تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

10 October 2026 00:45

تسهیلگر فبک برای پیشرفت حرفه‌اش، چه مطالبی را باید بداند؟!

چرا تسهیلگر نیاز است درباره فضای بین‌المللی فبک اطلاعات داشته باشد؟!


شروع دوره ۲۳ مهر


برای اطلاعات بیشتر به تفکرخانه پیام دهید👇👇

@tafakorkhaneh

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

08 October 2026 21:48

🔻در پست قبل از اینجا شروع کردیم که هوش مصنوعی دیگر چیزی مربوط به آینده کودکان نیست. همین حالا در ویدئوهایی که می‌بینند، بازی‌هایی که انجام می‌دهند، چت‌بات‌هایی که با آن‌ها حرف می‌زنند و ابزارهایی که برای یادگیری استفاده می‌کنند حضور دارد.

اما حضور یک فناوری در زندگی کودک، یک پرسش مهم‌تر هم با خود می‌آورد: از کجا بفهمیم این فناوری فقط مفید و جذاب نیست، بلکه با کودک به شیوه‌ای قابل‌قبول و مسئولانه رفتار می‌کند؟
اینجاست که پرسش‌ هایی مثل انصاف، حریم خصوصی، ایمنی و شفافیت از بحث‌های دانشگاهی بیرون می‌آیند و وارد زندگی روزمره می‌شوند.

اگر یک اپ آموزشی کودک را اشتباه ارزیابی کند، چه می‌شود؟

اگر یک چت‌بات با اطمینان پاسخی نادرست بدهد، کودک از کجا باید بفهمد و مسئولش کیست؟

اگر یک بازی یا سامانه پیشنهاد ویدئو، از شناخت علایق کودک برای نگه داشتن بیشتر او استفاده کند، مرز میان پیشنهاد و دستکاری کجاست؟

و شاید مهم ‌تر از همه، آیا چیزی که برای یک نوجوان قابل فهم و قابل مدیریت است، برای یک کودک هفت‌ساله هم مناسب است؟

برای همین، قبل از اعتماد به یک فناوری هوشمند، شاید بد نباشد پنج سؤال ساده را به عادت تبدیل کنیم:

آیا منصفانه است؟
آیا قابل فهم است؟
چه داده‌ای جمع می‌کند؟
چه آسیبی ممکن است ایجاد کند؟
و آیا واقعاً برای این کودک مناسب است؟

این پرسش‌ها قرار نیست ما را از فناوری بترسانند. قرار است کمک کنند کمی دقیق‌تر ببینیم چه چیزی وارد زندگی کودکان می‌کنیم.
در پست بعدی سراغ بخش دشوارتر ماجرا می‌رویم؛ اینکه چرا گفتن «هوش مصنوعی باید منصفانه، شفاف و ایمن باشد» بسیار ساده‌تر از عملی کردن این اصول در فناوری‌های واقعی است؟
#هوش_مصنوعی_در_آموزش⁩
#اخلاق_هوش_مصنوعی⁩

📍 دسترسی به متن کامل این پست از طریق لینک زیر:

https://www.instagram.com/p/DePRalRDsFp/?obrf=MWg1MmR6b2YxMXc0MA==

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

04 October 2026 20:15

https://www.instagram.com/p/DeEyzeyuKRC/?stkn=Y2s1ODlqZHo1YTEw

/channel/tanhaatarazyekbarg/1543

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

23 September 2026 12:18

🌍 در فضای بین‌المللی فلسفه برای کودکان چه می‌گذرد؟

دوره تخصصی، ویژه تسهیلگران و علاقه‌مندان به این حوزه


اگر در حوزه فلسفه برای کودکان، تسهیلگری و آموزش فلسفی فعالیت می‌کنید، احتمالاً با نام‌ها و رویکردهای مختلفی مانند P4C، PwC و P4wC مواجه شده‌اید؛ اما تفاوت این رویکردها چیست و در فضای بین‌المللی این حوزه چه جریان‌هایی در حال شکل‌گیری است؟!


این دوره فرصتی است برای اینکه تصویری روشن‌تر از نقشه امروز فلسفه برای کودکان در جهان داشته باشیم و با برخی از مهم‌ترین مسیرهای
پژوهشی و نهادی این حوزه آشنا شویم.


👤 مدرس: دکتر محمدرضا واعظ شهرستانی
پژوهشگر فلسفه در دانشگاه بن آلمان
مؤسس و مدیر مرکز یارا
مشاور آموزشی ICPIC
عضو هیئت تحریریه مجله Childhood & Philosophy

برگزارکننده: تفکرخانه


📌 ۳ جلسه | جمعاً ۹ ساعت | آنلاین

📅 شروع: ۱۷ مهر ۱۴۰۵
🗓 جمعه‌ها | ⏰ ۱۳ تا ۱۶

ویژه تسهیلگران، مدرسان و فعالان حوزه فلسفه برای کودکان

برای اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام، از طریق تلگرام تفکرخانه پیام دهید:
📩 @tafakorkhaneh
☎️ 09195994737
پاسخگویی تلفنی در ساعات اداری


تفکرخانه

🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱

/channel/TafakorKhanehCHANNEL

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

18 September 2026 20:13

@bankema کانال بایگانی

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

18 September 2026 20:10

Ⓜ️ محمدرضا واعظ || علم و شبه علم در حوزه روانشناسی


#پادکست
#روانشناسی



🛄 @zistboommedia || مدرسه علوم انسانی

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

17 September 2026 18:14

📢 فایل ضبط‌شده نشست «تفکر نقاد؛ جعبه‌ابزاری برای تشخیص شبه‌علم» - بخش اول

گروه ارتباطات علمِ انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات دانشگاه تهران با همکاری سایکامیت برگزار می‌کند:

🎙 دکتر محمدرضا واعظ
پژوهشگر فلسفه علم در دانشگاه بُن آلمان
و مدیر مرکز پیشبرد فلسفه برای کودکان و جوانان یارا

🧬 موضوع نشست:
«تفکر نقاد؛ جعبه‌ابزاری برای تشخیص شبه‌علم»

📅 چهارشنبه ۱۸ شهریور ۱۴۰۵

⏰ ساعت ۲۰ به وقت ایران

🖇️ تلگرام | لینکدین


🆔 @irancsca

/channel/tanhaatarazyekbarg

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

14 September 2026 09:10

🌍 در فضای بین‌المللی فلسفه برای کودکان چه می‌گذرد؟

دوره تخصصی، ویژه تسهیلگران و علاقه‌مندان به این حوزه


اگر در حوزه فلسفه برای کودکان، تسهیلگری و آموزش فلسفی فعالیت می‌کنید، احتمالاً با نام‌ها و رویکردهای مختلفی مانند P4C، PwC و P4wC مواجه شده‌اید؛ اما تفاوت این رویکردها چیست و در فضای بین‌المللی این حوزه چه جریان‌هایی در حال شکل‌گیری است؟!


