: پرونده‌ای دربارۀ تاریخ‌نگاری سهراب یزدانی

📕رهایی روستاییان از تفرعن آیندگان؛ نگاهی به کتاب روستاییان و مشروطیت ایران

🖋محمدجواد عبدالهی، عضو هیئت‌علمی سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران.

🔸این مقاله به نقد و تحلیل کتاب روستاییان و مشروطیت ایران نوشتۀ سهراب یزدانی می‌پردازد و دیدگاه‌های یزدانی را در زمینۀ تاریخ‌نگاری اجتماعی بازتاب می‌دهد.

🔸عبدالهی معتقد است که سهراب یزدانی با تمرکز بر روستاییان و نقش آنها در جنبش مشروطه از دیدگاه سنتی مورخان فاصله گرفته است و اهمیت تاریخ‌نگاری سهراب یزدانی را نیز در همین می‌داند که توانسته است بخشی از فرودستان و گروه‌های حاشیه‌ای را در روایت تاریخ ملی جدید ایران ادغام کند.

🔸متن کامل مقاله را در فصلنامۀ مردم‌نامه بخوانید.

📕مردم‌نامه را بخوانید و به دوستان و آشنایان بشناسانید. این مهم‌ترین و مؤثرترین کمک به حرکت مردم‌نامه است. ماندگاری و بالندگی مردم‌نامه در گرو همراهی و پشتیبانی شماست.

پشتیبانی از پویش مردم‌نامه👇

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

05 August 2026 10:09

♦️معرفی مقالات شمارۀ ۳۰ و ۳۱ فصلنامۀ مردم‌نامه
نظریه و روش: پرونده‌ای دربارۀ تاریخ‌نگاری سهراب یزدانی

📕بازاندیشی تاریخ مشروطه: میراث علمی سهراب یزدانی

🖋سیمین فصیحی، دانشیار گروه تاریخ دانشگاه الزهرا.

🔸نویسنده در این مقاله به بررسی میراث علمی سهراب یزدانی می‌پردازد که به دوری از تاریخ‌نگاری رسمی شناخته شده است. ازاین‌رو، به ویژگی‌های این نوع تاریخ‌نگاری در آثار سهراب یزدانی اشاره می‌کند و معتقد است که یزدانی از توصیف صرف وقایع فراتر رفته است و به تحلیل‌ عمیق رویدادها به‌ويژه مشروطه پرداخته است.

🔸بنابراین، بخش چشمگیری از میراث علمی یزدانی به بازاندیشی تاریخ مشروطۀ ایران از طریق تحلیل آثار احمد کسروی اختصاص دارد. میراث علمی سهراب یزدانی، با نگاهی جامع و چندوجهی به تاریخ مشروطه ابعاد جدیدی از این انقلاب را آشکار کرده است. او با تأکید بر نقش فراموش‌شدۀ دهقانان و طبقات کمتردیده‌شده تاریخ را بافتی از تعاملات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی می‌داند.

🔸نویسنده در ادامۀ مقاله به دیگر مشخصه‌های تاریخ‌نگاری سهراب یزدانی می‌پردازد و پایبندی به روش‌های علمی را یکی از ويژگی‌های بارز آن می‌داند که درک عمیق‌تر پیچیدگی‌های تاریخی و جامعه‌شناسی را ممکن می‌کند.

🔸متن کامل مقاله را در فصلنامۀ مردم‌نامه بخوانید.

پشتیبانی از پویش مردم‌نامه👇

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

05 August 2026 08:10

♦️مروری بر مقالات شمارهٔ ۳۰ و ۳۱ فصلنامهٔ مردم‌نامه

به‌مناسبت یکصدوبیستمین سالگرد انقلاب مشروطه

🔸صدور فرمان مشروطه در ۱۴ مرداد ۱۲۸۵ / ۲۴ جمادی‌الثانی ۱۳۲۴ بی‌تردید رخدادی دوران‌ساز و لحظه‌ای سرنوشت‌ساز در تاریخ مردم ایران است؛ رخدادی که زمینه‌ساز چرخش‌های مفهومی و دگرگشت‌های ساختاری در ذهنیت جمعی ایرانیان شد و لحظه‌ای بازگشت‌ناپذیر در تجربۀ تجدد سیاسی این ملت. یکی از مورخان برجسته‌ای که به تبیین و بازخوانی انتقادی جنبه‌های مختلف این تجربه، به‌ویژه از چشم‌انداز تاریخ مردم، پرداخته سهراب یزدانی است. نظر به فرارسیدن صدوبیستمین سال انقلاب مشروطه و اینکه مردم‌نامه پیش از این در شمارۀ ۳۰ و ۳۱ پرونده‌ای ویژه را به تاریخ‌نگاری ایشان تخصیص داده است، این یادمان فرخنده را غنیمت می‌دانیم تا مروری به مقالات این پرونده داشته باشیم.

