507
نقدِ اقتصادسیاسیِ محیط زیست Sorkhboom.ir تماس با آزگار: @Azegaarr
◽محمدرضا جعفری، پژوهشگر توسعه و محیط زیست در گفتوگو با خبرآنلاین:
تمرکز نشست فعلی بیش از هرچیز بر تامین مالی اقلیمی و بهبود هدف فعلی تامین ۱۰۰ میلیارد دلار در سال به کشورهای فقیر خواهد بود. درواقع با پذیرش ضمنی ناتوانی دولت-ملتهای جهان در جلوگیری از افزایش انتشار کربن و تداوم بالارفتن دما، به نظر میرسد بحث کمکهای مالی برای تابآوری و انطباق اقلیمی و بازیابی پس از حادثه، مورد توجه قرار گرفته و به صدر دغدغههای اهالی سیاست آمده است. از این رو نشست باکو به «نشست مالی اقلیمی» شناخته میشود.
◾دغدغههای نشست اقلیمی کاپ۲۹؛ از انتخاب مجدد ترامپ و رکوردزدن سالیانه دما تا رکورد افزایش دیاکسید کربن
به گزارش خبرآنلاین، کشورهای حاضر در نشست کاپ۲۹ با تمرکز بر مسائل مالی و تعیین بودجه، اهداف جدیدی را برای کاهش گازهای گلخانهای در نظر دارند. اما از یک سو مقاومت کشورهای توسعه یافته برای تامین مالی و از سوی دیگر ناکافی بودن تصمیمات و اقدامات، چشمانداز امیدبخشی پیش روی زیستمندان زمین قرار نداده است.
✔️وی در پاسخ به این سوال که مهمترین مانع پیش روی کاپ چیست، گفت: مهمترین مانع در این مسیر نادیدهگرفتن تحول ساختاری یا حتی انقلاب ساختاری و عدم تغییر مسیر به سمت اقتصادی کارا اما عدالتگرا با کاهش وابستگی به منابع طبیعی و استخراج است. رویکرد به اصلاحات فنی و جایگزینهای تکنیکی همچنان سفت و سخت است. وابستگی اقتصاد لیبرال جهانی به رشد اقتصادی و تکیه صرف بر فناوری برای کاهش انتشار کربن، روند امیدوارکنندهای پیش روی ما نمیگذارد. اخیرا خبری افشا شده مبنی بر این که نزدیک به ۵۰۰ گروه لابیگر پیرامون فناوریهای مورد مناقشه اخذ و حبس کربن در باکو حضور دارند.
جعفری اظهار کرد: بر اساس آخرین گزارش برنامه محیط زیست سازمان ملل، تحت عنوان شکاف انتشار، میان آن چه که باید انجام شود و آن چه که در عمل صورت میگیرد، روال موجود منتهی به ۳.۱ درجه افزایش دما میشود. اگر همه تعهدات غیرالزامآور کشورها (NDC) انجام شود، افزایش به ۲.۶ درجه سانتیگراد میرسد.
➖وی اظهار کرد: یکی از موانع اساسی کاهش انتشار کربن، به مصرف، بیشمصرفی و مصرف تجملاتی بهویژه در میان یک درصدیها برمیگردد. انواع جتها، عمارتها و قایقهای اختصاصی آنان نقش چندبرابری نسبت به مصرف مردم عادی در انتشار کربن دارند. همچنین در این مورد میتوان به عدم توانایی اقتصاد جهانی به جداسازی رشد اقتصادی از ورودیه موادخام به خط تولید یا به اصطلاح مادهزدایی از تولید هم اشاره کرد.
➖این پژوهشگر توسعه افزود: وابستگی اقتصاد جهانی به نفت و مشتقات آن برای تامین انواع کالاهای غیرضروری، کمدوام و کمکاربرد و انواع پلاستیک و نیز تولید انرژی باعث میشود مسیر کاهش انتشار کربن در این حوزهها با چالش مواجه شود.
روندها نشان میدهد سرمایهگذاری و میزان استخراج نفت در سالهای آتی همواره افزایش خواهد داشت؛ به طوری که در سال ۲۰۳۰، به ترتیب ۱۱۰ درصد و ۶۹ درصد بیشتر از چیزی تولید میشود که برای دمای ۱.۵ و ۲ درجه مورنیاز است. در این بین دولتهایی مانند ترامپ هم هستند که علنا منکر تغییر اقلیم میشوند. این دولتها حامی پروپاقرص صنایع فسیلی هستند و تعهدات مالی خود را پرداخت نمیکنند.
وی تصریح کرد: از سوی دیگر اجرای سازوکارهای بازار آزاد مانند اعتبار کربن و خرید و فروش آن که دست شرکتها را برای انتشار کربن فعلی در ازای خرید اعتبار دیگران که تولید گاز ندارند باز میگذارد، مانع از دستیابی به اهداف اقلیمی شده است.
🖇️متن کامل گفتگو را اینجا بخوانید
@Azegaar
✔️ در کتاب دیالکتیک بومشناسی، دغدغه نویسنده نسبت به زمانه کنونی و آیندهای تیره و بیثبات مشهود است. هدف او نشان دادن این نکته است که نقد دیالکتیکی چگونه و چرا همچنان میتواند نسبت به زمانه خودمان در شرایطی که با وضعیت اضطراری سیارهای در قرن ۲۱ روبهرو هستیم حساس و متناسب باشد.
➖ آیا میتوان منطق دیالکتیکیای را که مارکس سالها پیش برای تصور انقلاب جهانی پرولتاریا به کار گرفت، امروز در خدمت یک انقلاب زیستبومی قرار داد؟ اگر بخواهیم کوچکترین امیدی داشته باشیم، ناگزیر باید به شیوهای دیالکتیکی بیندیشیم. تنها راهحل برای جلوگیری از نابودی سیاره، ایجاد شکل عالیتری از جامعه است؛ جامعهای که اجزای آن، بهضرورت، ماهیتی دیالکتیکی دارند.
هدف سوسیالیسم: ایجاد یک اقتصاد برنامهریزیشده؛ اقتصادی که در آن بهرهبرداری از محیطزیست بهصورت نظاممند برنامهریزی میشود. جامعه برای آنکه بتواند شکوفایی انسان را هدف قرار دهد، باید متابولیسم اجتماعی پایداری با زمین برقرار کند.
✔️ آنچه برخی را ناراضی میکند، رویکرد نسبتاً تقلیلگرایانه کتاب بهویژه در برخورد با سوسیالیسم دولتی چین است.
🖇️ متن کامل در سرخبوم
@Azegaar
▪️هوش مصنوعی و زمین سبز: آیا کسبوکارها واقعاً سبزتر میشوند؟
🖋️خسرو صادقی بروجنی
✔️ هوش مصنوعی بهسرعت در حال تبدیل شدن به نیروی محرکهی قرن است. این فناوری نوین از تولید محتوا گرفته تا طراحی دارو و پیشبینی اقلیم، همهجا حضور دارد. درکنار حضور فراگیر هوش مصنوعی الزام فوری برای گذار به سوی اقتصاد سبز نیز امر خطیری است که جایگاه ویژهای در توسعه سبز و پایدار دارد و آینده کسب و کارها را رقم میزند. هوش مصنوعی از یک سو به عنوان یک «تسهیلگر سبز» قدرتمند تبلیغ میشود؛ ابزاری که میتواند بهینهسازی مصرف انرژی، کشف مواد جدید و مدیریت زنجیره تأمین پایدار را متحول کند و از سوی دیگر، هشدارهای پژوهشگران، پرده از هزینه زیستمحیطی سنگین این فناوری برمیدارند.
➖در سایه این تعارض است که این پرسش کلیدی مطرح میشود: آیا کسبوکارها در نهایت مسیر سبزتری را در پیش خواهند گرفت و هوش مصنوعی جهان را سبزتر و پایدارتر میکند، یا این فناوری نوین تنها به مشکلی پیچیدهتر برای سیاره زمین تبدیل خواهد شد؟
پاسخ به این پرسش، نه یک «آری» یا «خیر» ساده و سرراست، بلکه درک یک پارادوکس دوگانه است.
🖇️ ادامه متن در سرخبوم
@Azegaar
◽سرخبوم
«کوتاه شدن روز کار، پیششرط بنیادی قلمرو آزادی است».
این گزاره نه صرفاً یک پیشنهاد اقتصادی، بلکه بنیانی فلسفی دارد. از نگاه مارکس، آزادی بدون زمان آزاد ممکن نیست؛ انسان تنها وقتی میتواند در هنر، علم، رابطه و آفرینش شکوفا شود که از کارِ برای بقا رها شده باشد؛ تمدن زمانی واقعاً انسانی میشود که بخش اصلی زمان زندگی انسان از کار ضروری آزاد گردد.
در نتیجه، رشد و پیشرفت نیروهای تولیدی باید به کاهش ساعات کار و افزایش وقت آزاد برای همگان منجر شود، نه به بیکاری، فقر یا کار اضافی یا افزایش شدت کار و افزایش استثمار، آنگونه که در سرمایهداری اتفاق میافتد.
آزادی نه با آرزو، نه با اخلاق، بلکه با تغییر سازمان تولید ممکن میشود. رشد نیروهای تولیدی باید به کاهش ساعات کار و افزایش وقت آزاد منجر شود، نه به افزایش سود یا شدت کار. در واقع آزادی فقط با افزایش بهرهوری محقق نمیشود بلکه باید بهرهوری به کاهش زمان کار و افزایش کیفیت زندگی بدل شود.
