1262
آگاهی‌های سودمند درباره جشن‌های ایرانی و زمان برگزاری آنها بر پایه تقویم رسمی کشور @JASHNHA2
🌿 جشن مهرگان ۱۴۰۵ در دبستان دخترانه لبخند خورشید در اصفهان به کوشش آموزگار فارسی و شاهنامه‌خوانی ایراندخت فرزانه مردانی در کنار خوان مهرگانی و بازخوانی سروده مهرگان همراه با دف‌نوازی با همخوانی ایراندخت‌های دانش‌پایه پنجم.
@jashnha2
🌿 به فرخندگی، جشن مهرگان در دبستان نیک‌دخت ملک‌شهر برگزار شد. با سپاس از سرکار خانم مهناز شهباز و همکاران برای برپایی این جشن زیبا.
🌿 مهرگان ۱۴۰۵
@jashnha2
برگی از دفتر خاطرات(۳)
سال ۱۳۸۶ در نامه‌ای به انجمن کنکاش موبدان، خواستار شدم تا آن انجمن دیدگاه رسمی خود را درباره جشن مهرگان بیان کند.
انگیزه این پرسش یافتن جایگزین شایسته‌ای برای جشن ولنتاین بود که رفته‌رفته داشت در سطح جامعه و بین جوانان رواج پیدا می‌کرد.
دیدگاه من این بود که بهترین گزینه برای جایگزینی ولنتاین در فرهنگ ایران جشن مهرگان(جشن مهرورزی، روز مهر از مهرماه) یا ۱۶ مهرماه است.
این دیدگاه را با انجمن موبدان به گونه یک پرسش درمیان گذاشتم و خوشبختانه انجمن موبدان نیز با این دیدگاه هم‌اندیش بودند.
متن پاسخ انجمن کنکاش موبدان با امضای فرنشین انجمن موبد دکتر اردشیر خورشیدیان و متن پرسش من در اینجا آمده است.
@shahinsepanta
🌹مهرگان، جشن مهرورزان (۱۶ مهرماه) فرخنده باد.
✍️ شاهین سپنتا
✅ مهرگان، در طول تاریخ دومین جشن بزرگ ایرانیان پس از نوروز بوده است. برای برگزاری جشن مهرگان، ریشه‌های طبیعی، تاریخی، اسطوره‌شناسی، اخترشناختی و آیینی بر شمرده‌اند.
✅ فردوسی در شاهنامه آنجا که درباره فریدون و پیروزی کاوه آهنگر بر ضحاک (بیوراسب) سخن می‌گوید به برگزاری جشن مهرگانِ فصلی در «سَرِ مهرماه» و آغاز فصل پاییز اشاره می‌کند.
✅ پیش از تدوین نظام جشن‌های ماهانه در دوران ساسانی، جشن ویژه ایزدِ مهر یا میترا را میتراکانا (وابسته به میترا) می‌نامیدند که در آغاز مهرماه برگزار می‌شد.
✅ چنانکه نوروز در نخستین روز از بهار، برابر با نقطه اعتدال بهاری برگزار می‌شود، جشن مهرگانِ فصلی(میتراکانا) یا «جشن خزان» نیز در آغاز اعتدال دوم یا اعتدال پاییزی برگزار می‌شد؛ به سخن دیگر در سال خورشیدی طبیعی، پس از فصل بهار و تابستان که هر یک دارای سه ماه ۳۱ روزه هستند، به نقطه اعتدال پاییزی (مدت روز و شب برابر است) می‌رسیم که بر این بنیانِ اخترشناختی، روز برگزاری جشن مهرگانِ فصلی در آغاز یکم مهرماه بوده است.
✅ اما از دوران ساسانی جشن مهرگانِ ماهانه در مهر روز از مهرماه (شانزدهم مهرماه) برگزار می‌شود، چون در گاهشماری ایرانی، شانزدهمین روز هر ماه و هفتمین ماه هر سال «مهر» نام دارد، از این روی به فرخندگی این هم‌نامی، روز مهر از ماه مهر یا شانزدهم مهرماه جشن مهرگان ماهانه برگزار می‌شود. این جشن از روز شانزدهم مهر آغاز می‌شود و شش روز به طول می‌انجامد و در روز ۲۱ مهر به پایان می‌رسد. در گذشته نخستین روز این جشن را مهرگان همگان(عامه) و آخرین روز این جشن را مهرگان ویژه(خاصه) می‌نامیدند.