✍جواد مرشدلو، استادیار تاریخ و عضو هیئت‌علمی دانشگاه تربیت مدرس، ۱۴ مرداد ۱۴۰۵.

/channel/mardomnameh

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

04 August 2026 18:01

ادامهٔ یادداشت👆

🔸یکی از مسائل مهم دیگر، فرهنگ ترس از نام بردن و صحبت صریح دربارۀ مشکلات است. گاه به‌دلیل نگرانی از ناراحت‌شدن افراد یا پیامدهای احتمالی، مسائل واقعی به‌شکل کلی و مبهم مطرح می‌شوند، اما آسیب‌شناسی واقعی نیازمند شفافیت، مسئولیت‌پذیری و گفت‌وگوی مستقیم است. وقتی دربارۀ مشکلات رشتۀ تاریخ سخن می‌گوییم، باید بتوانیم دربارۀ مصادیق، روش‌ها و ساختارها نیز صحبت کنیم. یکی از پرسش‌های اساسی این است که چند نفر از استادان تاریخ حاضرند در کلاس یک استاد جامعه‌شناسی، علوم سیاسی یا رشته‌ای دیگر بنشینند و دوباره فرایند بازآموزی مفاهیم، بازنگری در مباحث پایه و یادگیری دوباره را تجربه کنند؟ چند نفر حاضرند برای مدتی جایگاه دانشجو را تجربه کنند؟ این مسئله فقط مربوط به تاریخ نیست، بلکه چالشی گسترده در بسیاری از رشته‌های علوم انسانی است. شاید لازم باشد برای مدتی کوتاه، تمرکز صرف بر مقاله‌نویسی، ارتقاهای علمی و تولید کمّی آثار پژوهشی را کنار بگذاریم و بیشتر به مسائل بنیادی آموزش، رابطۀ استاد و دانشجو و کیفیت انتقال دانش بپردازیم.

🔸رشتۀ تاریخ بیش از هر چیز، به دانشگاهی زنده، شفاف و پرسشگر نیاز دارد؛ دانشگاهی که در آن نه استاد از پرسش دانشجو هراس داشته باشد و نه دانشجو از بیان نقد و پرسش خودداری کند. دانشگاه زمانی معنا پیدا می‌کند که همۀ افراد، فارغ از عنوان و جایگاه، خود را بخشی از یک جامعۀ علمی مشترک بدانند نه افسران و کارکنان یک کشتی جدا از هم، بلکه اعضای یک کشتی که مقصد آن فهم بهتر گذشته، شناخت دقیق‌تر حال و تولید دانش برای آینده است.

✍امید اخوی، دانش‌آموختهٔ دکتری تاریخ ایران، دانشگاه شیراز، ۱۳ مرداد ۱۴۰۵.

/channel/mardomnameh

مردم‌نامه (تاریخ مردم)

04 August 2026 11:45

🔵 با حضور پژوهشگران تاریخ معاصر
نشست «بازخوانی مشروطه در افق ایران امروز» برگزار می‌شود

🔹 نشست «بازخوانی مشروطه در افق ایران امروز» با حضور جمعی از استادان و پژوهشگران تاریخ معاصر، شنبه ۱۷ مردادماه ۱۴۰۵ در اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار می‌شود. در این نشست، تجربه تاریخی مشروطه و نسبت آن با مسائل ایران امروز مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد.

🔹 سیدهاشم آقاجری، داریوش رحمانیان، علیرضا ملائی توانی و محمد بی‌طرفان، سخنرانان این برنامه هستند. این نشست به همت گروه تاریخ و باستان‌شناسی خانه اندیشمندان علوم انسانی و با همکاری انجمن ایرانی تاریخ و اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران برگزار می‌شود.

🗓 شنبه ۱۷ مردادماه ۱۴۰۵
⏰ ساعت ۱۷
📍 اندیشگاه فرهنگی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

#سازمان_اسناد_و_کتابخانه_ملی_ایران

🆔 @nali_ir