این دوره فرصتی است برای اینکه تصویری روشن‌تر از نقشه امروز فلسفه برای کودکان در جهان داشته باشیم و با برخی از مهم‌ترین مسیرهای
پژوهشی و نهادی این حوزه آشنا شویم.


👤 مدرس: دکتر محمدرضا واعظ شهرستانی
پژوهشگر فلسفه در دانشگاه بن آلمان
مؤسس و مدیر مرکز یارا
مشاور آموزشی ICPIC
عضو هیئت تحریریه مجله Childhood & Philosophy

برگزارکننده: تفکرخانه


📌 ۳ جلسه | جمعاً ۹ ساعت | آنلاین

📅 شروع: ۱۷ مهر ۱۴۰۵
🗓 جمعه‌ها | ⏰ ۱۳ تا ۱۶

ویژه تسهیلگران، مدرسان و فعالان حوزه فلسفه برای کودکان

برای اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام، از طریق تلگرام تفکرخانه پیام دهید:
📩 @tafakorkhaneh
☎️ 09195994737
پاسخگویی تلفنی در ساعات اداری


تفکرخانه

🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱🌱

/channel/TafakorKhanehCHANNEL

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

25 August 2026 10:53

📣 برگزاری دوره آنلاین پیشرفته "پرورش تسهیل‌گر برنامۀ فلسفه برای کودکان" توسط مرکز پیشبرد فلسفه برای کودکان و جوانان یارا(ICAPCY)، زیرمجموعه موسسه فرهنگی هنری رویش دیگر:

🔶 ویژه فصل پاییز ۱۴۰۵ (تنها دوره پیشرفته سال ۱۴۰۵)؛

🔻مدرس: دکتر محمدرضا واعظ؛

🟡 مهم‌ترین سرفصل‌های دوره:
۱. روش‌های خلاق در تسهیلگری؛
۲. تسهیلگری از طریق نمایش‌نامه‌خوانی؛
۳. تسهیلگری از طریق بازی؛
۴. تسهیلگری از طریق فعالیت؛

✔️ قابل ذکر است که در زمان انتشار اطلاعیه ثبت‌نام دوره پیشرفته، نیمی از ظرفیت دوره تکمیل شده است‌.

🟣 امتیازات دوره:
- دسترسی به فایل ویدئویی و صوتی ضبط‌شده جلسات در طول دوره؛

- در پایان دوره، گواهی حضور دراین دوره توسط موسسه رویش دیگر(پروانه وزارت فرهنگ و ارشاد) در صورت تقاضا، ارائه می‌شود.

🔼 ظرفیت دوره: ۱۵ نفر؛

🔻 شماره واتس‌آپ موسسه رویش دیگر و یارا جهت ثبت‌نام:

☎️ ۰۹۱۹۵۹۴۹۹۵۴

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

19 August 2026 16:59

❇️دومین دوره تربیت مربی فکرورزی برای کودکان و نوجوانان (فبک)

دوره جامع پرورش مربی فکرورزی
«از پرسش تا معنا»

پس از استقبال شایسته مخاطبان از اولین دوره تربیت مربی فلسفه برای کودکان و نوجوانان (فبک)، دومین دوره مجازی فبک با حضور اساتید مطرح کشور در این حوزه برگزار می‌شود:

❇️اساتید دوره:

دکتر فرزانه شهرتاش
دکتر یحیی قائدی
دکتر روح‌الله کریمی
دکتر محمدرضا واعظ شهرستانی
دکتر حسین شیخ‌رضایی
دکتر سعید صالحیان
سمانه عسکری

❇️مخاطبان دوره:
معلمان، مربیان، مشاوران و فعالان حوزه تعلیم و تربیت، دانشجویان و فارغ‌التحصیلان رشته‌های فلسفه، مشاوره، علوم تربیتی و روان‌شناسی
و تمامی علاقه‌مندان به توسعه تفکر مهارتی، کاربردی و ارتقای فرهنگ گفتگو

❇️لینک ثبت‌نام (دوره مجازی):
https://jtt.ir/classroom/13906/

❇️شروع دوره: ۱۶ شهریور ۱۴۰۵
روزهای دوشنبه و سه‌شنبه ساعت ۱۵ تا ۱۹

📞 اطلاعات بیشتر:
۸۴۶۵۰

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

02 August 2026 12:01

🔻اطلاعات بیشتر درباره این دوره:

/channel/tanhaatarazyekbarg/1511

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

02 August 2026 10:05

برچسب‌ها در پایان این مسیر وارد می‌شوند. «حکومتی»، «معاند»، «پروژه»، «خائن»، «کاسب» و «وطن‌فروش» معمولاً توضیح نمی‌دهند فرد دقیقاً چه کرده است. کار اصلی آن‌ها تعیین جای او در نقشه سیاسی است. پس از نصب برچسب، رفتارهای متفاوت در یکدیگر حل می‌شوند. کارمند عادی یک نهاد، مروج آگاه تبلیغات، بهره‌مند از رانت و کسی که در سرکوب مشارکت کرده، ممکن است همگی با یک نام خوانده شوند. این فشردگی زبانی داوری را آسان می‌کند، اما بهایش از دست‌دادن تفاوت‌هایی است که عدالت به آن‌ها نیاز دارد.
حمله مطلق، معمولاً دفاع مطلق به دنبال می‌آورد. وقتی شجریان یا علیدوستی با یک برچسب حذف می‌شوند، دوستدارانشان نیز ممکن است هر پرسش انتقادی را بخشی از پروژه تخریب بدانند. وقتی فردوسی‌پور از سوی حکومت هدف قرار می‌گیرد، نقد گذشته او برای برخی ناممکن یا نابهنگام به نظر می‌رسد. دو طرف به تدریج یکدیگر را به همان جایی می‌رانند که از ابتدا تصور می‌کردند. حمله‌کننده، دفاع بی‌قیدوشرط را نشانه درستی سوءظن خود می‌بیند و مدافع، شدت حمله را دلیلی برای نشنیدن هیچ انتقادی می‌داند. در این میان، جمله‌ای ساده و ضروری بی‌پناه می‌ماند: می‌توانم این رفتار را نقد کنم، بی‌آنکه تمام هویت فرد را در همان رفتار خلاصه کنم.
رسانه‌های اجتماعی این میل را ایجاد نکرده‌اند، اما به برخی صورت‌های آن پاداش می‌دهند. داوری محتاطانه به توضیح نیاز دارد و کمتر برانگیزاننده است. برچسب کوتاه، خشم‌آلود و هویت‌ساز سریع‌تر فهمیده و بازنشر می‌شود. برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند زبان اخلاقی و هیجانی در شبکه‌های همفکر انتشار بیشتری پیدا می‌کند، مطالبی که بر دشمنی با گروه مقابل تمرکز دارند تعامل بیشتری می‌گیرند و دریافت واکنش مثبت برای ابراز خشم می‌تواند تکرار همان نوع بیان را تقویت کند. این مطالعات عمدتاً بر داده‌های انگلیسی‌زبان و جوامع غربی استوارند و تعمیم مستقیم آن‌ها به جامعه ایرانی به پژوهش مستقل نیاز دارد. با این همه، سازوکاری را روشن می‌کنند که در آن، پلتفرم به قطعیت و دشمن‌سازی پاداش بیشتری می‌دهد تا تأمل و تمایزگذاری. Brady et al., 2017، Rathje et al., 2021، Brady et al., 2021
همانطور که در یادداشت قبلی نیز شرح دادم٬ «آزمون خلوص سیاسی» این تناسب را برهم می‌زند. بر اساس این آزمون٬ مخالف معتبر باید از ابتدا گذشته‌ای بی‌خطا داشته باشد، هرگز در هیچ ساختار رسمی کار نکرده باشد و امروز نیز دقیقاً با زبان و زمان‌بندی مورد انتظار گروه سخن بگوید. در شرایطی که حکومت در طی چند دهه در مدرسه، دانشگاه، رسانه، اقتصاد، ورزش و زندگی حرفه‌ای مردم حضور داشته است٬ اگر سابقه تحصیل یا اشتغال در نهاد رسمی، رأی‌دادن، تکرار روایتی رسمی در مقطعی از زندگی یا برخورداری از هر امکانی درون این ساختار برای صدور حکم دائمی کافی باشد، جمع بزرگی از مردم و حتی بسیاری از مخالفان امروز نیز بیرون دایره قرار می‌گیرند. این یادآوری حق نقد کسی را سلب نمی‌کند. فقط از ما می‌خواهد معیاری را که برای دیگران ساخته‌ایم، درباره خودمان نیز با همان دقت به کار ببریم و میان تکرار اجباری یک شعار در کودکی، مصلحت‌اندیشی یک کارمند، سخن آزادانه یک چهره صاحب تریبون و مشارکت آگاهانه در سرکوب فرق بگذاریم.
یادمان باشد که نقد باید بتواند هم سخت باشد و هم راه تغییر را نبندد. جامعه آینده ایران برای رسیدگی به گذشته و ساختن آینده، بیش از فهرستی از «خودی‌ها» و «خائنان»، به زبانی نیاز دارد که آمر سرکوب، مجری آن، مروج آگاه روایت رسمی، بهره‌مند از رانت، کارمند عادی، منتقد درون ساختار و انسانی را که در طول زمان تغییر کرده است، یکسان نبیند. هر بار که این زبان را با یک برچسب عوض می‌کنیم، کار فردای خود را دشوارتر می‌کنیم.

/channel/tanhaatarazyekbarg

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

02 August 2026 10:05

🛎️یادداشت امروز

🔻وقتی یک رفتار به آزمون هویت تبدیل می‌شود!
تآملی درباره فضای دوقطبی موجود
می‌شود!