✅ مهر یا میترا، ایزد روشناییِ مینوی، پیمان‌داری، دوستی و مهرورزی است. در باور، فرهنگ و ادب ایرانی پرتوهای زندگی‌بخش بزرگ‌ترین سرچشمه نور مادی(خورشید) را نیز مهر می‌نامند. نیاکان ما با ژرف‌نگری در شناخت درونی بزرگ‌ترین سرچشمه نور مینوی(خداوند)، فروزه‌های پاک و جاودانش همچون «مهرِ مینوی» را نیز ستودند و کوشیدند تا برترین صفاتی را که برای او متصور بودند همچون مهرورزی و پیمان‌داری و میانه‌‌روی و دادگستری را در نهاد خود نیز پرورش دهند.
✅ مهرگان «روز مهر ایرانی» و «جشن مهرورزان» است. مهر همواره بر پیمان و پیمان‌داری استوار است. مهر در اوستای نو ایزد فروغ و روشنایی و پیمان‌شناسی است. به گزارش بندهش، مشی و مشیانه (مهری و مهریانه) یا نخستن مرد و زن نیز در باورهای ایرانی در مهرماه و مهر روز (هنگام جشن مهرگان) از تخمه کیومرث از زمین روییدند و به هم پیچیدند، و در آغاز گیاه‌پیکر بودند و سپس مردم‌پیکر شدند.
سراینگان پارسی‌گو به ارتباط جشن مهرگان و مهرورزی اشاره کرده‌اند:
👈 مسعود سعد سلمان:
روز مهر و ماه مهر و جشن فرخ مهرگان/
مهر بفزای ای نگار مهرجوی مهربان
👈 ادیب ترمذی:
تویی که مهر تو در مهرگان بهار من است/
که چهره تو گلستان و لاله‌زار من است
👈 عثمان مختاری غزنوی:
با چمن نامهربان شد باز باد مهربان/
مهرگانی باده پیش آر ای نگار مهربان
👈 در نوروزنامه منسوب به خيام نيشابوری آمده است: «مهرماه، اين ماه را از آن مهرماه گويند که مهربانی بود مردمان را بر يکديگر، از هر چه رسيده باشد از غله و ميوه نصيب باشد بدهند، و بخورند به‌هم...»
✅ برگزاری مهرگان در نخستین ماه پاییز و همزمان با پایان فصل کشت و برداشت محصولات کشاورزی از دیرباز در جامعه ایرانی که استوار بر کشاورزی بوده، رنگ و بویی ویژه داشته است.
بر این پایه، گستردن خوان مهرگانی با پارچه‌ای ارغوانی و نهادن کتاب، آب و بوی‌های خوش همچون گلاب در گلاب‌دان و اسپند و عود و صندل، گل‌های همیشه‌بشکفته سرخ یا بنفش با شاخه‌های همیشه سبز گیاه مورد، آيینه، آويشن و میوه‌هایی همچون، انار سرخ، سیب سرخ، بِهی(بِه)، انجیر، سنجد، انگور سفید و سرخ، خرما، خرمالو و دانه‌هایی همچون گردو، بادام، پسته، فندق، تخمه و نخودچی و کشمش در کنار نان‌های سنتی، شیر، شربت، شکر، شیرینی و هفت دانه خوراکی مانند گندم، جو، برنج، نخود، عدس، ماش و لوبیا، در کنار آتش فروزان در آتشدان یا شمع و سپس دست‌افشانی، پایکوبی و سُرنا و دف‌نوازی و شادمانی همگانی، از آیین‌های زیبای جشن مهرگان، و ستایش داده‌های اهورایی است.
@SHAHINSEPANTA
@JASHNHA2
✅ ریشه های تاریخی و فرهنگی چهاردهم مهرماه، روز ملی دامپزشکی
✍️ شاهین سپنتا
👈 در ایران باستان هر یک از روزهای ماه، نامی ویژه داشتند. برای نمونه روز یکم هر ماه را «اورمزد»، روز دوم را «بهمن»، روز هفتم ماه را « امرداد»، روز دهم را «آبان»، روز دوازدهم را «ماه»، روز چهاردهم را «گوش» و روز بیست و یکم را «رام» می‌نامیدند و در روزهای «بهمن»، «ماه»، «گوش» و «رام » که در اصطلاح روزهای «نبُر» نامیده می‌شدند از ریختن خون جانوران و خوردن گوشت آنها پرهیز می‌کردند و این کار با انگیزه حفظ جمعیت گروه‌های جانوری و همچنین تامین سلامتی انسان‌ها انجام می‌شد.