جامعه رهارستگار آینده از نظر مارکس نه جامعهای بدون کار، بلکه جامعهای است که در آن کارْ دیگر مانع انسانیت نیست، بلکه امکان تحقق آن را فراهم میکند.
🖇️ متن کامل
@Azegaar
▪️نامه مهم دبیرخانه آپوش به رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در مورد درخواست ابطال مجوز میدان نفتی سهراب در قلب هورالعظیم
✔️ با استناد به:
👈اصل ۵۰ قانون اساسی:
هر گونه تخریب غیر قابل جبران ممنوع هست
👈ماده ۱۶ قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست واگذاری عین تالاب دولتی ممنوع است
👈ماده ۵ آیین نامه جلوگیری از تخریب تالاب ها، هر گونه اقدام به تخریب تالاب ها ممنوع است.
✔️ در متن این نامه مهم خطاب به معاون رئیس جمهور آماده است: سازمان حفاظت محیط زیست در مکاتبه اخیر خود پیوست اجتماعی طرح سهراب را «ناکافی دانسته و خواستار تکمیل مطالعات با مشاور مستقل شده است این درخواست در حالی مطرح میشود که کتاب مدیریت اثرات اجتماعی طرحهای شرکت مهندسی و توسعه نفت در استان خوزستان میادین نفتی غرب کارون» - تهیه شده به سفارش خود شرکت متن در ۲۲۵ صفحه - پیش روی آن سازمان قرار دارد.
این کتاب با روش ارزیابی پسنگر (Ex-post)، اثرات اجتماعی واقعی ۲۰ سال گذشته را بررسی کرده و تصریح میکند:
➖تخریب ساختاری تالاب هورالعظیم با نمره ،۲۳۵۷- رتبه اول اثرات منفی است» (ص ۷۰).
➖ نابودی معیشتها و اقتصاد بومی با نمره ۲۲۵۲- رتبه دوم است» (ص ۷۰).
➖اثرات منفی دائمی و برگشتناپذیر هستند (۴.۴) = (R) و اثرات مثبت موقتی (۲۸) = (R)» (ص ۷۰)
➖تالاب هیچگونه تابآوری ندارد و هر فشار اضافی منجر به تغییرات بازگشتناپذیر میشود» (ص ۷۰).
➖گیرندههای اثر در نقطه شکست قرار دارند و راهکارهای کاهش پاسخگو نیستند» (ص ۲۴).
➖«آگاهی مردم از اقدامات نفت ۹.۱ / رضایت مردم ٪۸.۳» (ص ۲۸).
➖امنیت اجتماعی ملی با نمره ۱۹.۴۵ حائز بسیار اهمیت است این نشان میدهد که ناامنی در مرزها مسئله بسیار مهم و استراتژیک است نارضایتیها از سطح گلایههای محلی عبور کرده و به پتانسیلی برای ناآرامیهای گسترده یا تهدیدات امنیتی تبدیل شده است.» (ص ۷۱)
تخریب آثار فرهنگی و هویتی ( ص ۷۹ )
➖ فلذا با استناد به اصل پنجاهم قانون اساسی و تمکین به قوانین شفاف محیط زیست نسبت به این پروژه تخریبگر، دستور ابطال صریح و قاطعانه مجوز پروژه سهراب را اجرایی نمایید.
#هورالعظیم
@Azegaar
▪️لزوم سیاست صنعتی در کشورهای جنوب
در دستۀ توسعه و نابرابری
🖋️ویجی پراشاد
✔️ چهل سال آزگار به کشورهای جنوب جهان گفته شد که برنامهریزی اقتصادی یک اشتباه است. دولت باید عقبنشینی کند، تعرفهها باید کاهش یابد، شرکتهای دولتی باید خصوصی شوند و سرمایهگذاری باید به کسانی سپرده شود که پول را با سرعت یک ضربه کلید از مرزها عبور میدهند. توسعه از طریق مزیت نسبی حاصل میشود: هر کشور باید آنچه را که از قبل دارد بفروشد و آنچه را که دیگران یاد گرفتهاند، بخرد. کشورهایی که سرشار از مواد معدنی، زمینهای حاصلخیز و کارگران جوان هستند، در انتهای کمارزشترین زنجیرههای ارزش جهانی گرفتار ماندهاند و تنها مواد خام را صادر میکنند.
ثروت از جنوب جهان خارج میشود، در حالی که بدهی، غیررسمی بودن و انضباط ریاضت اقتصادی عمیقتر میشود.
➖ یک سیاست صنعتی مترقی برای کشورهای جنوب جهان باید با امتناع از این معامله آغاز شود. «اقتصاد» یک واقعیت خنثی یا طبیعی نیست، بلکه محصول تاریخی مداخله استعماری، بازسازی نواستعماری، رژیمهای مالکیت و الگوهای دسترسی به فناوری و سرمایه است.
🖇️ ادامه متن در سرخبوم
@Azegaar
ورشکستگی آبی یا سیاستزدایی از آب؟
نویسنده: عدنان زارع
«همانطور که اریک سوینگدو نشان میدهد، اجماع تکنوکراتیک با سیاستزدایی از چرخهی هیدرو-اجتماعی، آب را مجدداً در قالب چرخهی هیدرولوژیک و بیلان آب صورتبندی میکند و با تقلیل مسئلهٔ آب به مسائل تکنیکی-مدیریتی-حکمرانی، راه را بر هرگونه مطالبهگری دموکراتیک و بازنگری در ساختارهای نظمِ موجودِ حاکم بر آب میبندد. گویی مسئلهٔ آب، فقط و فقط مسئلهای فنی، مدیریتی و نهادی است که میتوان آن را از طریق ابزارهای کارشناسی، اصلاحات حکمرانی و بستههای سیاستی حلوفصل کرد. در این چارچوب، سیاست به مدیریت و حکمرانی از بالا تقلیل مییابد و میدانِ مطالبهگری دموکراتیک، از بازتعریف حقابه و عدالت توزیعی گرفته تا پرسش از الگوی توسعه، مالکیت و اولویتهای سیاسی-اقتصادی به حاشیه رانده میشود. این همان لحظهای است که بحران آب، به جای آنکه عرصهٔ منازعه تمام بازیگران دربارهٔ نظمِ حاکم بر منابع آب باشد، به مسئلهای قابلحل در اتاقهای کارشناسی و سازوکارهای اجماع تکنوکراتیک بدل میشود.
در ایرانِ سالهای اخیر نیز، میتوان شکلِ خاصی از این گرایش را در صورتبندیِ مسئلهٔ آب ذیلِ استعارهٔ «ورشکستگی آبی» مشاهده کرد. در این سالها، در کنار اتکا به آمار و ارقامِ بیلان آب (ورودی، هدررفت، مصرف و خروجی) و استفاده از استعارههای حسابداریِ مالی (نظیر بدهی، سرمایه، تراز منفی، ورشکستگی و غیره)، صِرفِ فهرستکردنِ فاکتورها، عوامل و محرکهای تغییر به مهمترین و چهبسا تنها ابزارِ متخصصانِ ایرانی برای درکِ وضعیت و صورتبندیِ مسئلهٔ آب بدل شده است.»
برای خواندن و دانلود این متن به سایت فضا و دیالکتیک (لینک زیر) مراجعه کنید:
https://dialecticalspace.ir/water-bankruptcy-or-depoliticizing-water/
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
کانال تلگرام سایت «فضا و دیالکتیک»
@DialecticalSpace
▪️ پنج نکته درباره گزارش عبور از آستانه
✔️ در سال ۲۰۲۴، جهان نخستین سالی را تجربه کرد که در آن میانگین دمای جهانی از ۱.۵ درجه بالاتر از سطح پیشاصنعتی فراتر رفت.
اگرچه دانشمندان تغییر اقلیم را در مقیاس چند دهه، و نه بر اساس سالهای تقویمی، ارزیابی میکنند، اما نشانه روشن بود: ما به سوی آیندهای با دمایی بالاتر از هدف تعیینشده در توافق پاریس حرکت میکنیم. اگر همه تعهدات و سیاستهای اقلیمی اجرا شوند، پیشبینی میشود گرمایش دستکم به ۱.۸ درجه برسد.
گزارش جدید برنامه محیط زیست سازمان ملل با عنوان «محدود کردن عبور از آستانه»، مستقیماً به این واقعیت عریان میپردازد. این گزارش از جهان میخواهد با اجتنابناپذیر بودن عبور گرمایش جهانی از ۱.۵ درجه روبهرو شود. به گفته گزارش، اولویت باید این باشد که میزان عبور از این آستانه و اوج گرمایش، تا حد امکان کوتاهمدت و کم باشد و همزمان تلاش شود پس از آن، دما دوباره کاهش یابد.
➖ محدود کردن عبور از آستانه، بر پیامدهایی تمرکز دارد که در صورت اجرا نشدن سریع و گسترش نیافتن این راهحلها، در انتظار جهان خواهد بود.
این در عمل به چه معناست؟
🖇️ متن کامل در سرخبوم
@Azegaar
▪️درباره میدان نفتی سهراب: دست از سر هورالعظیم بردارید!