✍️ محمدرضا واعظ، محقق فلسفه در دانشگاه بن آلمان

در بُرهه‌ای از زمان در فضای فارسی زبان رسانه‌های اجتماعی زندگی می‌کنیم که بعضا عمر یک داوری از خود واقعه بیشتر است. برای مثال٬ مراسم تمام شده، کنسرت حتی برگزار نشده، مصاحبه به پایان رسیده یا عکسی چندثانیه‌ای از صفحه‌ها کنار رفته است، اما حکمی که از آن ساخته‌ایم همچنان می‌چرخد. علیرضا فغانی مدالی از دست دونالد ترامپ می‌گیرد، همایون شجریان از برگزاری کنسرتی رایگان در میدان آزادی خبر می‌دهد، ترانه علیدوستی در مستندی از اعتراضات، بازداشت و زندگی پس از آن سخن می‌گوید، عادل فردوسی‌پور و علی دایی درباره فوتبال نظر می‌دهند یا سردار آزمون عکسی با حاکم دبی منتشر می‌کند. چیزی نمی‌گذرد که بحث از خود رفتار فاصله می‌گیرد. اکنون دیگر باید معلوم شود هرکدام «واقعاً» در کدام سوی سیاست ایستاده‌اند.
این نمونه‌ها هم‌وزن نیستند. حمله سازمان‌ یافته رسانه‌های حکومتی، محرومیت شغلی یا مصادره اموال را نمی‌توان با نقد، توهین یا صف‌بندی کاربران در رسانه‌ های اجتماعی یکسان دانست. قدرت، پیامد و مسئولیت اخلاقی در این موارد تفاوت‌های جدی دارند. کنار هم قرار دادن آن‌ها فقط از این جهت است که حرکت مشترکی را در شیوه داوری نشان می‌دهند؛ حرکتی که از یک رفتار محدود آغاز می‌شود و به صدور حکم درباره تمام هویت فرد می‌رسد.
در هر داوری دست‌کم سه لایه وجود دارد. نخست آنچه رخ داده است، سپس معنایی که به آن رفتار نسبت می‌دهیم و سرانجام حکمی که درباره فاعل آن صادر می‌کنیم. تصویر فغانی نشان می‌داد که او در مراسم رسمی فیفا از ترامپ مدال گرفته و در عکس پایانی کنار او ایستاده است. این داده مشاهده‌پذیر بود. اینکه رفتار او نشانه موافقت با حمله آمریکا به ایران یا بی‌اعتنایی به قربانیان جنگ بوده، تفسیری است که به شواهد بیشتری نیاز دارد. «وطن‌فروش» نامیدن او، حکمی کلی درباره هویت و انگیزه‌هایش بود. در موجی که پس از انتشار آن تصاویر شکل گرفت، این سه لایه تقریباً هم‌زمان طی شدند. توضیح فغانی درباره الزام‌های مراسم و رعایت پروتکل فیفا نیز برای بسیاری دیگر اهمیتی نداشت.
این توضیح، رفتار فغانی را از نقد مصون نمی‌کند. می‌توان پرسید آیا نوع مواجهه او با ترامپ، آن هم پس از جنگ و کشته‌شدن انسان‌ها، از حساسیت کافی برخوردار بود یا نه. اما برای رسیدن از «این رفتار را نامناسب می‌دانم» به «این شخص به کشورش خیانت کرده است»، دلایل بیشتری لازم است. نقد یک کنش با تعریف تمام شخصیت فاعل آن یکی نیست.
در ماجرای کنسرت همایون شجریان نیز همین جابه‌جایی رخ داد. صدور ناگهانی مجوز برای یک اجرای رایگان در میدان آزادی، آن هم در شرایط سیاسی خاص، طبعاً پرسش‌برانگیز بود. احتمال بهره‌برداری حکومت از چنین برنامه‌ای را نمی‌شد نادیده گرفت. از سوی دیگر، این احتمال نیز وجود داشت که هزاران نفر برای ساعتی موسیقی بشنوند و فضای عمومی را از آن خود کنند. هر دو سوی بحث دلایلی داشتند که باید شنیده می‌شد. اما خیلی زود، تصمیم شجریان از موضوع بررسی خارج شد و خود او موضوع داوری قرار گرفت. در یک روایت، او به «پروژه عادی‌سازی» تقلیل یافت؛ اما در روایت مقابل، هر کس درباره پیامد سیاسی کنسرت پرسشی داشت، دشمنِ شادی و زندگی مردم معرفی شد. کنسرت پیش از برگزاری لغو شد، اما آزمون وفاداری پیش از آن برگزار شده بود.
از طرف دیگر٬ واکنش‌ها به مستند ترانه علیدوستی صورت دیگری از همین الگو را نشان داد. می‌شد درباره روایت مستند، آنچه گفته یا حذف شده، نقش دوربین و شیوه بازنمایی رنج٬ گفت‌وگو کرد. چنین نقدی نه بی‌احترامی به تجربه زندان است و نه انکار شجاعت علیدوستی. با این حال، بخشی از بحث‌ها به‌سرعت از نقد روایت به سنجش وابستگی سیاسی او رسید. برای بعضی مخاطبان، همراه‌نشدن او با چهره یا جریان سیاسی مطلوبشان کافی بود تا هزینه‌هایی را که پرداخته بود را نیز نمایشی یا مشکوک بدانند!! در سوی مقابل، گاهی اشاره به هر ضعف یا حذف در مستند، حمله به زنی تلقی شد که سرکوب شده است. بدین ترتیب، هم تجربه رنج می‌توانست به سپری در برابر نقد تبدیل شود و هم اختلاف سیاسی می‌توانست آن رنج را از اعتبار بیندازد. محتوای مستند یک چیز بود و جایگاهی که هر اردوگاه برای علیدوستی تعیین می‌کرد، چیزی دیگر.

🔻 ادامه متن:

/channel/tanhaatarazyekbarg/1516

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

29 July 2026 07:27

🔻سکوت، همیشه یک معنا ندارد!

✅ مطالعه کپشن:
/channel/tanhaatarazyekbarg/1514

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

28 July 2026 20:58

📣 آغاز ثبت‌نام دورهٔ آموزشی آنلاین «بحث‌هایی در فلسفهٔ هوش مصنوعی (اعتماد، مسئولیت و توضیح‌پذیری)»

👤 استاد: دکتر محمدرضا واعظ شهرستانی

🗓 ساعت ۱۸ تا ۱۹:۳۰ (مجموعاً هشت جلسه)

🟢 معرفی دوره:

وقتی از یک سامانهٔ هوش مصنوعی پاسخ یا پیشنهادی می‌‌گیریم، ممکن است به نتیجهٔ آن اعتماد کنیم، بی‌‌آنکه بدانیم واقعاً شایستهٔ اعتماد است یا نه. این پرسش زمانی جدی ‌تر می‌شود که خروجی آن بر حقوق، فرصت‌ها، منافع یا حتی رفاه ما اثرگذار باشد؛ اینجا این سوال مهم مطرح می‌شود که آیا می‌توانیم از هوش مصنوعی توضیح بخواهیم و نتیجه را به چالش بکشیم؟

در این دوره بررسی می‌کنیم اعتماد موجه به هوش مصنوعی چه معنایی دارد و در چه موقعیت‌هایی مسئولیتی اخلاقی برای توضیح یا توجیه پدید می‌آید. این بحث‌ها به ما کمک می‌کنند هنگام استفاده از هوش مصنوعی سنجیده‌تر داوری کنیم، امکان اعتراض به نتایج نامطلوب را بهتر بشناسیم و دریابیم چرا ارائهٔ توضیح نیز همیشه لازم یا از نظر اخلاقی درست نیست، به‌ ویژه وقتی حقوق یا داده‌‌های دیگران در میان باشد.