👈 واژه «گِوش» در اوستا «گِو» = «گاوُ» = «گاوُش» = «گِوش » و در پهلوی «گُوش» و در فارسی «گاو» در اصل به معنی «جهان» و «گیتی» و «مجموعۀ آفرینش » و همچنین نام کلی همه چارپایان و ستوران اهلی است. گاه این واژه به معنی گوشت یا شیر هم آمده است. گُوش نام روز چهاردهم ماه است که به نام گِوش ایزد بانوی نگاهبان چارپایان سودمند خوانده می‌شود.
👈 در نهمین یشت از یشت‌های بیست و یک گانه اوستا که «گوش یشت» یا «دَرواسپ یشت» نام دارد (دَرواسپ به معنی " دارنده اسب درست" می‌باشد) در ستایش و نیایش ایزد بانوی نگاهبان چارپایان و ستوران (گِوش یا گِوش تَشَن یا درواسپ) می‌خوانیم:
« درواسپ توانای مزدا آفریده اشَوَن را می‌ستاییم که ستوران خُرد را تندرست نگاه می‌دارد؛ که ستوران بزرگ را تندرست نگاه می‌دارد؛ که کودکان را تندرست نگاه می دارد…نیرومند بُرزمند پاداش نیک بخشنده و درمان بخشی که اشَوَن مردان را یاری رساند و پیشه درست بخشد و آرامگاه آماده کند.»
👈 دستور "داراب پالتن" موبد بزرگ پارسی در منظومه خود به نام «فرضیات‌نامه» که در سال ۱۰۶۳ یزدگردی سروده، تفصیل سی روز از ماه را به شرح از یک ترجمه پهلوی آورده و «تفصیل روز گوش» را چنین به نظم کشیده است:
به روز گوش زین گردان بر اسپان
خریدن جملگی این روز می‌دان
به رنج و آفت خلقان حمایت
همه این روز کردن به حمایت
هر آنچه کار گاو و گوسفند است
همه این روز کردن سودمند است
همه کار سلاح و ورزش آن
نمودن هر هنر این روز می‌دان
به کشت و ورزها هم گاو راندن
به آمرزش پی این کار ماندن
کند کم خورد هر چند گوشت این روز
که شیر و غیر ازو بر خوان باندوز
به روز گوش و هم دیگر انیران
تمامی شاخ و هم سُم ستوران
به رنگ گونه‌گون آراستن‌شان
دهشن نیک‌تر دادن به ایشان
ز انگور و ز خرما کار سازد
به بیع و هم شرا انبار سازد
👈 مسعود سعد سلمان (۵۱۶-۴۳۸ق.) نیز در منظومه "روزهای فرس" در مورد «گوش‌روز» یا چهاردهم ماه و شادمانی در این روز گوید:
گوش روز ای نگار مشکین خال
گوش بربط بگیر و نیک بمال
من ز بهر سماع خواهم گوش
بی‌سماعم مدار در هر حال
👈 در این روز گویا دعای مخصوص درواسپ را می‌خواندند و سلامت حیوانات را آرزو می‌کردند چنانکه در کتاب پهلوی «شایست و ناشایست» آمده است:
«امردادت رمه چارپایان بدهاد… گوشورون امشاسپند تو را نگاهبان چارپایان و گوسفندان باد.»
👈 گوش روز (روز ۱۴هرماه) و اشتاد روز (روز ۲۶هرماه) از نظر تقویم امور دامی مهم بوده است. در «گوش روز» به آموزش گاو برای کار توجه کرده و در «اشتاد روز» گشن‌گیری حیوانات را مورد دقت قرار می‌داده‌اند، البته مسلما در روزهای دیگر نیز این امور مورد توجه بوده، اما در این روزها کوشش بیشتری داشته‌اند. در یکی از متون پهلوی میانه به نام «اندرز انوشه‌روان آذرپاد مهر اسپندان» آمده:
«گوش روز، پرورش گوشورون کن و گاو کار به ورز آموز … اشتاد روز، اسب و گاو ستور به گشن هل تا به درستی بزاید.»
👈 دکتر تاج‌بخش، دامپزشک و استاد ممتاز دانشگاه تهران که از سال ۱۳۶۹ خورشیدی به پیشنهاد او چهاردهم مهرماه هر سال به عنوان روز دامپزشکی برگزیده و در تقویم رسمی کشور ثبت شد، در مورد تاریخچه برگزیدن روز دامپزشکی می‌گوید:
« در سال ۱۳۶۹، دانشجویان دانشکده دامپزشکی که تمایل داشتند روزی را به عنوان روز دامپزشکی معین کنند، از نگارنده تعیین روزی را خواستند؛ اینجانب گفتم که روز چهاردهم به یاد "گوش روز" خوب است، چون هم در ایران باستان روز مبارکی بوده و هم در منابع اسلامی آمده است؛ به عنوان ماه نیز "مهرماه" شایسته است چون آغاز سال تحصیلی است. بنابراین چهاردهم هر مهرماه به عنوان روز دامپزشکی معیّن شد.»