🖋️ محمدرضا جعفری
✔️ از بدبیاری این تالاب است، و ادبار ساکنان و حاشیهنشینانش که هور هم در مرز دو کشور با نظم سیاسی خاص است و هم بر بالای میادین نفتی عمیق و پرارزش. دو کشور به خطاهای استراتژیک، راهِ آب بر تالاب بستهاند و بر تنِ نحیفِ هور مدام ضرباتی هردم شدیدتر را وارد میکنند. میادین نفتی و ارزش اقتصادی آن چشم حکمرانان و صاحبمنصبان را گرفته و کور کرده است.
حال که از هورالعظیمِ باستانی و تاریخی جز تکهای و باریکهای، چیزی نمانده است و در مواجهه با توسعهی میادین نفتی، و از همه مهمتر میدان نفتی سهراب، تنها گزینهی ممکن، منطقی و عقلانی این است که: دست نگه دارید! دست از سر باقیمانده تالاب بردارید! تجربه میادین قبلی پیش روی ماست. هیچ راهی جز هیچ کاری نکردن برای نجات هور وجود ندارد. اثرات احداث صنعت نفت را با هیچ دستورالعمل و بند و ماده قانونی نمیتوان از بین برد. راه میانبر و غیرمخربی وجود ندارد.
➖ پیش از این چندین میدان نفتی در همین تالاب و حواشی آن توسعه یافته و به بهرهبرداری رسیده است. چندین میدان مشترک دیگر خارج از وسعت فعلی تالاب هنوز فازهای توسعهای چندگانه را به اتمام نرساندهاند. چاههای بسیاری مکانیابی شدهاند که میبایست به مرحله حفاری و بهرهبرداری برسند. اکثر این چاهها و میادین یا در خارج از تالاب قرار دارند یا در قسمتهاییاند که عامدانه پیش از این از تن هورالعظیم خشک شده است. میدان بزرگ آزادگان جنوبی با چندصد چاه و میدان یادآوران با چیزی بیش از صد چاه، میبایست استخراج شوند. اگر بهانهْ ارزش اقتصادی نفت، مشترک بودن میدان با کشور عراق و لزوم توسعه اقتصادی کشور است، بهانهای که وضعیت سالهای اخیر نشان داده چقدر تهی و پوچ است، میتوان به سروقت این میادینِ از پیش مطالعهشده رفت و آنها را به ارزشزایی رساند.
اما میدانیم اینها بهانه است. میادین نفتی تیول حلقههای قدرت و ثروتند. هر میدان را خاندان و محفلی برمیدارد. ردپای صاحبمنصبان فعلی و قدیم در شرکتهای توسعهدهنده و بهرهبردار از میادین نفتی به وضوح قابل ردیابی است. میدان سهراب و شرکت بهرهبردار آن از این قاعده مستثنی نیستند. رد صاحبان این شرکت و دیگر شرکتهای بهرهبردار در میادین نفتی را میتوان در بسیاری از پروژههای مالی-اقتصادی کشور دید. برخی از اینان دارای پروندههای قضاییِ فساد هم هستند. همهی اینها باعث میشود بدانیم این نفت، کما فیالسابق، قرار نیست گرهی از گره مشکلات اقتصادی کشور و مردم باز کند.
چه منافعی قرار است حاصلِ عدهای شود که علیرغم اشتباه فاحش در خشککردن تالاب در قسمت آزادگان شمالی، باز اصرار بر چنین اقدام بیتوجیه و خطرناکی است. هرآنکس که سری در مباحث محیطزیستی این چند دهه داشته میداند روندهای ویرانگر محیطزیست دیگر نه منطق قانونی دارد و نه منطق مدیریتی. هر آنچه هست ناشی از رانههای فسادخیزی است که در ساختار اقتصادسیاسی کشور قرار دارد. بحث توزیع ثروت و منافع به اهالی قدرت است. خرید و تضمین وفاداری است. غارت حداکثری است. ناکارآمدی اگر در سطح مدیریتی قابل ردگیری باشد ناشی از جاگذاری اشخاص بر مبنای همان مناسبات فسادخیز است.
➖ توسعهی میدان سهراب اشتباهی ظالمانه است. غارتی عظیم است از آیندهی سرزمین ایران. با معیارهای حداقلی توسعهی پایدار همخوانی ندارد. برخلاف عدالت زیستمحیطی است و تجربه ثابت کرده است در توسعهی میادین نفتی در زاگرس و خوزستان به این شکل عدالت اجتماعی هم غایب است. هیچ راه کارشناسیشده و فنی برای مثلاً کاهش خطرات اجرای پروژه وجود ندارد. هورالعظیم توان پایداری در مقابل این هجمههای پیدرپی را از دست داده است. هورالعظیم در احتضار است و واگذاری این وسعت باقیمانده جنایتی بزرگ است.
🖇️ متن کامل در سرخبوم
@Azegaar
▪️راهحلهای بدیل خارج از سرمایهداری برای بحران اقلیمی / ترجمه سرخبوم
✔️ بیش از نیمی از انتشار گازهای گلخانهای در جهان از صنعت سوختهای فسیلی ناشی میشود. این بدان معناست که سوزاندن زغالسنگ، گاز طبیعی و نفت برای تولید برق و گرما، مهمترین عوامل پیشبرنده گرمایش جهانی هستند.
این وضعیت، منبعی بیپایان سود برای سرمایهدارانی است که هیچ نشانهای از توقف این روند نشان نمیدهند. (برای دریافت دادههای جدیدتر درباره افزایش تولید و سرمایهگذاری در صنایع نفت و گاز به گزارش نشریه گاردین مراجعه کنید)
در همین زمان، پیشرفتهای عظیمی در زمینه انرژی خورشیدی و بادی حاصل شده است؛ منابعی که میتوانند بدون انتشار گازهای گلخانهای ناشی از سوزاندن سوختهای فسیلی، گرما و برق تولید کنند و تولیدشان این ظرفیت را دارد که بسیار ارزانتر تمام شود.
در این میان چین به رهبر جهانی انرژی سبز تبدیل شده است و ۸۰ درصد ظرفیت جهانی زنجیره تأمین پنلهای خورشیدی و بین ۶۰ تا ۸۰ درصد ظرفیت تولید توربینهای بادی را در اختیار دارد. تنها در نیمه نخست سال ۲۰۲۵، تولید ۶۷ درصد از ظرفیت جدید پنلهای خورشیدی جهان به این کشور اختصاص داشته است؛ یعنی بیش از دو برابر مجموع ظرفیت تولیدشده در باقی جهان.اما در چارچوب سرمایهداری، همین موفقیت انسان در افزایش تولید، به مانعی برای توسعه بیشتر و استفاده کامل از ظرفیتهای ایجادشده تبدیل میشود. این وضعیت اکنون با محدودیتهای بازار در تضاد قرار گرفته است. تنها در سال ۲۰۲۳، تولیدکنندگان سه برابر بیشتر از میزان قابل جذب توسط اقتصاد جهانی، پنل خورشیدی تولید کردند. در نتیجه، این بخش وارد بحران اضافهتولید شده است. معنای این امر آن است که جعبههای پر از پنلهای خورشیدی در بنادر و انبارها انباشته شدهاند؛ بیاستفاده و بدون بهرهبرداری!
اضافهتولید پنلهای خورشیدی در چین باعث اشباع بازار شده و هزینهها را در تمام بخشهای زنجیره تأمین کاهش داده است؛ بهگونهای که قیمت پنلهای خورشیدی بیش از ۸۰ درصد کاهش یافته است.اما به جای استفاده از این قیمتهای پایین برای پیشبرد گذار به انرژی سبز، گروهی از شرکتهای خورشیدی از دولت چین خواستند که برای تعیین حداقل قیمت پنلهای خورشیدی مداخله کند و سرمایهگذاری در این صنعت را کاهش دهد تا آثار اضافهتولید محدود شود و آنها بتوانند همچنان به کسب سود ادامه دهند.
همچنین، در تلاشی دیگر برای افزایش حاشیه سود، بزرگترین شرکتهای تولیدکننده پنل خورشیدی در سال ۲۰۲۴، تعداد ۸۷ هزار شغل را حذف کردند و ادعا کردند که «برای بازگشت شرکتها به سودآوری، دستکم ۲۰ تا ۳۰ درصد از ظرفیت تولید باید حذف شود.»
بر اساس گزارش روزنامه فایننشال تایمز: «قیمت یک پنل خورشیدی در پایان ماه مارس، طبق دادههای بلومبرگ، به ۱۱ سنت آمریکا به ازای هر وات رسید؛ یعنی تنها نصف قیمت آن در همان زمان در سال گذشته. انتظار میرفت این قیمت در مسابقه تولیدکنندگان برای رقابت با دیگران برای خلاص شدن از عرضه مازاد “به سوی پایینترین سطح [قیمت]” ، بیش از این نیز کاهش یابد. پایینتر از ۱۵ سنت به ازای هر وات، بهعنوان “خط قرمز”، دیگر امکان سرمایهگذاری جدی شرکتها در تولید [پنل خورشیدی در] اروپا وجود نخواهد داشت… یکی از فعالان این صنعت میگوید: “با یک حاشیه سود ناچیز و غیرواقعی که هیچ چیزی را تأمین مالی نمیکند، نمیتوان چنین کاری انجام داد.”»سرمایهگذاران همچنین به دلیل خطر سقوط «قیمتهای برق به زیر صفر» از سرمایهگذاری در این حوزه منصرف میشوند.