👤آشنایی با دکتر محمدرضا واعظ شهرستانی:

🎓 تحصیلات:

- کارشناسی مهندسی عمران
- کارشناسی ارشد فلسفهٔ علم (عنوان پایان‌نامه کارشناسی ارشد: شرایط استعلایی برای داشتن زبانِ علم در آرای دونالد دیویدسون)
- دکتری فلسفه علم (عنوان تز دکتری: طرح‌واره‌های مفهومی در فلسفۀ کانت و دیویدسون)

⏺ هم‌اکنون:

- پژوهشگر فلسفه در دانشگاه بُن آلمان
- موسس و مدیر مرکز پیشبرد فلسفه برای کودکان و جوانان یارا
- عضو هیئت تحریریهٔ ژورنال Childhood & Philosophy
- دریافت‌کنندهٔ جایزه بورسیهٔ سالانه بنیاد اروپایی SOPHIA برای طرح ادغام اخلاق هوش مصنوعی در آموزش
- فعالیت به‌عنوان Education Advisor در انجمن بین‌المللی فلسفه برای کودکان (ICPIC)
- - مدیرمسئول موسسهٔ رویش دیگر

📚 عناوین کتاب‌های تالیفی:

- طرح‌واره‌های مفهومی از دیدگاه کانت و دیویدسون، انتشارات نگاه معاصر
- هنر در حلقهٔ کندوکاو؛ طرح درس و فعالیت‌هایی در آموزش هنر برای کودکان و نوجوانان؛ انتشارات لگا
- فلسفه در زندگی؛ انتشارات نگاه معاصر
- جز طنین یک ترانه نیستم؛ انتشارات نگاه معاصر

✍️ مقالات دکتر واعظ در philpeople:

- Integrating AI Ethics into Philosophy for Children: Account of a Data-Privacy Lesson

- Kant’s Common Human Understanding in the Community of Philosophical Inquiry

- Defending Davidson’s Anti-skepticism Argument: A Reply to Otavio Bueno

- Davidson's no-priority thesis in defending the Turing Test

- Forough’s Existentialist Lifeworld: A Minimalist Reading

- The Formation of Language of Science in the Context of Natural Language

🌐 در فضای مجازی:

📨 کانال تلگرامی تنهاتر از برگ: تاملاتی در فلسفه و علم

🔮 صفحهٔ اینستاگرام شخصی

🔮 صفحهٔ اینستاگرام یارا؛ مرکز پیشبرد فلسه برای کودکان و نوجوانان

📞 برای ثبت‌نام و مشاوره در خصوص دوره لطفا با آیدی زیر تماس بگیرید:

t.me/nutqiyyat_admin

❇️

🔮 t.me/nutqiyyat

🔮 t.me/nutqiyyatlib

🔮 t.me/nutqiyyat_classes

🔮 instagram.com/nutqiyyat

🔮 nutqiyyat" rel="nofollow">https://youtube.com/@nutqiyyat

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

08 October 2026 21:49

https://www.instagram.com/p/DePRalRDsFp/?psln=MWg1MmR6b2YxMXc0MA==

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

04 October 2026 20:15

🛎️ از ایدئولوژی تا ایدئولوژی‌زدگی

گاهی در بحث‌های سیاسی، واژه‌ی «ایدئولوژیک» را طوری به کار می‌بریم که انگار داشتن یک باور یا دفاع از یک آرمان، به خودی خود یک نقص فکری است. اما این کاربرد، یک تمایز مهم را پنهان نگه می دارد.
ایدئولوژی تعریف واحد و مورد توافقی ندارد. در یک معنای توصیفی، می‌توان آن را چارچوبی از باورها، ارزش ‌ها و شیوه‌های مشترک فهم جامعه دانست که به افراد و گروه‌ها جهت می‌دهد؛ چه چیزی مهم است، چه نظمی مطلوب است، کدام قدرت مشروع است و برای حفظ یا تغییر وضع موجود چه باید کرد. چنین چارچوبی الزاماً کاذب یا زیان‌بار نیست و حتی می‌تواند در مواقعی به مقابله با بی‌عدالتی کمک کند.
اما منظور از ایدئولوژی‌زدگی در این پست، وضعیتی است که حفظ حقانیت یک باور یا گروه، بر سنجش منصفانه دلایل و توجه به حقوق انسان‌ها غلبه می‌ کند. شواهد معتبر ناسازگار کنار زده می‌شوند، نقد، خیانت نامیده می‌شود و آسیب به دیگران، صرفاً با ارجاع به آرمان موردنظر توجیه می‌شود. در چنین وضعی، روایت ما از جهان به محافظی برای گروه یا نهاد محبوبمان تبدیل می‌شود. باید توجه کنیم که قاطعیت به‌تنهایی نشانه این وضعیت نیست؛ مهم، شیوه مواجهه با دلیل مخالف و پیامدهای عملی باور است.
از سوی دیگر، زبان رسانه‌ها و رفتار نهادها به راحتی می‌تواند این نگاه را عادی و پایدار کند و نابرابری یا خشونت را ضروری جلوه دهد. همانطور که در متن این اسلاید هم اشاره کردم، دینی، ملی یا سکولار بودن یک روایت، معیار کافی برای تشخیص این مشکل نیست.
برای بررسی، می‌توان از خودمان پرسید چه شاهد یا استدلالی ممکن است نظرمان را تغییر دهد؟ آیا رفتاری را که در رقیب محکوم می‌کنیم، برای همفکرانمان می‌پذیریم؟ تصمیم مورد دفاع ما چه کسی را در معرض آسیب می‌گذارد و آیا صدای او شنیده می‌شود؟
مثلاً «شهید» یا «جاویدنام» گفتن، به‌تنهایی نشانه ایدئولوژی‌زدگی نیست. باید دید آیا احترام به قربانی، سیاست‌هایی را که به نام او پیش برده می‌شوند از نقد معاف می‌کند یا نه.
پرسش آخر این اسلاید نیز یک آزمون قطعی نیست. موقعیت‌ها ممکن است تفاوت‌ های اخلاقی مهمی داشته باشند. این پرسش کمک می‌کند ببینیم آیا در موقعیت‌های مشابه، برای رنج خودمان و دیگران معیار یکسانی داریم و حاضریم درباره تفاوت داوری‌مان دلیل بیاوریم و یا نه!
#ایدئولوژی #ایدئولوژی_زدگی⁩⁩

/channel/tanhaatarazyekbarg/1542

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

29 September 2026 10:12

🔻برای خرید یک محصول، پذیرفتن یک توصیه آموزشی یا بازنشر خبری درباره یک فناوری، با ادعاهایی روبه‌رو می‌شویم که بررسی‌شان همیشه آسان نیست. گاهی حتی نمی‌دانیم برای ارزیابی آن‌ها چه پرسشی بپرسیم.
در این پرونده، از همین موقعیت‌های روزمره شروع می‌کنیم. گام‌به‌گام درباره معنای شبه‌علم، کیفیت شواهد، اعتبار منابع و حدود داوری خودمان حرف می‌زنیم. هر بار هم یک ابزار را روی مثالی مشخص به کار می‌بریم.
برای این پست، به تبلیغی فکر کنید که اخیراً دیده‌اید. آیا می‌توانید وعده آن را در یک جمله روشن بنویسید؟ چه دلیلی برای آن وعده ارائه شده بود؟

🛎️ مطالعه متن کامل این یادداشت از طریق این لینک.