@shahinsepanta
🌸 جشن شهریورگان (۴شهریورماه) فرخنده باد
✍ شاهین سپنتا
✅ «شهریور»، به معنای «شهریاری آرمانی»، در گات‌ها (سرودهای زرتشت) یکی از فروزه‌های اهورامزدا و در اوستای نو یکی از امشاسپندان است و او را مینوی جوانمردی نیز خوانده‌اند.
✅ در گاهشماری ایرانی، ششمین ماه سال و چهارمین روز از هر ماه «شهریور» نام دارد، از این‌روی در روز شهریور از شهریورماه یا چهارم شهریورماه «جشن شهریورگان» را برپا می‌کنیم.
.
✅ جشن #شهریورگان پیوندی نیز با اسطوره نبرد نخستین انسان (کیومرث)، با اهریمن دارد. در این اسطوره، کیومرث با یاری امشاسپند شهریور بر اهریمن پیروز شده و دوران پیروزی و شهریاری بشر بر زمین آغاز می‌شود.
✅ روز جشن شهریورگان از سوی دوستدران فرهنگ ایران به نام «روز پدر ایرانی» یا «روز مرد ایرانی» نامگذاری شده است.
✅در اندرزنامه «آذرپاد مهر اسپندان» نیز آمده است: «در شهریور روز شاد باش زیرا که شادی ویژه مردمانی است که شهریار گزیده خوب داشته باشند.»
🌿 چهارم شهریور یا شهریورگان روز نکوداشت شهریاری آرمانی است و از آنجا که نزد ایرانیان کورش بزرگ شهریاری آرمانی است و شهریورگان روز مینوی جوانمردی، و روز پدر نام گرفته است، بر این پایه، در این روز از کورش بزرگ شهریار نامور ایرانی به عنوان پدر ایران زمین، نیز یاد می‌کنند.
🌿 در کتاب پهلوی «بندهش»، آنجا که «درباره چگونگی گیاهان» سخن به میان می‌آید، از میان گل‌ها، «شاه اِسپَرغم» یا ریحان یا نازبو ویژه شهریور معرفی شده است.
Tel:
@shahinsepanta
@jashnha2
در فرهنگ ایران از میان گل‌ها زنبق زرد یا زنبق رشتی از خانواده سوسنیان با نام علمی Hemerocallis lilio-asphodelus نماد جشن #امردادگان است . @JASHNHA2
Читать полностью…
🌿 به فرخندگی تیرگان در تیرماه ۱۴۰۵ هموندان گروه فرهنگی ایرانشهر و انجمن فرهنگی افراز در سرای بدیع گردهم آمدند و یک شب به یادماندنی را آفریدند.
@shahinsepanta
🌿 سفری خیال‌انگیز به داستان زال در شاهنامه- بخش سوم
Читать полностью…
🌿 سفری خیال‌انگیز به داستان زال در شاهنامه- بخش یکم
Читать полностью…
دستبندهای نخی تیروباد
✍ شاهین سپنتا
در سالهای اخیر همزمان با جشن تیرگان در برخی رسانه‌ها از دستبندهای تیروباد نام برده می‌شود و حتی هفته نامه امرداد در یادداشتی آن را از «آیین‌های جشن تیرگان» دانسته و به عموم «ایرانیان» منسوب کرده است.
برخی رسانه‌ها نیز در توضیح این دستبندها نوشته‌اند که دستبند تیروباد را از ۷ نخ در ۷ رنگ و با ۷ گره به نشانه رنگین‌کمان می‌بافند و در روز جشن تیرگان (۱۳تیرماه) به دست می‌کنند و روز ۲۲ تیرماه (بادروز) به باد می‌سپارند و ظاهرا این دستبندها نمادی از تیر یا مچ‌بند آرش کمانگیر است که به یاری باد مرز ایران و توران را مشخص کرد و ۷ رنگ آن نشانه رنگهای رنگین‌کمان پس از باران است!
با این حال با بررسی‌های انجام شده از سوی نگارنده، در هیچ کدام از متون یا گزارش‌های مردم‌نگاری دست اول در چند دهه گذشته، اشاره‌ای به چنین باور یا سنتی نشده است.