🖇️ متن کامل را در سرخبوم بخوانید
@Azegaar
✔️ اکثر کنشگران حقوق حیوانات بر این باورند که انسانها باید حیوانات را بهعنوان نوعی وظیفهی اخلاقی آزاد کنند، به این معنا که موضوعی که باید آزاد شود با سوژهی رهاییبخش منطبق نیست. من در این مورد تردید دارم. من فکر میکنم رهایی حیوانات فرایندی سیاسی است که طی آن حیواناتِ انسانی خود را از ساختارهای اجتماعی ظالمانهای که در طول تاریخ ساختهاند رها میکنند. به عبارت دیگر، رهایی کامل بشریت از میراث معنوی و خودمحوریاش، مستلزم رهایی حیوانات است.
اکثر آزادیخواهان حیوانات که از «همگرایی مبارزات» صحبت میکنند، فکر میکنند که هدفشان تبدیل سوسیالیستهای منفرد به وگنیسم است: کاملاً برعکس است. اگر وگنها واقعاً قصد فراتر رفتن از وضعیت موجود را دارد، باید بهطور جمعی به سوسیالیسم روی آورند. کاهش قدرت سرمایه بر زندگی ما، برای کاهش سلطه در همهی اشکال آن، از اهمیت ساختاری برخوردار است. باید تلاش کنیم تا شرایط عینی را برای جامعهای آزادتر برای انسان و غیرانسان ایجاد کنیم.
🖇️ متن کامل را در سرخبوم بخوانید
@Azegaar
◾ چرا مصدق پیشنهاد بانک جهانی را نپذیرفت؟ ۲
✔️ نیکلا گرجستانی در کتاب «جلوتر از زمان خود» (میراث محمد مصدق در ایران و زویاد گامساخوردیا در گرجستان / انتشار به انگلیسی در سپتامبر ۲۰۲۱) که در دو جلد درباره رهبران ملیگرایی در ایران و گرجستان نوشته، با استناد به آرشیو اسناد محرمانه بانک جهانی که با سوابق رسمی انگلیس و آمریکا تکمیل شده، اثبات کرده که پیشنهاد بانک جهانی منطبق بر خواستههای شرکت سابق نفت ایران و انگلیس تنظیم شده بود.
➖ ۶ پیشنهاد برای حل بحران نفت به ایران ارائه شد که اکثر آنها با استفاده از عبارات زیرکانه، نیت واقعی را نهانسازی میکردند: یعنی حفظ کنترل خارجی بر عملیات یا بار غرامتی را تحمیل کنند که ایران برای دههها گرو گذاشته شود.
یکی از این پیشنهادات توسط بانک جهانی ارائه شد. حتی حامیان دکتر مصدق از او به خاطر نپذیرفتن پیشنهاد بانک جهانی انتقاد کردهاند مانند دکتر کاتوزیان استاد دانشگاه آکسفورد که گفته نپذیرفتن این پیشنهاد بزرگترین اشتباه دکتر مصدق بود. اما آنها متاسفانه از آنچه داخل سازمان بانک جهانی میگذشت آگاه نبودند.
داستان مذاکرات با بانک را در فصل ۷ کتاب خود به طور مفصل شرح دادم. بطور خلاصه، پیشنهاد بانک جهانی برای فعالسازی مجدد عملیات نفتی ایران برای صادرات نفت بود. بانک جهانی میخواست که به عنوان یک آژانس مدیریتی، از طرف هر دو سوی مناقشه یعنی هم انگلیس و هم ایران عمل کند و نه تنها از طرف دولت ایران. به علاوه بانک جهانی اصرار بر استخدام تکنیسینهای انگلیسی داشت تا تاسیسات را به طور «کارآمد» اجرا کند. این دو ماده کلیدی به عنوان موانع غیرقابل عبور برای توافق با دولت ایران بود.
من سالهاست که درباره این موضوع تحقیق میکنم. در سال ۱۹۸۰ برای اولین بار این آرشیو را دیدم و تاکنون حدود ۳ هزار صفحه از اسناد را مطالعه کردم. نتیجهگیری من اینست که بانک جهانی به عنوان نهاد بینالمللی واقعاً بیطرف رفتار نکرد بلکه به عنوان سخنگوی بالفعل انگلیسیها رفتار کرد. به طور مثال موقعی که بانک جهانی پیشنهاد خود را تنظیم میکرد که به مصدق ارائه کند، دو مدیر شرکت سابق نفت انگلیس و ایران، آقایان اسنو و گس (همان نام در قرارداد معروف گس - گلشائیان) به مدت دو، سه هفته در واشنگتن بودند و با رؤسای بانک جهانی و کارشناسان ساعتها مذاکره کردند و نتیجه آن مذاکرات پیشنهاد بانک جهانی بود که طبق خواستههای شرکت سابق تنظیم شده بود.
پیشنهاد بانک جهانی نه به عنوان یک طرح توسعه بلکه به عنوان یک طرح سیاسیمحور برای عملکرد تکنیسینهای بریتانیایی در طول دو سال طراحی شده بود؛ از نظر عمرانی اگر نگاه کنیم چرا پنج سال نبود و چرا از تکنیسینهای آمریکایی یا اروپایی نام برده نشده بود؟ طرح به گونهای بود که در طول دو سال فقط تکنیسینهای بریتانیایی که با آبادان و صنعت نفت ایران آشنایی داشتند، میتوانستند کار کنند.
با اصرار اینکه تکنیسینهای بریتانیایی برای «عملیات کارآمد» ضروری هستند (یعنی کسانی که با این تکنولوژی آشنا بودند تا بتوانند در عرض دو سال ظرفیت پالایشگاه آبادان را به صد درصد برسانند)، بانک جهانی یک «اسب تروا» را در زیر لوگوی خود ایجاد کرد.
در این مقطع کارمندان بانک جهانی به شیوهای کاملاً حرفهای رفتار و اغلب سعی میکردند گزینههای معقولی برای حل مسائل کلیدی پیدا کنند اما مدیریت بانک جهانی به طراحی اولیه (حضور دو ساله تکنیسینهای انگلیسی) پایبند بود و تلاشهای کارمندان برای یافتن گزینههایی که مصدق میتوانست بپذیرد را به طور سیستماتیک رد میکرد.
یک کارمند ارشد بانک جهانی در یادداشتی داخلی این پرسش را مطرح کرد: این پیشنهاد بانک را به کجا میکشد؟ و پاسخ او این بود: از نظر ایرانیان، در صورت انجام معامله، آنها را به پایین رودخانه فرستادن … و برای انگلیسیها یک خدمتکار سهل.
این چکیدهای بود از موضوعی که طی ۷۰ سال اخیر گفتهاند دکتر مصدق اشتباه کرد که پیشنهاد بانک را نپذیرفت و برای من به عنوان یک کارمند سابق بانک جهانی که ۴۰ سال در آنجا فعالیت میکردم، بیان این مسائل مشکل است اما در تاریخنویسی باید به این ماجرا چه خوب و چه بد پرداخت و فکر میکنم نتیجه پژوهش من میتواند این ابهامات را برطرف کند. / تاریخ ایرانی
#مصدق
#کودتا
#ملی_شدن_نفت
@Azegaar
◾ بریتانیا، مصدق و بازی بزرگ نفت
🖋️ کاوه احسانی/ تاریخ ایرانی
✔️برخی مانند موسی غنینژاد در بررسی سیاستهای دولت ملی، صرفا اصل را بر سهم درآمدی از نفت میگذارند و از همین رو راه حل درست در آن زمان را این میدانند که کمیسیون نفت مجلس به بررسی طرحهایی میپرداخت که «سهم» درآمد نفتی را بالا میبرد. اما به نظر میآید در آن زمان موقعیت شرکت نفت در خوزستان و حضور نظامی- نفتی بریتانیا در خلیج فارس نیز یک عامل تعیین کننده در بازی نفت بوده است. عاملی که شاید آنقدر مهم بوده است تا دولت ملی پروژه ملی شدن نفت را تنها به بالا رفتن سهم درآمدها فرو نکاهد. نظر شما چیست، موقعیت خوزستان تا چه اندازه در معادلات نفتی تاثیرگذار بود؟
➖همان طور که اشاره کردم تا جنگ جهانی دوم، تصور مالکیت نفت توسط ایران در مخیله کسی نمیگنجید چون نه تخصص آن بود و نه سرمایه و نه امکاناتش. از همین رو دعوا بر سر سهمبری از درآمد نفت بود. مصائب جنگ جهانی دوم و اشغال ایران، نفوذ افکار سوسیالیستی و ملیگرایی و آزادی نسبی سیاسی بعد از سقوط رضاشاه و شکل گیری ابتدایی جنبش سندیکایی- کارگری و احزاب مختلف زمینهساز این تصور بود که شاید ایرانیها بتوانند خودشان منابع نفتی را سرپرستی کنند. جنبش ملی ایران از آنچه در دنیا میگذشت الهام گرفت ولی بعد از اخراج BP خودش الهامبخش دیگر جنبشهای ملیخواهی در جهان سوم شد. مثل انقلاب الجزیره، مصر، اندونزی و غیره. ولی به جز این بعد خارجی- جهانی، یکی از محرکهای مهم تداوم جنبش ملی کردن نفت، حرکت سیاسی- اجتماعی بود که در خوزستان راه افتاده بود. در مقابل سرسختی شرکت نفت، مماشات و سازش بعد از یک دوره دیگر قابل برگشت نبود. در بده بستان سیاسی دو طرف باید حاضر به پذیرفتن محدود شدن منافع خود باشند. شرکت نفتی اهل معامله نبود، نه فقط با دولت ایران بلکه با کارگران و جامعه محلی خوزستان و زمانی پذیرفت انعطاف بیشتری به خرج دهد که کار از کار گذشته بود.