📍منابع مباحث مفهومی این پست:
Hansson, S. O. (2025). Science and pseudo-science⁠. The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Fall 2025 Edition، به‌ویژه بخش‌های ۳٫۲ و ۳٫۳.
Hansson, S. O. (2025). Demarcating, defining, and diagnosing pseudoscience⁠. Philosophy of Science, 92(4), 922–937.

#تفکر_نقاد #شبه_علم #فلسفه_علم⁩

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

18 September 2026 20:13

@bankema کانال بایگانی

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

18 September 2026 20:13

#گفتگو
#محمدرضا_سرگلزایی
#محمدرضا_واعظ_شهرستانی

🔸 از علم تا شبه علم : از جادو تا درمان

🎙 محمدرضا سرگلزایی
🎙 محمدرضا واعظ شهرستانی

🔻🔻🔻

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

17 September 2026 18:23

📢 فایل ضبط‌شده نشست «تفکر نقاد؛ جعبه‌ابزاری برای تشخیص شبه‌علم» - بخش دوم و‌ پرسش و‌ پاسخ

گروه ارتباطات علمِ انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات دانشگاه تهران با همکاری سایکامیت برگزار می‌کند:

🎙 دکتر محمدرضا واعظ
پژوهشگر فلسفه علم در دانشگاه بُن آلمان
و مدیر مرکز پیشبرد فلسفه برای کودکان و جوانان یارا

🧬 موضوع نشست:
«تفکر نقاد؛ جعبه‌ابزاری برای تشخیص شبه‌علم»

📅 چهارشنبه ۱۸ شهریور ۱۴۰۵

⏰ ساعت ۲۰ به وقت ایران

🖇️ تلگرام | لینکدین


🆔 @irancsca

/channel/tanhaatarazyekbarg

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

15 September 2026 11:55

آغاز ثبت نام دوره فلسفه هوش مصنوعی

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

07 September 2026 14:55

🧠📢 «چرا ترویج علم؟» | سومین نشست از یک مجموعه گفت‌وگومحور

گروه ارتباطات علمِ انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات با همکاری سایکامیت برگزار می‌کند:

🎙 دکتر محمدرضا واعظ

پژوهشگر فلسفه علم در دانشگاه بُن آلمان
و مدیر مرکز پیشبرد فلسفه برای کودکان و جوانان یارا

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

19 August 2026 20:27

📣 آغاز ثبت‌نام دورهٔ آموزشی آنلاین «بحث‌هایی در فلسفهٔ هوش مصنوعی (اعتماد، مسئولیت و توضیح‌پذیری)»

👤 استاد: دکتر محمدرضا واعظ شهرستانی

🗓 سه‌شنبه‌ها از ساعت ۱۸ تا ۱۹:۳۰ (مجموعاً هشت جلسه)

🟢 معرفی دوره:

وقتی از یک سامانهٔ هوش مصنوعی پاسخ یا پیشنهادی می‌‌گیریم، ممکن است به نتیجهٔ آن اعتماد کنیم، بی‌‌آنکه بدانیم واقعاً شایستهٔ اعتماد است یا نه. این پرسش زمانی جدی ‌تر می‌شود که خروجی آن بر حقوق، فرصت‌ها، منافع یا حتی رفاه ما اثرگذار باشد؛ اینجا این سوال مهم مطرح می‌شود که آیا می‌توانیم از هوش مصنوعی توضیح بخواهیم و نتیجه را به چالش بکشیم؟

در این دوره بررسی می‌کنیم اعتماد موجه به هوش مصنوعی چه معنایی دارد و در چه موقعیت‌هایی مسئولیتی اخلاقی برای توضیح یا توجیه پدید می‌آید. این بحث‌ها به ما کمک می‌کنند هنگام استفاده از هوش مصنوعی سنجیده‌تر داوری کنیم، امکان اعتراض به نتایج نامطلوب را بهتر بشناسیم و دریابیم چرا ارائهٔ توضیح نیز همیشه لازم یا از نظر اخلاقی درست نیست، به‌ ویژه وقتی حقوق یا داده‌‌های دیگران در میان باشد.

👤آشنایی با دکتر محمدرضا واعظ شهرستانی:

🎓 تحصیلات:

- کارشناسی مهندسی عمران
- کارشناسی ارشد فلسفهٔ علم (عنوان پایان‌نامه کارشناسی ارشد: شرایط استعلایی برای داشتن زبانِ علم در آرای دونالد دیویدسون)
- دکتری فلسفه از بن آلمان (عنوان تز دکتری: طرح‌واره‌های مفهومی در فلسفۀ کانت و دیویدسون)

⏺ هم‌اکنون:

- پژوهشگر فلسفه در دانشگاه بُن آلمان
- موسس و مدیر مرکز پیشبرد فلسفه برای کودکان و جوانان یارا
- عضو هیئت تحریریهٔ ژورنال Childhood & Philosophy
- دریافت‌کنندهٔ جایزه بورسیهٔ سالانه بنیاد اروپایی SOPHIA در حوزهٔ فلسفه برای کودکان
- فعالیت به‌عنوان Education Advisor در انجمن بین‌المللی فلسفه برای کودکان (ICPIC)
- - مدیرمسئول موسسهٔ رویش دیگر

📚 عناوین کتاب‌های تالیفی:

- طرح‌واره‌های مفهومی از دیدگاه کانت و دیویدسون، انتشارات نگاه معاصر
- هنر در حلقهٔ کندوکاو؛ طرح درس و فعالیت‌هایی در آموزش هنر برای کودکان و نوجوانان؛ انتشارات لگا
- فلسفه در زندگی؛ انتشارات نگاه معاصر
- جز طنین یک ترانه نیستم؛ انتشارات نگاه معاصر