برای روشن شدن موضوع، مساله را با دوست گرامی موبد کورش نیکنام درمیان گذاشتم و سابقه این دستبندها را پرسیدم.
موبد نیکنام در پاسخ نوشتند که سابقه معرفی این دستبندها به سال ۱۳۷۴ و خاطرات شفاهی که از برخی خانواده‌های اعیانی زرتشتی شنیده‌اند، بازمی‌گردد. سخن موبد نیکنام چنین است:
« درود دکتر. نخ تیروباد را چند نسل که به ۳۰۰ سال می‌رسد در برخی خانواده‌ها به یاد دارند و بیشتر ارباب و پولدارها تهیه و استفاده می‌کردند. پس از انقلاب و از سال۷۴ که با پرسش از بسیاری خانواده‌ها این موضوع را در کتاب «از نوروز تا نوروز» بیان کردم بسیاری علاقه‌مند شدند تا دوباره همگانی کنند
از جمله همسر من بسیاری از این بند را بافت و هرسال به دست دوستان و خویشان بست. در کنگره هشتم که لندن بودیم، این را علنی کردیم و شرکت‌کنندگان نیز با آن آشنا شدند و
اکنون فراگیر شده است. هفت رنگ رنگین کمان به امید بارندگی و تشکیل این کمان در آسمان. به یاد تیر آرش که در روز تیر از کمان رهاشده و به یاری ایزد باد تا روز باد به حرکت درآمده و مرز ایران و توران را تعیین کرده است.»
دکتر نیکنام در کتاب «یادگار دیرین، ۱۳۹۴، ص ۱۶۱» می‌نویسد که این دستبند را در کرمان و بم، «نخ تیرو» می‌گویند.
چنانکه از توضیحات دکتر نیکنام دریافت می‌شود، این دستبند در بین برخی طبقات اجتماعی زرتشتیان کرمان متداول بوده که پس از مصاحبه شفاهی با برخی مردم محلی از سال ۱۳۷۴ به همت دکتر نیکنام و همسر گرامی باز‌آفرینی و معرفی شده است.
به هر روی، چه دستبند تیروباد را پدیده‌ای نوظهور بنامیم و یا به استناد مردم‌نگاری‌های دکتر نیکنام برخاسته از فلکلور زرتشتیان کرمان بدانیم، از دیدگاه نگارنده، دستبند نمادین تیروباد می‌تواند بر زیبایی‌های جشن تیرگان بیافزاید.
@shahinsepanta
🏹 آرش کمانگیر جان فدای ایران و ایرانیان بود
🌿 شاهین سپنتا
ابوریحان بیرونی در کتاب آثارالباقیه آنجا که به شرح رویداد تیرگان در روز ۱۳ تیرماه می‌پردازد، اشاره می‌کند که در جنگ بین ایرانیان و تورانیان، آرش کمانگیر برای تعیین حدود و پاسداشت مرزهای ایران حاضر شد تیری در کمان گذارد و پرتاب کند. او در آن لحظه مهم روی به منوچهر و ایرانیان چنین گفت:
ترجمه فارسی:
«... و گفت: ای پادشاه و ای مردم بدن من را ببینید که از هر زخمی و جراحتی و علتی سالم است و من یقین دارم که چون با این کمان تیر را بیندازم پاره‌پاره خواهم شد و خود را تلف خواهم نمود؛ ولی من خود را فدای شما کردم...»
متن عربی:
«... و قال: ايّها الملك و ايّها الناس، أبصروا بدنى، فإنّى بريء من كلّ جراحة و علّة؛ و إنّى موقن بأنّى إذا رميت بهذه القوس و السّهم، تقطّعت قطعا، و تلفت نفسى، و قد جعلتها فداء لكم...»
منابع:
۱- الآثار الباقیة عن القرون الخالیة، ابوریحان بیرونی، محمدبن احمد، تهران، مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب، ۱۳۸۰ش، ج ۱، ص ۲۷۱.
۲- آثارالباقیه، ابوریحان بیرونی، ترجمه اکبر داناسرشت، تهران: امیرکبیر، ۱۳۸۹ش، ص ۳۳۵.
@shahinsepanta
🌸 بنفشه نماد گیاهی جشن تیرگان.
🏹 ۱۳ تیرماه، جشن تیرگان شاد و فرخنده باد.
@jashnha2
🌿 یکشنبه ۲۰ مهرماه ۱۴۰۵ به فرخندگی جشن مهرگان، با همکاری گروه فرهنگی ایرانشهر و انجمن فرهنگی افراز، جشنی به‌یادماندنی در ناژخوان برگزار شد.