دلایل انعطافناپذیری این شرکت در برابر خواسته دولت ایران و کارگران خوزستان چه بود؟
دلیل این عدم انعطاف فقط تبعیض نژادی، طمع و زیادهخواهی و یا تداوم ذهنیت استعماری نبود. البته اینها هم بود ولی معادله بزرگتری در کار بود که ذهن بریتانیا بعد از جنگ را به خود مشغول کرده بود و تسلط خود بر نفت ایران را فقط به شکل مهره کوچکی از یک بازی بزرگ جهانی میدید.
و آن بازی؟
این بازی بزرگتر تبدیل بریتانیا از یک ابر قدرت نظامی- صنعتی به یک بازیگر و قدرت دسته دوم در عرصه جهانی بود و هراس از پیامدهای این افول قدرت در درون جامعه بریتانیا. سازش در ایران گام اول در عقبنشینی از کل خلیج فارس و خاورمیانه و سوئز بود و واگذاشتن به آمریکا که هم متحد بود و هم رقیب. استیو گالپرن (Steve Galpern) در کتاب جدید خود به خوبی تاثیر تغییر قراردادهای نفتی با ایران بر واحد پول استرلینگ و تضعیف نهایی آن در مقابل دلار را بررسی کرد. در نتیجه عوامل متعددی منجر به فرآیند ملی شدن نفت ایران شدند و اراده و تصمیمهای دولتمردان ایران تنها یک ضلع این بازی بود.
🖇️ متن کامل را اینجا بخوانید
#ملی_شدن_نفت
#کودتا
#مصدق
@Azegaar
🖋️ محمدرضا جعفری
✔️ حال که از هورالعظیمِ باستانی و تاریخی جز تکهای و باریکهای، چیزی نمانده است و در مواجهه با توسعهی میادین نفتی، و در پاسخ به «چه باید کردی؟» که وجود دارد، تنها گزینهی ممکن، منطقی و عقلانی این است که: دست نگه دارید! دست از سر باقیمانده تالاب بردارید! تجربه میادین قبلی پیش روی ماست. هیچ راهی جز هیچ کاری نکردن برای نجات هور وجود ندارد. اثرات احداث صنعت نفت را با هیچ دستورالعمل و بند و ماده قانونی نمیتوان از بین برد. راه میانبر و غیرمخربی وجود ندارد.
➖ کوتاهْ اینکه مسیرِ توسعهی کشور باید تغییر کند. ابتدا باید ساختار اقتصادسیاسی کشوردموکراتیک و عدالتمحور شود. منابع زیرزمینی بهطور کامل و واقعی ملی باشد.
اینجاست که میبایست پروسهای به نام «ترازوی توسعه» آغاز شود. یعنی استفاده از منابع آلایندهی زیرزمینی بهعنوان انباشتِ اولیه و سرمایهی موردنیاز به قصد توسعهی انسانی کشور، توسعهای که رشد اقتصادی و اجتماعی و رفاه را به همراه دارد؛ و بهتدریج و همزمان کاستن از سهمِ این منابع در تولید ناخالص داخلی. یعنی حرکت به سمت توسعهی پایدار یا کمتر مخرب.
🖇️ متن کامل در سرخبوم
@Azegaar
🖋️ جیسون هیکل، ترجمه سرخبوم
✔️ نابرابری همچنان یکی از مهمترین مسائل سیاسی جهان به شمار میرود. امروزه اغلب مردم بر این باورند که نابرابری به سطحی حاد رسیده است و باید کاهش یابد.
در بریتانیا، نسبت درآمد ۰.۰۱ درصد ثروتمندترین جامعه به کارگران با حداقل دستمزد به حدود ۱۵۰ به ۱ رسیده است. نسبت حقوق مدیران عامل به کارکنان کمدرآمد حدود ۱۰۰ به ۱ است. وضعیت در بسیاری از کشورهای دیگر نیز تفاوت چندانی ندارد و در ایالات متحده این شکاف حتی بسیار شدیدتر است؛ بهگونهای که گاه نسبت دستمزد مدیران به کارکنان به هزاران برابر میرسد.
➖ هیچ چیز طبیعی یا اجتنابناپذیری در این نابرابریهای حاد و افراطی وجود ندارد. این وضعیت، پیامد قابل پیشبینی آن نظام اقتصادی است که درآمد را نه معقولانه و منطقی بر اساس سهم افراد در کار، نیازهای انسانی یا اصول عدالت، بلکه بر پایه مالکیت بر ابزار تولید و میزان قدرت افراد در بازار توزیع میکند.
نابرابری نهتنها بنیانهای جامعه را فرسوده و فاسد و دموکراسی را مسموم میکند، بلکه از منظر زیستبومی نیز خطرناک است.
🖇️ ادامه در سایت سرخبوم
@Azegaar
📣 پنج روزنامهنگار آبادانی برای دومین بار برای یک موضوع محاکمه شدند
▪️کانال تلگرامی امتداد، نزدیک به حزب اتحاد ملت ایران، گزارش داده پنج روزنامهنگار و فعال فرهنگی آبادان، آرش قلعهگلاب، رضا محمدی، فرزانه یحییآبادی، ماندانا صادقی و نیز کوروش کرمپور(شاعر شناختهشدهی جنوب) برای دومینبار در سالهای اخیر با اتهامهای «نشر اکاذیب به قصد تشویش اذهان عمومی» و «شرکت در تجمعات غیرقانونی»، مرتبط با فروریختن ساختمان متروپل و اعتراضهای مردمی پساز آن دادگاهی میشوند.
▫️فرزانه زیلایی، وکیل این پنج نفر به امتداد گفته بخشیاز اتهام واردشده به آنها بر مبنای پوشش خبری فرو ریختن ساختمان متروپل و بازداشت شهروندان در جریان اعتراضات ۱۴۰۱ بوده است که بخشیاز وظیفهی روزنامهنگاری است.
👈 فروریختن ساختمان متروپل آبادان، در خرداد ۱۴۰۱، که ۴۳کشته و دهها زخمی برجا گذاشت، موجی از اعتراضهای مردمی را در این شهر برانگیخت. چندماه بعد، رضا محمدی و همسرش، ماندانا صادقی، ۲۷ مهر آن سال بازداشت شده بودند و وسایل شخصی سه چهره دیگر، پساز تفتیش خانهشان توقیف شد. محمدی پس از ۲۹ روز و صادقی پس از ۴۴ روز بازداشت، هریک با وثیقه یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومانی آزاد شدند.
👈 دادگاه انقلاب آبادان در سال ۱۴۰۳ بابت اتهام «تبلیغ علیه نظام» و/یا «اجتماع و تبانی علیه امنیت داخلی کشور» هریک از این افراد را به مدتی زندان محکوم کرد و حالا با وجود ادامهداشتن روند رسیدگی به همان پرونده قبلی، این روزنامهنگاران ۲۷ مهر امسال احضاریهای برای پرونده تازه اما با همان موضوع دریافت کردند.
@roozArooz_media
▪️ چگونه سازمان ملل، فناوری جذب و ذخیرهسازی کربن را به راهحل پذیرفتهشده بحران اقلیمی تبدیل کرد و باعث انحراف سیاستهای اقلیمی شد
✔️ مرور تحلیلی گزارش تحقیقی پروپابلیکا | ۳۰ اکتبر ۲۰۲۶/ سرخبوم
➖ گزارش تحقیقی پروپابلیکا با بررسی اسناد سازمان ملل، مکاتبات شرکتهای نفتی، سوابق پروژههای ذخیرهسازی کربن و مصاحبه با بیش از صد متخصص، استدلال میکند که پذیرش گسترده CCS در سیاست اقلیمی جهانی صرفاً نتیجه پیشرفت تدریجی شواهد علمی نبود. یک گزارش مهم هیئت بینالدولی تغییر اقلیم (IPCC) در سال ۲۰۰۵، در شرایطی که شواهد تجربی هنوز محدود بود، به این فناوری اعتبار علمی گستردهای بخشید. در شکلگیری آن گزارش، از جمله در ارزیابی ظرفیت و ایمنی ذخیرهسازی زیرزمینی کربن، تصمیمهایی اتخاذ شد که بعدها مبنای بسیاری از مدلهای اقلیمی، تعهدات کربنخنثی و سیاستهای حمایتی دولتها قرار گرفت.
نکته اصلی گزارش این است که چگونه یک فناوری موردعلاقه صنعت سوختهای فسیلی، با اتکا به اعتبار نهادهای علمی بینالمللی، از یک امکان فنیِ اثباتنشده به یکی از ارکان اصلی سیاست جهانی اقلیم تبدیل شد.