✍️ مقالات دکتر واعظ در philpeople:

- Integrating AI Ethics into Philosophy for Children: Account of a Data-Privacy Lesson

- Kant’s Common Human Understanding in the Community of Philosophical Inquiry

- Defending Davidson’s Anti-skepticism Argument: A Reply to Otavio Bueno

- Davidson's no-priority thesis in defending the Turing Test

- Forough’s Existentialist Lifeworld: A Minimalist Reading

- The Formation of Language of Science in the Context of Natural Language

🌐 در فضای مجازی:

📨 کانال تلگرامی تنهاتر از برگ: تاملاتی در فلسفه و علم

🔮 صفحهٔ اینستاگرام شخصی

🔮 صفحهٔ اینستاگرام یارا؛ مرکز پیشبرد فلسه برای کودکان و نوجوانان

📞 برای ثبت‌نام و مشاوره در خصوص دوره لطفا با آیدی زیر تماس بگیرید:

t.me/nutqiyyat_admin

❇️

🔮 t.me/nutqiyyat

🔮 t.me/nutqiyyatlib

🔮 t.me/nutqiyyat_classes

🔮 instagram.com/nutqiyyat

🔮 nutqiyyat" rel="nofollow">https://youtube.com/@nutqiyyat

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

11 August 2026 22:33

🔻 آکادمی فلسفه‌ی مارزوک تقدیم میکند...

🔹درسگفتار :
چرا فلسفه برای کودکان و جوانان ؟! چرا مرکز یارا؟


🔸 با حضور:
دکتر محمد رضا واعظ
"دکتری فلسفه علم؛
پژوهشگر فلسفه، دانشگاه بُن آلمان؛"

🕒 زمان: سه شنبه ۲۰مرداد ماه، ماه،۱۴۰۵
11Aug2026

ساعت ۲۲بوقت ایران
۲۰:۳۰ بوقت آلمان

لینک گروه آکادمی فلسفه مارزوک

/channel/+RgpoTxExbs0yOTA0

کانالِ دکتر واعظ
@tanhaatarazyekbarg

کانالِ آکادمی:

/channel/marzockacademy

اینستاگرام
http://www.instagram.com/marzockacademy

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

02 August 2026 10:08

🔻 مطالعه متن در اینستاگرام از طریق لینک زیر:

https://www.instagram.com/p/DbgVXyVF8pd/?igsh=MWxmazBuejRocDgwNQ==

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

02 August 2026 10:05

در مورد عادل فردوسی‌پور، آرشیو گذشته‌ی او وارد میدان شد. پس از انتقاد او از امیر قلعه‌نویی، رسانه‌های نزدیک به حکومت او را متهم به دوقطبی‌سازی کردند. هم‌زمان، گروهی از مخالفان جمهوری اسلامی، سابقه طولانی کار او در صداوسیما، سخنانش درباره محسن حججی، و سکوت‌های گذشته‌اش را کنار هم گذاشتند تا ثابت کنند اساساً یکی از چهره‌های همان حکومت بوده است. مراجعه به گذشته او کاملاً مربوط و موجه است. کسی که سال‌ها تریبون عمومی داشته، در برابر گفته‌ها و سکوت‌هایش مسئول است. اشکال از جایی آغاز می‌شود که آرشیو برای فهم یک مسیر به کار نمی‌رود و فقط قطعات مناسب برای تأیید حکم قبلی از آن بیرون کشیده می‌شوند.
در چنین دستگاهی، شواهد مخالف نیز توان اصلاح نتیجه را ندارند. در چنین فضایی٬ اگر فردوسی‌پور سکوت کند، سکوتش نشانه همراهی است. اگر به سرکوب اعتراض کند، «سوپاپ اطمینان» است. اگر فعالیتش محدود شود، اختلافی درون ساختار بوده و اگر در برابر ادبیات سفارشی فدراسیون فوتبال بایستد، در حال اجرای نقشی تازه است. حکمی که بتواند هر رفتار و حتی رفتار متضاد آن را به سود خود تفسیر کند، دیگر در معرض آزمون نیست. نتیجه از پیش مشخص شده و شواهد فقط برای تزئین آن فراخوانده می‌شوند.
واکنش علیرضا بیرانوند به علی دایی نیز نشان داد چگونه اختلافی مشخص می‌تواند از محتوای خود جدا شود. دایی از ستایش اغراق‌آمیز بیرانوند از امیر قلعه‌نویی انتقاد کرد. پاسخ می‌توانست درباره کارنامه مربی، نتایج تیم ملی یا انصاف آن انتقاد باشد. در عوض، بحث به شخصیت دایی، سکوت‌هایش، رانت و فرصت‌طلبی نسبت‌داده‌شده به او کشیده شد. نقد یک اظهارنظر فوتبالی به محاکمه گذشته و مردمی‌بودن منتقد تبدیل شد. وقتی حمله به گوینده جای پاسخ به گفته او را می‌گیرد، حتی اگر بخشی از اتهام‌ها درست باشد، موضوع اصلی بی‌پاسخ می‌ماند.
سرانجام٬ ماجرای سردار آزمون شکل پرهزینه‌تر این سازوکار را نشان می‌دهد. تصویری از دیدار او با حاکم دبی و موضعی که حمایت از امارات تعبیر شد، به نشانه بی‌وفایی سیاسی تبدیل شد. سپس رسانه‌های حکومتی از حذف او از تیم ملی و مصادره اموالش خبر دادند. در اینجا، تفسیر هویتی یک رفتار فقط به برچسب در فضای مجازی ختم نشد و پیامد نهادی پیدا کرد. همین تفاوت در قدرت و پیامد باید در داوری اخلاقی ما باقی بماند.
اکنون٬ اگر این نمونه‌ها را کنار هم بگذاریم، چند حرکت تکرار شونده آشکار می‌شود. ابتدا رفتار از زمینه‌اش جدا می‌شود. مراسم رسمی فیفا، ابهام‌های صدور مجوز یک کنسرت، ساختار یک مستند یا محتوای دقیق یک گفت‌وگوی فوتبالی به حاشیه می‌روند. پس از آن، نیت فرد از روی همان قطعه محدود حدس زده می‌شود. گرفتن مدال به موافقت سیاسی، درخواست کنسرت به همکاری آگاهانه، اختلاف در روایت به وابستگی حزبی و یک عکس به خیانت ترجمه می‌شود.
در مرحله بعد، آن نیت اثبات‌نشده به تمام هویت فرد گسترش می‌یابد. دیگر نمی‌گوییم «این کار شجریان ممکن است به سود حکومت تمام شود»؛ می‌گوییم «شجریان پروژه حکومت است». نمی‌گوییم «فغانی در آن لحظه حساسیت لازم را نشان نداد»؛ او «وطن‌فروش» می‌شود. تفاوت میان نقد یک عمل و صدور حکم درباره یک انسان، در همین تغییر کوچک زبان از بین می‌رود.
آرشیو نیز پس از صدور حکم فعال می‌شود. گذشته فرد جست‌وجو می‌شود، اما نه با این پرسش که مجموعه شواهد چه تصویری به دست می‌دهند. هدف یافتن قطعاتی است که همان هویت از پیش تعیین‌شده را تأیید کنند. بخش‌های ناسازگار حذف می‌شوند یا معنایی تازه پیدا می‌کنند. هزینه‌ ای که فرد پرداخته، تغییر موضع، فاصله‌گیری از قدرت یا رفتاری که با برچسب ما جور نیست، به جای آنکه حکم را اصلاح کند، به عنوان نشانه‌ای از پیچیدگی پروژه او تعبیر می‌شود. اینجا لازم است به این نکته توجه کنیم که سوگیری تأیید فقط در انتخاب شواهد رخ نمی‌دهد؛ گاهی در بی‌اثرکردن شواهد مخالف نیز خود را نشان می‌دهد.
هم‌زمان، معیارها با نام افراد تغییر می‌کنند. برای کسی که به «ما» نزدیک است، زمینه را بررسی می‌کنیم، به اجبار و ترس توجه داریم و امکان خطا یا تغییر را می‌پذیریم. برای فردی که در سوی مقابل قرار گرفته، همان ملاحظات بهانه‌تراشی شمرده می‌شوند. نکته‌ی جالب این است که در این زمینه پژوهش‌های مربوط به «پردازش هویت‌محور اطلاعات» نشان داده‌اند که تعلق سیاسی می‌تواند بر توجه، ارزیابی شواهد و پذیرش باورها اثر بگذارد. این یافته‌ها انسان را محکوم به جانبداری نمی‌دانند؛ فقط نشان می‌دهند میل به حفظ تعلق گروهی ممکن است بی‌آنکه متوجه باشیم، جای میل به داوری دقیق را بگیرد. Van Bavel & Pereira, 2018