در این جشن در کنار خوان زیبای مهرگان، از آیین‌های این جشن گفتیم و شنیدیم و با مهر ایران‌پور فارسی دمی با یاد حافظ چکامه خواندیم.
سروده‌هایی با ساز و آواز همراه با دست‌افشانی و هنرنمایی دکتر فریدون فراهانی، ایران‌بانو مهناز سهرابی و ایران‌بانو ملیحه محققیان خوانده شد و ایراندخت دلسا هم سروده جشن مهرگان را خواند و از کاوه آهنگر یاد کرد.
@shahinsepanta
🌿 به فرخندگی، جشن مهرگان در دبستان نیک‌دخت ملک‌شهر برگزار شد. با سپاس از سرکار خانم مهناز شهباز و همکاران برای برپایی این جشن زیبا.
🌿 مهرگان ۱۴۰۵
@jashnha2
🌿 به فرخندگی، جشن مهرگان در دبستان نیک‌دخت ملک‌شهر برگزار شد. با سپاس از سرکار خانم مهناز شهباز و همکاران برای برپایی این جشن زیبا.
🌿 مهرگان ۱۴۰۵
@jashnha2
🌿 جشن مهرگان در باشگاه بازی و ورزش کودکان فرفره، در کاشان، به کوشش بانو عطاردی همراه با اجرای برداشتی کودکانه از داستان کاوه آهنگر، با ساختن کاردستی از تاج فریدون و پرچم درفش کاویانی به دست کودکان.
🌿 مهرگان ۱۴۰۵
@jashnha2
Iranian Festivals in Iran's Official Calendar by Shahin Sepanta
Читать полностью…
🌿 ایران از پای نمی‌اُفتد، می‌تپد و چون قُقنوس از خاکستر خود برمی‌خیزد؛ مانندِ دُلفین جَست می‌زند و پیدا می‌شود و نهان می‌شود، و باز از نو پدیدار. هر کجا که گمان کنید که نیست، درست همانجا هست، در هر لباس، هر سیما، چه در زربفت و چه در کرباس، چه گویا و چه خاموش.
هزاران هزار صدا در خرابه‌هایِ تو پیچید که: «دیوان آمد، دیوان آمد!» این صدا در خرابه‌هایِ دیگر نیز پیچیده است و گوشِ روزگار با آن آشناست؛ ولی دیوان می‌آیند و می‌روند، غولان می‌آیند و می‌روند، دوالپایان پاورچین پاورچین می‌گذرند، و آن روندهٔ بزرگ که ایران نام دارد، می‌ماند.
✍️ محمد‌علی اسلامی ندوشن
برگرفته از فصلنامهٔ هستی، تابستانِ ۱۳۷۲ خورشیدی، صص ۱۸۴–۱۸۳
🎙️اجرا : ایران‌بانو مهناز شهباز
#ایران
@jashnha2
🌳 جشن امردادگان ( هفتم امردادماه) فرخنده باد:
✍️ شاهین سپنتا
.
🌿 «اَمُرداد» در فارسی، در اوستا «اَمِره‌‌تات» و در پهلوی « اَمُردات» به معنی «جاودانگی و بی‌مرگی» و در گات‌ها (سرودهای زرتشت) یکی از فروزه‌های اهورامزداست.
.
🌿 پنجمین ماه از سال و هفتمین روز از هر ماه «امرداد» نام دارد.
.
🌿 به فرخندگی هم‌نامی روز و ماه به نام امرداد و بزرگداشت جایگاه آن در اندیشه ایرانیان، روز هفتم امردادماه هرسال جشن امردادگان برگزار می‌شود.
.
🌿 امرداد، نماد سرزندگی، نوزیستی و جوانی همیشگی است؛ از این روی در بندهش آمده است: « امرداد بی‌مرگ سرور گیاهان بی‌شمار است؛ زیرا او را به گیتی، گیاه خویش است... اگر کسی گیاه را رامش بخشد یا بیازارد، آن گاه امرداد از او آسوده یا آزرده بود...».
.
🌿 دستور «داراب پالن» در منظومه «فرضیات‌نامه» از آیین‌های شاد در بوستان و گلستان و باغ و دشت و رسیدگی به آنها به هنگام «امرداد روز» سخن می‌گوید و «مسعود سعد سلمان» نیز شادکامی در امردادماه را سپارش می‌کند.
.