🖇️ متن کامل را در سرخبوم بخوانید
@Azegaar
✋ اینجا برزیلته؛ کامبک دقیقه ۹۰ در خیابانها و شبکههای اجتماعی
👈 پساز بازگشت دمکراسی به برزیل تاکنون سابقه نداشته: نه پیروزی لولا و نه پارلمانی اینچنین دست راستی
➕چرخش ظاهراً ناممکن در دور دوم، صرفاً یک پیروزی انتخاباتی نیست. این پیروزی در خیابانها و شبکههای اجتماعی به دست آمد. بلافاصله پس از آنکه فلاویو بولسونارو، نامزد راست افراطی، در دور نخست پیروز شد، هزاران نفر ــ که بیشترشان جوان بودند ــ در شهر نیتروی، آن سوی خلیج ریو دو ژانیرو، به خیابان آمدند تا علیه احتمال تشکیل دولتی نئوفاشیستی در برزیل اعتراض کنند.
➕ مرحله بعد دشوار و احتمالاً خشونتآمیز خواهد بود. فلاویو بولسونارو از بهرسمیتشناختن نتیجه انتخابات خودداری میکند و از هوادارانش نیز میخواهد نتیجه را نپذیرند. حتی اگر خطر فوری فروکش کند، دولت لولا بنابر نتیجه همان انتخابات دیروز با اکثریتهای قدرتمند راست افراطی و راست سنتی در هر دو مجلس کنگره روبهرو شده که پساز بازگشت دمکراسی به برزیل تاکنون سابقه نداشته است.
👈 برای خواندن تحلیلی از پیروزی شگرف و تاریخی چپ برزیل اینجا را کلیک کنید.
@roozArooz_media
این «فرانسۀ نافرمان» لعنتی چه میخواهد؟
• رفع معافیت مالیاتی درآمدهای بالا و داراییهای بزرگ؛ مبارزه با فرار مالیاتی؛ افزایش حداقل دستمزد قانونی و درآمدهای اقشار کمدرآمد؛ کنترل قیمت کالاهای اساسی و مهار اجارهبها.
• کاهش ساعات کار، بهبود شرایط کار و تقویت حقوق کارگران و مزدبگیران.
• سرمایهگذاری در بهداشت و درمان، آموزش، حملونقل و دیگر خدمات عمومی.
• گذار به جمهوری ششم: آغاز فرایندی برای تدوین قانون اساسی جدید و بازسازی نهادهای سیاسی.
• دموکراسی مشارکتی: گسترش همهپرسیها و سازوکارهای مشارکت شهروندان در تصمیمگیری.
• پاسخگو کردن نمایندگان منتخب: تقویت مسئولیتپذیری نمایندگان و پیشبینی امکان عزل آنان.
• دموکراسی در بنگاههای اقتصادی: افزایش قدرت تصمیمگیری مزدبگیران در امور اقتصادی شرکتها.
• استقلال نهادها: ایجاد توازن دوباره میان قوۀ مجریه، قوۀ مقننه و ارادۀ شهروندان.
• اولویت دادن به دیپلماسی صلح، همکاری میان ملتها و استقلال بیشتر فرانسه در تصمیمگیریهای بینالمللی.
• دفاع از بازنشستگی در ۶۰ سالگی.
• تقویت مدارس دولتی، کاهش نابرابریهای آموزشی و افزایش امکانات نظام آموزشی.
• کنترل اجارهبها، توسعۀ مسکن اجتماعی و مبارزه با بیخانمانی و وضعیت نامناسب سکونت.
• افزایش کمکهای اجتماعی حداقلی و مبارزه با فقر.
• مبارزه با تبعیض، برابری زنان و مردان، دفاع از حقوق افراد دارای معلولیت و اقلیتها.
• قرار دادن برنامهریزی زیستمحیطی در مرکز طرح اقتصادی و اجتماعی. محیط زیست نباید صرفاً موضوعی مربوط به حفاظت از طبیعت، بلکه باید اصلی برای سازماندهی مجدد اقتصاد باشد.
تمامی این خواستهها در بیشتر کشورهای جهان بهراحتی میتوانند جامۀ عمل بپوشانند. فقط اینکه باید ثروت و امکانات جامعه صرف جنگ، پروژههای استعماری، و فربهشدن صاحبان سرمایه نشود.
به خاطر همین گناه کبیره، تمام راست، با میانه و افراطیاش در فرانسه و اروپا از فرانسۀ نافرمان شبحی ساختهاند که گویا اروپا را برگرفته است و باید هرچه زودتر از شرش خلاص شد. و این در حالیست که جریان شبهفاشیستی «تجمع ملی» آزادانه از سیاستهای نژادپرستانه و ضدانسانی خود سخن میراند و مارین لوپن رهبر این جریان با پابند الکترونیکی - به جرم اختلاس و استفاده نامشروع از بودجه پارلمان – آزادانه نعره میکشد و تمام راست حاضر است قدرت را به این جریان شبهفاشیستی بسپارد اما تن فرانسه به تن جریان چپی چون فرانسۀ نافرمان نخورد.
•••
از جمله مهمترین پیشنهادات مارکس این است که وقت آزاد یکی از رهاییبخشترین چیزهایی است که میتوانیم داشته باشیم. او عبارت زیبایی دارد: قلمرو آزادی وقتی آغاز میشود که قلمرو ضرورت به پایان برسد. جهانی را تصور کنید که در آن بتوان مایحتاج ضروری را برآورده کرد. یکی دو روز در هفته کار میکنید و مابقی هفته را وقت آزاد دارید.
امروز ما همه ابداعاتی را که هم در فرایند کار و هم در خانه میتواند از حجم کار کم کند در اختیار داریم. ولی اگر از آدمها بپرسید الان در مقایسه با قبلها وقت آزاد بیشتر دارید یا نه؟ جواب این است که، «نه، کمتر وقت آزاد دارم». باید بتوانیم همه این ابداعات را طوری سازماندهی کنیم که در واقعیت تا حد ممکن وقت آزاد داشته باشیم، جوری که اگر فرضاً امروز چهارشنبه است و ساعت پنج عصر، بتوانید هر جا که میخواهید بروید و هر کاری میخواهید بکنید. این آن نوع جامعهای است که مارکس خیالش را در سر میپروراند. ایده واضحی است. چیزی که ما را از رسیدن به چنین جامعهای باز میدارد این است که همه این موارد به کار گرفته میشود تا سودهای گوگل و آمازون دست نخورد. تا وقتی با مناسبات اجتماعی و طبقاتی پشت اینها طرفیم، نمیتوانیم این ابزارها و فرصتهای عالی را در مسیری بیندازیم که به سود همگان باشد...
دیوید هاروی
•••
دستت را تکان میدهی
ــ مثلِ همیشه
میخواهی ببینی ساعت چند است
ولی ساعتی به دستت نبستهای
ساعتت را بردهاند
مثلِ خیلی چیزهای دیگر
دستت را تکان میدهی
ــ با اینکه ساعتی به دست نداری
ــ با اینکه قراری با کسی نداری
ــ با اینکه کاری برای انجام دادن نداری
ساعتهای تو را دزدیدهاند
زمانَت را دزدیدهاند
و تاریکی و ترس را برایت گذاشتهاند
میترسی سرِ وقت نرسی
ــ به قلبت
ــ به آرزویت
ــ به کارت
ــ به مرگَت
میترسی نرسی
میترسی زمان از دست برود...
یانیس ریتسوس
ترجمه: محسن آزرم
@adabyatedigar
▪️مبارزهی طبقاتی فرهنگی برای سوسیالیسم حیواننگر: همخوانی ولادیمیر مایاکوفسکی
🖋️کریستین اشتاخه، ترجمه «ما حیوانات»
✔️بازخوانی آثار ولادیمیر مایاکوفسکی، شاعر پیشگام شوروی و فوتوریست، مجموعهای غنی از ابزارها برای مبارزه طبقاتی سوسیالیستی در عرصه فرهنگی و در جهت آزادی حیوانات در جوامع سرمایهداری امروز را نمایان میسازد. این مقاله نشان میدهد که شعر و نوشتههای هنرمند آوانگارد عناصری از یک مارکسیسم حیواننگر اولیه و پیشگام را، شامل تصاویری از اخلاق سیاسی حامی حیوانات، نقدهایی بر فوقاستثمار بیحد حیوانات در جامعه سرمایهداری، مفاهیمی از عاملیت حیوانات و اشاراتی به آرمانشهرهای مبتنی بر صلح با موجودات غیرانسانی، در خود دارد. این ویژگیها نهتنها باید بهعنوان بخشی لاینفک از انقلاب فرهنگی سوم که مایاکوفسکی بهشدت از آن برای دگرگونی شیوهی زندگی سبک شوروی دفاع میکرد، تلقی شوند، بلکه باید بهمثابه ابزارهایی کارآمد برای شکلدهی به یک ضدفرهنگ سوسیالیستی مدافع حیوانات در نظر گرفته شوند که بر پایهی مبارزه اجتماعی-اقتصادی و سیاسی علیه سرمایه (حیوانی) بنا شده و آن را تقویت میکند.
🖇️ متن کامل در سرخبوم
@Azegaar
▪️شرکتها و شکلگیری بازار جهانی
🖋️الک فیورینی، ترجمه سرخبوم
✔️ بررسی کتاب: “سرمایهداری خام: نفت، قدرت شرکتها و شکلگیری بازار جهانی” نوشته آدام هنیه: در مورد درهمتنیدگیهای نفت و سرمایهداری از اواخر دهه ۱۸۰۰ تا بحران زیستبومی و اقلیمی
➖ در فصلهای آغازین، هنیه مروری جامع و تاریخی از ظهور سرمایهداری فسیلی و بازار جهانی مبتنی بر نفت در قرن بیستم ارائه میدهد. در این روند، او به مستندسازی سوختفسیلی-محور شدن تدریجی توسعه سرمایهداری پرداخته و این روند را از صنعتیشدن بریتانیا بر اساس زغالسنگ در دوران امپراتوری بریتانیا تا نظم بینالمللی لیبرال پس از جنگ جهانی دوم در ایالات متحده و استفاده از نفت در آن زمان پیگیری میکند. هنیه همچنین یک عامل کمتر شناختهشده را در تغییرات قدرت در صنعت نفت، تغییر کنترل بر ذخایر نفت جهانی از سوی بریتانیا به ایالات متحده، بین دو جنگ جهانی برجسته میکند: انقلاب بلشویکی.