🔻ادامه متن:

/channel/tanhaatarazyekbarg/1517

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

29 July 2026 07:27

🔻سکوت، همیشه یک معنا ندارد!

از بیرون، همه سکوت‌ها شبیه یکدیگرند، اما در درون آدم‌ها یکسان نیستند. کسی ممکن است از ترس، ناامنی، نگرانی برای خانواده یا بیم از دست دادن شغل و موقعیتش خاموش بماند. دیگری شاید اساساً با آنچه رخ داده مخالفتی نداشته باشد و‌ یا به عبارتی موافق وضع موجود باشد. ما معمولاً به این بخش پنهان زندگی افراد دسترسی نداریم و نمی‌توانیم تنها از سکوتشان، درباره نیت یا منش آنها حکم قطعی صادر کنیم.
با این حال، فهمیدن علت سکوت با موجه دانستن آن یکی نیست. سکوت نه همیشه نشانه همدستی است و نه در همه موقعیت‌ها بی‌طرف و بی‌اثر می‌ماند. معنای آن را باید در کنار گفتار ها و کنش‌های دیگرِ فرد فهمید.

وقتی کسی در برابر جنگ یا درباره رنج کودکان میناب و غزه واکنش نشان می‌دهد، پست می‌گذارد و دیگران را به بی‌تفاوت نبودن دعوت می‌کند(که ارزشمند و ستودنیست)، سکوت او درباره اعدام‌ها، اعتراضات مسالمت‌آمیز و دیگر مطالبه‌گری‌های مدنی می‌تواند معنای مشخصی داشته باشد. این رویدادها از هر جهت همانند نیستند، اما در یک نقطه اخلاقی به هم می‌رسند: پای جان انسان‌هایی در میان است که امکان بازگشت ندارند. اگر حساسیت ما در برابر یکی فعال و در برابر دیگری خاموش می‌شود، پرسیدن از معیار این انتخاب نه بی‌انصافی است و نه تجسس در نیت افراد.
هیچ‌کس نمی‌تواند درباره هر رنجی سخن بگوید. اما کسی که وارد عرصه عمومی می‌شود و از جایگاهی اخلاقی درباره برخی رنج‌ها داوری می‌کند، خواسته یا ناخواسته معیاری برای سخن گفتن خود می‌سازد. از آن پس، انتخاب‌هایش نیز بخشی از پیام او هستند. نقد چنین سکوتی حمله به شخصیت فرد نیست؛ پرسش از سازگاری میان ارزشی است که از آن دفاع می‌کند و حساسیتی که در عمل نشان می‌دهد.

نمی‌دانم پشت هر سکوت چه ترس، محدودیت یا ملاحظه‌ای ایستاده است. فقط امیدوارم آنچه زبان را بسته، ناتوانی ناگزیر باشد، نه ترجیح مصلحت شخصی بر حقیقتی که فرد خود به آن باور دارد. تاریخ تنها گفته‌های ما را ثبت نمی‌کند. گاهی فاصله میان صداها و سکوت‌ها، روشن‌تر از هر سخنی نشان می‌دهد که کدام جان‌ها در قلمرو توجه اخلاقی ما جای داشته‌اند و کدام‌ها بیرون مانده‌اند.⁩
#سکوت #مصلحت #حقیقت⁩

/channel/tanhaatarazyekbarg

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

28 July 2026 22:58

/channel/tanhaatarazyekbarg/1511

تنهاتر از یک برگ: تأملاتی در فلسفه و علم

28 July 2026 16:53

این دوره آموزشی با هزینه ثبت‌نام بسیار مناسب توسط نطقیات ارائه شده است‌.