🌳 ویژگی برجسته جشن #امردادگان، بزرگداشت درختان و گیاهان - نماد سرسبزی زمین- و یادآورنده خویشکاری انسان‌ها در پاسداشت آن هاست.
از آنجا که جنگل ها گنجینه های ارزشمند گونه های مختلف گیاهی به شمار می روند و در سال های اخیر در معرض آسیب های فراوان و تخریب گسترده قرار گرفته اند، با در نظر گرفتن ضرورت پاسداشت این سرمایه های تکرار نشدنی ملی، پیشنهاد شد که این روز به عنوان «روز ملی پاسداشت جنگل‌ها» نامگذاری شود.
.
🌼 در بندهش، آنجا که «درباره چگونگی گیاهان» سخن به میان می‌آید، از میان گل‌ها، «چمبگ/ زنبک / زنبق» گل ویژه امرداد معرفی شده است که برپایه دانش گیاه شناسی منظور از آن گل Hemerocallis lilio-asphodelus است که در ایران با نام «زنبق زرد» یا «زنبق رشتی» شناخته می‌شود.
@SHAHINSEPANTA
@JASHNHA2
⬅️ خاستگاه:
http://drshahinsepanta.blogsky.com/1390/05/05/post-642/
ما تیرگان را جشن گرفتیم تا بچه‌ها رسم‌های زیبای ایرانی را بشناسند، دوست داشته باشند و با خودشان به فردا ببرند.
می‌خواهیم این آیین‌های کهن، میان خنده‌ها و خاطره‌های کودکانمان زنده بمانند و نسل به نسل ادامه پیدا کنند.
ادامه متن...
🔗 isfahanbookcity
📲 @instatoolboxbot
🌿 سفری خیال‌انگیز به داستان زال در شاهنامه- بخش دوم
Читать полностью…
@persia.yazd
@aeintalesh
@anyy1354
🏹 جشن زیبا و کهن تیرگان در روز تیر از ماه تیر،۱۳تیرماه، در بسیاری از جاهای ایران برگزار می‌شود.
این جشن کهن، استوره‌های زیبایی همچون داستان آرش کمانگیر برای تعیین مرز بین ایران و توران، یا باریدن باران و داستان تیشتر و اپوش را بازگو می‌کند.
بستن تیرو باد به مچ دست، آب‌پاشان، خواهش باران، فال کوزه، شادمانی گروهی، تیر و کمان و دیگر آیین‌های تیرگان را در این فیلم کوتاه زیبا از خطه سرسبز تالش نگاه کنید.
@jashnha2
🏹 تیرگان فرخنده باد!
✍️ شاهین سپنتا
در گاهشماری ایرانی، سیزدهمین روز هر ماه و چهارمین ماه هر سال به نام «تیر» خوانده می‌شود و به فرخندگی هم‌نامی روز و ماه به نام ایزد تیر و بزرگداشت جایگاه آن در اندیشه ایرانیان، روز سیزدهم تیرماه «جشن تیرگان» یا «تیرو جشن» برگزار می‌شود.
در منابع ایرانی، برای برگزاری جشن تیرگان سه انگیزه اصلی را برشمرده‌اند که هریک ناظر بر تعریفی از واژه «تیر» است:
نخست: اختر یا ستاره تیر
دوم: اپاختر یا سیاره عطارد یا تیر
سوم: تیر که از کمان رها کنند.
یک) تیرگان و ستاره تیر: «تیر» یا «تِشتر» در فارسی، همان «تیشتر» در پهلوی و «تیشتریه» در اوستاست که نام ایزدستاره‌ای سپید و درخشنده است. تیر یا تشتر که درخشان‌ترین ستاره آسمان شبانه است در استوره‌های ایرانی، ایزد باران و ترسالی است و سرود ستایش و داستان پرشور نبرد او با دیو خشکسالی یا «اَپوش» در«تیریشت» اوستا آمده است. به خجستگی ایزد باران و ترسالی، آب‌پاشی از آیین‌های شاد این جشن است که آن را به نام جشن «آبریزگان» یا «آب‌پاشان» نیز مشهورکرده است.