پس از انقلاب بلشویکی، نیروهای مختلف امپراتوری عثمانی، بریتانیا و بلشویکها برای کنترل این میادین نفتی در نبرد بودند.
🖇️ ادامه متن در سرخبوم
@Azegaar
▪️چالش تغییر اقلیم برای سیستمهای انرژی در خاورمیانه
✔️ منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA) یکی از مناطقی است که بیش از سایر مناطق جهان از پیامدهای تغییر اقلیم تأثیر میپذیرند. پدیده تغییر اقلیم، چالشهای متعددی را برای سیستمهای انرژی در این منطقه ایجاد کرده است که هماکنون هم فشار زیادی را برای برآورده کردن نیازهای رشد اقتصادی، امنیت انرژی و رفاه اجتماعی متحمل میشوند.
✔️در فاصله سالهای ۱۹۸۰ تا ۲۰۲۲، دمای متوسط منطقه منا بهطور میانگین 0.46 درجه سانتیگراد در هر دهه افزایش یافته است، در حالیکه میانگین جهانی تنها 0.18 درجه سانتیگراد۲ در هر دهه بوده است. تغییر قابل ملاحظه در الگوهای بارش، باعث تشدید بحران کمآبی در برخی کشورها (مانند خشکسالیهای سالهای ۲۰۲۲ در مراکش و ۲۰۲۳ در تونس) و در عین حال موجب بروز سیلابهای شدید شده است.
➖همراه باگسترش تولید انرژیهای تجدیدپذیر، سیستمهای انرژی منطقه باید در برابر اثرات اقلیمی فزاینده نیز تابآوری بیشتری پیدا کنند.
از این رو تنوعبخشی به ترکیب انرژی با گسترش انرژیهای تجدیدپذیر؛ راهی برای مقابله با کاهش بارش و خشکسالی ضروری است.
🖇️متن کامل در سرخبوم
@Azegaar
▪️برنامه محیط زیست سازمان ملل: جهان در آستانه عبور از ۱.۵ درجه گرمایش جهانی است، اما همچنان میتوان دماهای بالاتر را محدود کرد، با آنها سازگار شد و از آنها اجتناب کرد
✔️ گزارش، اوج افزایش دما را در خوشبینانهترین سناریو ۱.۸ درجه میداند؛ سایر سناریوها افزایش بیش از ۲ درجه را پیشبینی میکنند.
مسیر «عبور، اوج و کاهش» بهترین گزینه برای کمک به کشورهای و جوامع آسیبپذیر است تا با پیامدهای تغییر اقلیم سازگار شوند و در نهایت دما را دوباره به زیر ۱.۵ درجه برسانند.
➖ گزارش «محدود کردن عبور از آستانه» مسیر «عبور، اوج و کاهش» را بهترین گزینه باقیمانده برای به حداقل رساندن میزان و مدت این عبور و تلاش برای بازگرداندن دمای جهانی به زیر ۱.۵ درجه در سریعترین زمان ممکن معرفی میکند.
این راه مستلزم آن است که با کاهش فوری و مستمر انتشار گازهای گلخانهای، از جمله متان، میزان اوج افزایش دما در مسیر رسیدن به انتشار خالص صفر محدود شود.
پس از آن، برای کاهش دما، جهان باید در بلندمدت به انتشار خالص منفی برسد. در این مرحله، استفاده دقیق و تحت نظارت از حذف کربن از جو بخش ضروری راهحل خواهد بود.
🖇️ متن کامل در سرخبوم
@Azegaar
خاویر میلی همان سیاستهای مرسوم اجماع واشنگتنی را در قالب شوکدرمانی در آرژانتین به اجرا درآورده است. این سیاستها با تحمیل بیشترین فشار به گروههای فرودست اجتماعی و اکثریت مزدوحقوقبگیران در تلاش است فضا را برای سرمایهگذاری مهیاتر کند. چنین سیاستهایی پیشتر در دههی 1980 و در پی فشار سنگین بدهیهای خارجی معوق، با توصیههای صندوق بینالملی پول و بانک جهانی در کشورهای امریکای لاتین اجرا شده بود و حاصل آن چیزی نبود به جز «دههی ازدسترفته»ی اقتصادهای امریکای لاتین که در ادامه به بازگشت به سیاستهای جدید توسعهگرا و نیز شکلگیری «موج صورتی» و قدرتگیری چپها در این کشورها انجامید.
____________
👈متن کامل
▪️طرح فقرزدایی اقتصاددانان: «رشد» یک استراتژی محکوم به شکست است
🖋️ توماس پیکتی و دیگران
نقشهراه ما توسط متخصصانی از سراسر جهان، از آژانسهای سازمان ملل گرفته تا جنبشهای مردمی، شکل گرفته است. ما از رهبران سیاسی در تمام سطوح میخواهیم که از آن استفاده کنند.
◾ابتکارات و اصلاحات اجتماعی دکتر مصدق
🖋️نيكلا گرجستاني/ مقام ارشد سابق بانك جهاني
✔️مصدق برخی از بدیعترین و گستردهترین اصلاحات اجتماعی نسل خود را معرفی کرد. دولت سیاست اجتماعی جامعی داشت که اگر سرنگون نمیشد میتوانست پایههای یک دولت رفاه را بنا کند. به دید من، سیاست اجتماعی از نظر میزان اهمیت، هماورد ملیشدن صنعت نفت به عنوان مهمترین ابتکار سیاستی مصدق در دوران کوتاه حکومتش به شمار میرود. مصدق در یکی از جسورانهترین اقدامات دوران سیاسی خود، اولین نخستوزیر ایرانی بود که قوانینی را برای اعطای حق رای به زنان ارائه کرد. مصدق انتظار داشت این اصلاحات در جامعهای با فرهنگ پدرسالارانه با مقاومت روبه رو شود. ازاین رو از استراتژی هوشمندانهای بهره برد و تنها زنان را از فهرست رای دهندگان غیرواجد شرایط در انتخابات شهرداریها خارج کرد. با این وجود مخالفت شدید عناصر محافظهکار مانع اجرای اصلاحات شد. گرچه مصدق در اعطای حق رای به زنان به سرعت موفق نشد اما رهبران بعدی بر مبنایی که او بنا نهاده بود این کار را انجام دادند. برخی از مهمترین اصلاحات و سیاستهایی که به طور موفق در حوزه اجتماعی اجرا شدند عبارتند از:
➖توانمندسازی دهقانان: اولین قانون که مصدق ذیل اختیاراتش از مجلس صادر کرد مربوط به دهقانان بود. این قانون، بیگاری دهقانان بی زمین برای مالکان که همانند حقوق فئودالی بود را لغو کرد؛ انتخابات شورای روستاها را با رای مخفی ایجاد کرد و مقرر شد که ۲۰ درصد سهم مالکان از محصولات کشاورزی کسر و به اهداف خاص اختصاص داده شود (نیمی از آن بین دهقانان توزیع و نیمی دیگر به صندوق توسعه اجتماعی جدید واریز شود). روزنامه پرخاش این ابتکار را اینگونه ارزیابی کرد که «اجرای این لایحه تا حد زیادی روستاییان را با اصل حاکمیت مردم آشنا میکند.»
➖ارتقای مشارکت شهروندان: دکتر مصدق قانونی را صادر کرد که بر اساس آن اعضای شورای محلی باید از ساکنان همان منطقه و با رای مخفی انتخاب شوند. پیش از آن اعضای شورا از جامعه محلی نبودند و بیشتر منصوب میشدند. همچنین این قانون تصریح کرد که سران اجرایی شورای محلی فقط میتوانند توسط اعضای شورا انتخاب یا برکنار شوند ونباید همچون گذشته از سوی دولت مرکزی صورت گیرد. علاوه بر این، پیشنویس این قوانین در روزنامهها منتشر شد تا از سوی شهروندان بازخورد دریافت کند؛ اقدامی که در ایران آن زمان و حتی در بیشتر کشورهای پیشرفته بیسابقه بود. از این گذشته، در دوران مصدق ۳۰ شورای شهر انتخاب و شروع به فعالیت کردند و ۱۹هزار شورای ده تاسیس شد. ابتکار مصدق موجب شد تا یکی از نهادهای دموکراتیک انقلاب مشروطه (۱۲۸۵) احیا شود؛ نهادی که در دوران دیکتاتوری رضاشاه به کما رفته بود (۱۳۰۵تا۱۳۲۱). همان گونه که در یکی از روزنامههای آن دوران (پرخاش) اشاره شده است، «شوراهای محلی تحقق اصل حکومت مردم بر مردم بود.»
➖بیمه تامین اجتماعی کارگران: این ابتکار نگین تاج سیاست اجتماعی مصدق به حساب میآمد. برای اولین بار در تاریخ ایران، کارگران و خانوادههایشان در سطح کشور از حمایت اجتماعی در برابر بیماریها، حوادث، ناتوانیهای جسمی، بارداری و زایمان، بازنشستگی و... برخوردار شدند. در آن زمان این ابتکار نه تنها در ایران بلکه در اکثر کشورهای در حال توسعه بیسابقه بود. حتی در آمریکا نیز نظام ملی تامین اجتماعی تنها ۱۵ سال قبل از اینکه مصدق آن را در ایران معرفی کند، ایجاد شده بود. برخی از مزایای طرح تامین اجتماعی ایرانیان نیز در آن زمان بیسابقه بود. برای مثال 6 هفته مرخصی زایمان با دو سوم دستمزد درنظر گرفته شده بود؛ بندی که برای سالها حتی در کشوری مانند آمریکا نیز وجود نداشت.
➖رویکرد دکتر مصدق به حکومتمداری، مردم محور بود، نه ایدئولوژیک. او از هیچ «ایسمی» پیروی نمی کرد. برای او تنها یک «ایسم» وجود داشت و آن میهندوستی (patriotism) بود. نزدیکترین مکتب فکری سیاسی به فلسفه او «سوسیال لیبرالیسم» اروپایی و مفهوم «شهروندی اجتماعی»توماس مارشال است. بهطورخلاصه دکتر مصدق یک «سوسیال دموکراسی ایرانی» را مد نظر داشت. ایدهآلها و اصول دکترمصدق زیربنای بسیاری از ابتکارات و نوآوریهای سیاستی بود که او در دوران نخست وزیریاش انجام داد.
برای مثال، اصل «حاکمیت ملی» نیروی محرکه طرحهای ملی سازی صنعت نفت، دکترین موازنه منفی و سیاست اقتصاد بدون نفت بود. به همین ترتیب اصل «عدالت»الهامبخش اقدامات او برای تدارک نظام ملی تامین اجتماعی برای کارگران، پایان دادن به بندگی و بیگاری دهقانان، حمایت از فقرا و ترویج رشد عادلانه توام با رفاه همگانی بود. و به طور مشابه، اصل «توانمندسازی»تکاپوی او برای ارتقای مشارکت شهروندان در فرآیند توسعه را به واسطه دادن حق اظهارنظر به مردم از طریق شوراهای روستایی و محلی پاسخ داد.
🖇️متن کامل را اینجا بخوانید
@Azegaar
#مصدق #ملی_شدن_نفت
◾چرا مصدق پیشنهاد بانک جهانی را نپذیرفت؟
«وقتی که افراد به پیشنهاد بانک جهانی اشاره میکنند، وارد جزئیات نمیشوند. آنها فقط میگویند که پیشنهاد خوبی بود و مصدق باید آن را میپذیرفت. اما اگر به آن نگاه کنید واقعاً یک پیشنهاد نیست. اصولاً یک قرارداد موقت دو ساله است که در آن بانک جهانی صنعت نفت را مدیریت میکند. در حقیقت قانون ملیسازی صنعت نفت را تضعیف میکرد. بعد از دو سال تصمیمگیری میشد. مصدق میدانست که آمریکا و انگلیس به دنبال براندازی او هستند. پس میدانست که پس از دو سال او در این مسند نخواهد بود. در این به ظاهر پیشنهاد، هیچ پیشنهادی نبود. در حقیقت آنها میگفتند که برای دو سال همه چیز را معلق کنیم، ما دو سال این صنعت را میگردانیم و بعد از دو سال تصمیمگیری میکنیم. این ملیسازی نبود. ذهن خلیل ملکی درگیر حزب توده بود و آنها را بابت نپذیرفتن آن سرزنش میکرد. مصدق نیز به خاطر دلایلی که گفت با آن موافقت نکرد؛ طی دو سال من دیگر نخواهم بود و آنچه با آن سروکار خواهیم داشت یک نخستوزیر از مردان شاه است که با برگرداندن شرکت نفت ایران و انگلیس بسیار خوشحال خواهد بود. پس دوباره باید ببینیم که چه چیزی روی میز بوده و نه در روزنامه. مردم قطعاً به روزنامه نگاه میکردند و میگفتند که این پیشنهاد بانک جهانی است و ما بیطرف هستیم. کسی مانند مصدق به جزئیات نگاه میکند. چه کسی صنعت نفت را مدیریت خواهد کرد؟ چرا تنها دو سال است و یک قرارداد موقت دو ساله؟ این امضای یک توافق نیست… این ایده که تهدید حزب توده اجازه چنین تصمیمگیری را از او گرفت کاملاً رد شده است. هیچ ارتباطی با نفوذهای خارجی ندارد. برخی زیرکزاده را سرزنش میکنند. خود مصدق هرگز چنین پایان بازی را برای غرامت دادن نمیپذیرفت یا حتی قرارداد بانک جهانی که اصلاً قراردادی نبود. پس کسانی که میگویند مصدق باید با بانک جهانی توافق میکرد باید بگویند که مصدق در وهله اول نباید صنعت نفت را ملی میکرد. اگر این ملیسازی رخ نمیداد کودتایی هم در کار نبود و اگر کودتایی نبود تاریخ ایران متفاوت میشد. پس از ابتدا نباید ملیسازی صنعت نفت رخ میداد.»/ یرواند آبراهامیان در گفتوگو با دیدارنیوز
#ملی_شدن_نفت
#کودتا
#مصدق
@Azegaar
🛎 دوره هشتجلدی مجله «کتاب روزآروز» را میتوانید با تخفیف ۲۰درصدی از وبسایت ما بخرید.
👈 برای خرید دوره هشتجلدی «کتاب روزآروز» اینجا را کلیک کنید.
🎼 بر سر بازار سربازان عشق
زیر هر داری جوانی دیگر است
🎶 شعرِ سعدی
آوازِ محمدرضا شجریان
سه تارِ مژگان شجریان
@Raghsaaa
◾خصولتیها در زمان پهلوی
✔️ «در سالهای بعد از کودتا، شاهد شکلگیری بنیاد پهلوی بهعنوان بزرگترین نهاد اقتصادی فرادولتی در آن زمان و توسعهی روزافزون آن بودیم. در این دوره، بهطور دایم بر حجم داراییها و سرمایهگذاریهای شخصی شاه و خاندان پهلوی تحت بنیاد پهلوی افزوده شد. این بنیاد نیز از جایگاه ممتاز و متمایزی در مقایسه با بخشهای خصوصی و دولتی برخوردار بود. در اغلب خاطراتی که از صاحبان صنایع دوران پهلوی منتشر شده و تاریخهای اقتصادی دو دههی پایانی حکومت پهلوی اشارههای مستقیم و غیرمستقیم به این موضوع شده است. بهعنوان مثال، «یکی از مشکلات صنایع رفتار ناعادلانهی دولت با آن بود. شاه نظر خاصی دربارهی صنایع متعلق به بنیاد پهلوی داشت و توصیههایی برای صنایع متعلق به خانوادهی سلطنتی و اطرافیان آنها داشت…. ظاهراً دلیل این توجه آن بود که صنایع مربوط به بنیاد پهلوی و نهادهای خیریهی وابسته به خاندان سلطنتی بهراحتی بتوانند مجوز بگیرند. بهعلاوه، این مؤسسات تمایل داشتند برای رشد فعالیتهایشان از محیطی انحصاری نیز بهره ببرند. به همین جهت، به طرق مختلف از مقامات اقتصادی میخواستند مجوزهای مشابه به دیگران ندهند.»
➖ «بنیاد فوق نیز مانند نهادهای مشابه پس از انقلاب از قدرت سیاسی برای کسب سودهای هنگفت اقتصادی بهره میبرد، تحت پوششهای خیریهای فعالیت میکرد و بر اساس بند ۷ ماده ۲ قانون مالیاتهای مستقیم سال ۱۳۴۵ از مالیات معاف بود.
برای آن که از گستردگی فعالیتهای اقتصادی بنیاد پهلوی که به شکل یک هلدینگ بزرگ (و احتمالاً بزرگترین هلدینگ اقتصادی در خاورمیانه در آن زمان) عمل میکرد آگاه شویم به بخشی از داراییهای آن در سال ۱۳۵۶ و در آغاز دورانی که به انقلاب بهمن منتهی شد اشاره میکنم. بنیاد پهلوی در سال ۱۳۵۶ در ۲۰۸ شرکت، شامل ۸ مزرعه، ۱۰ کارخانهی سیمان، ۱۷ بانک و شرکت بیمه، ۲۳ هتل، ۲۵ شرکت فلزکار، ۲۵ شرکت کشت و صنعت و ۴۵ شرکت ساختمانی سرمایهگذاری کرده بود و سالانه ۴۰ میلیون دلار کمک مالی از دولت دریافت میکرد، و علاوه بر آن از پرداخت هرگونه مالیات نیز معاف بود. از سال ۱۳۵۲ به بعد بنیاد در مجموعهای از داراییهای خارجی نیز سرمایهگذاری کرده بود. بنیاد زیرنظر هیأت امنایی مرکب از ۱۰ نفر فعالیت میکردند که همهی آنها از سوی شاه منصوب شده بودند. علاوه بر آن، بنیاد پهلوی دارای سهام، داراییها و مستغلات در کشورهای خارجی نیز بود.»
🖇️ به نقل از «رازآمیز کردن سرمایهداری ایرانی» / پرویز صداقت
@Azegaar