دو) تیرگان و سیاره تیر: سیاره تیر یا عُطارِد نزدیک‌ترین سیاره به خورشید است و به علت نزدیکی این سیاره به خورشید و از طرفی فاصله کمی که با زمین دارد صبح‌های زود، قبل از طلوع خورشید در آسمان می‌درخشد به همین دلیل آن را «ستاره صبح» نام نهاده‌اند و چون اندکی پس از غروب خورشید در آسمان دیده می‌شود، آن را «ستاره غروب» نیز نامیده اند. بر این پایه، به واسه حضور نزدیک و ملموس این سیاره در زندگی روزانه مردم، در فرهنگ ملل مختلف جلوه‌ای استوره‌ای یافته است. نام اروپاییِ این سیاره Mercury است و مرکوری در استوره‌های یونان و روم، خدای سخن‌وری و نویسندگی است. در ادبیات فارسی و عرب نیز تیر یا عطارد را «دبیر فلک» یا «تیر فلک» گفته‌اند و به سخن دیگر، تیر «نویسنده فلک» است.
بیرونی در آثارالباقیه روایت می‌کند نام دیگر این روز تیر است که همان عطارد است که ستاره نویسندگان است و در این روز هوشنگ پادشاه پیشدادی برادر خود را بزرگداشت و او را در شمار «دهقنه» درآورد و از مردم و ملوک و دهقانان و موبدان و ... خواست که لباس کاتبی بپوشند.
به سخن دیگر، هوشنگ در چنین روزی همه طبقات جامعه را به فراگرفتن نوشتن فراخواند و دهقنه یا آیین دهقانی را در بین دهقانان گسترد. بیرونی، دهقنه را «عمارت دنیا و زراعت» معنی می‌کند که به تعبیر امروزی تلاش برای آبادانی سرزمین و کشاورزی بر بنیان دانش است. به سخن دیگر دهقنه یا آیین دهقانی، شیوه دهقان‌ها یا دهگان‌ها شد و افزون بر کشاورزی، نوشتن آموختند و در آبادانی شهر و روستا کوشیدند و نگاهبان فرهنگ، جشن‌ها، سنت، باورهای کهن، و روایات ایرانی بودند و فرزندان خود را نیز آشنا با فرهنگ ایرانی پرورش دادند. مسعودی، طبری و مسکویه نیز برآمدن دهقانان را از دوره پیشدادی دانسته‌اند که در طول تاریخ امتداد یافته است و به گواهی ارداویراف‌نامه و کارنامه اردشیر بابکان، دهقانان در دوران ساسانی از جایگاه مهمی دربین طبقات اجتماعی برخوردار بودند.
سه) تیرگان، و تیر و کمان: بیرونی در «آثارالباقیه»، حماسه پرتاب تیر توسط «آرش کمانگیر» و از جان‌فشانی او برای تعیین مرز ایران و توران را در روز تیرگان می‌داند. بیرونی تاکید می‌کند که روز پرتاب تیر آرش روز سیزدهم ماه بوده است که آن روز را «تیرگان کوچک» نامیدند و تیر پس از یک شبانروز یعنی در روز چهاردهم ماه یا «گوش‌روز» در مرز توران فرود آمد که آن روز را «تیرگان بزرگ» نام نهادند. به یادبود حماسه آرش کمانگیر و پرتاب تیر از فراز دماوند، سیزدهم تیرماه «روز ملی دماوند» نام گرفته است که چون در این روز مرزهای ایران گسترده و پاینده شد، می‌توان این روز را «روز ملی یکپارچگی سرزمینی ایران» نیز دانست.
مچ‌بند تیروباد، یکی از شادمانه‌های جشن تیرگان است که در سالهای اخیر رایج شده است. این مچ‌بندهای نخی با ۷ نخ در ۷ رنگ رنگین‌کمان و ۷ گره، در روز تیر (۱۳تیرماه) بر مچ بسته می‌شود و در روز باد (۲۲تیرماه) باز شده و به باد سپرده می‌شود. تا یاد آرش که همه توانش را با دستانش به کار گرفت و کمان را برکشید و تیر را به ایزد باد سپرد تا مرز ایران گسترده و پهناور بماند، در یادها زنده بماند.
در سال ۱۳۸۱، انجمن قلم ایران با تاثیر از استوره تیرگان و تیر فلک، این روز را به عنوان «روز قلم» پیشنهاد کرد که به تصویب شورای فرهنگ عمومی رسید و چهاردهم تیرماه هرسال همزمان با «تیرگان بزرگ» به عنوان «روز قلم» در تقویم رسمی کشور ثبت شد.
@SHAHINSEPANTA
@JASHNHA2
http://drshahinsepanta.blogsky.com/1390/04/13/post-633/
🌸 بنفشه نماد گیاهی جشن تیرگان.
🏹 ۱۳ تیرماه، جشن تیرگان شاد و فرخنده باد.
@jashnha2
🌿 جشن نیلوفر در فرهنگ ایران، روز دختر، ششم تیرماه خجسته‌باد.
@jashnha2