وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

09 September 2026 18:41

‌
‌📌 هم‌نشینی مهر و ماه و شاهنامه در آذربایجان شرقی

گزارشی از یک همایشِ ملّی

✍️ نیما عظیمی / گروه رسانه‌ای شرق

با نزدیک‌شدن به فصل گشایش مهر و فرهیختگی و دانش، مدرسه «مردانی آذر» واقع در روستای «نعمت‌اله» میزبان همایشی فرهنگی با درون‌مایهٔ آیین ایران‌زمین بود. روستای نعمت‌اله یکی از روستاهای استان آذربایجان‌ شرقی‌ است که در بخش «صوفیان» شهرستان «شبستر» واقع شده است.

این همایش از ساعت ۱۱ جمعه سیزدهم شهریور ۱۴٠۵ برگزار شد. همایشی که سنگ‌بنای آن در سایهٔ «حمایت‌های مالی» شخصی نیکوکار و ایران‌دوست گذاشته شده است. هم‌ او که علی‌رغم دوری از مام میهن، همچنان مهر زادگاهش را در دل دارد و نزدیک به یک دهه است که با هدفِ سادهٔ نشاندنِ لبخند بر لبانِ کودکان - بی‌آنکه بی‌نیازی یا نیازمندی آنان ملاک این مهرورزی باشد - بی‌هیاهو و بی‌ادعا برای دانش‌آموزان روستای مذکور، اقلام آموزشی و فرهنگی تهیه می‌کند. امسال برای نخستین بار بر آن شدیم تا این حرکت ارزشمند، به منظور فرهنگ‌سازی بیشتر هم‌رسانی شود. در آغاز همایش، سرپرست آموزش و پرورش صوفیان، سلمان غریبه، سخنرانی کرد.
سپس لیلی خبازی، استاد دانشگاه و متخصص فرهنگ و زبان‌های ایران باستان، برای حاضران - که قریب‌به‌اتفاق آنان دانش‌آموزان مدرسه بودند- ابیاتی از شاهنامهٔ حکیم ابوالقاسم فردوسی را خواند و داستان رستم و سهراب را تشریح کرد.

دقت نظر و استقبال پرشور دانش‌آموزان از شاهنامه و شاهنامه‌خوانی لیلی خبازی، دربردارندهٔ این نکته بسیار تأمل‌برانگیز بود که نهادهای دولتی، به‌ویژه وزارت آموزش و پرورش - به همراه همه سلسله‌مراتب خود - در معرفی و شناساندن این شناسنامهٔ تاریخ و فرهنگ ایران‌زمین تا چه اندازه کوشا بوده یا کوتاهی کرده‌اند.

شوربختانه در سیاست‌گذاری‌های وزارت آموزش و پرورش و به‌ تبع آن، در همه زیرمجموعه‌های این وزارت، به گنجاندن و ترویج فرهنگ شاهنامه و شاهنامه‌خوانی در مدارس، آن‌گونه که در شأن شاهنامه - این میراث ملی ایرانیان - باشد، اهمیت و اولویتی داده نمی‌شود. بنابراین شهروندان دغدغه‌مند، در قالب نهادهای اجتماعی و رسانه‌ای، بار سنگین اما شیرین این وظیفهٔ ملی را بیشتر بر دوش گرفته و رستم‌وار و گُردآفریدگون در این راستا عاشقانه می‌کوشند.

باری! سوا از گلایه‌ها، بپردازیم به گزارش زیبایی‌های این روز: همایش فرهنگی مدرسه «مردانی آذر» روستای نعمت‌اله، یک روز خاطره‌انگیز را برای دانش‌آموزان و مردم این روستا به یادگار گذاشت.


● دنبالهٔ یادداشت را در بخشِ «مشاهدهٔ فوری» بخوانید.



● ویدئوهایی را از این همایش، از «اینجا» و «اینجا» ببینید.



🆔️ @VatanYolii
‌‌

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

09 September 2026 05:01

📌انجمن ترویج زبان و ادب فارسی شعبهٔ آذربایجان‌ غربی با همکاریِ انجمن علمی دانشجویی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ارومیه برگزار می‌کند:

ســـــلــــــســــــــه نشــــســـــــت‌های
«نقشِ آذربایجان در تعالی فرهنگ و ادب فارسی»

🔴نشست سوم: «حالات و مقامات استاد منوچهر مرتضوی »

💢سخنران: «محمد طاهری خسروشاهی»، دکتری زبان و ادبیات فارسی. رئیس بنیاد ایران‌شناسی آذربایجان شرقی

💢میزبان: «سعید طرزمی»، عضو هیئت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ارومیه

📎چهارشنبه ۱۸ شهریور ۱۴٠۵ خورشیدی، از ساعت۱۸

🔴 به صورت مجازی در بستر اسکای روم:
https://skyroom.online/ch/urmia.university/rbha

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

07 September 2026 12:07

📌خوانش و تشریح شاهنامه برای کودکان و نوجوانان، توسط «لیلی خبّازی»، استاد دانشگاه و متخصص فرهنگ و زبان‌های ایران باستان

📍 مدرسهٔ «مردانی آذر» روستای «نعمت‌اله»، بخش صوفیان آذربایجان‌ شرقی

📎۱۳ شهریور ۱۴٠۵

🟣گزارش این همایش به زودی منتشر خواهد شد.

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

02 September 2026 11:52

📌حماسه ملّی، دولت ملّی

جواد طباطبایی:

این‌که بیش از یک‌سده پیش، تئودور نلدکه، خاورشناس آلمانی، شاهنامه حکیم ابوالقاسم فردوسی را حماسه ملی ایران نام داد و این‌که والتر هینتس، تاریخ‌نویس آلمانی برآمدنِ صفویان را «تشکیل دولت ملی» در ایران خواند، از این‌روست که آن دو، در شاهنامه فردوسی و حکومت صفویان رگه هایی از واقعیت ملّی ایرانی یا آن چیزی را می‌دیدند که هانری کربن از آن به «آن ایرانی» یا res iranica تعبیر کرده است، «آنی» که من از آن به «مشکل» تعبیر می‌کنم.

💢تأملی درباره ایران، جلد نخست: دیباچه‌ای بر نظریهٔ انحطاط ایران با ملاحظات مقدماتی در مفهوم ایران، ص ۳۷_۳۸

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

01 September 2026 12:46

📌خوانش بخشی از «کارنامهٔ اردشیر بابکان» توسط دکتر «لیلی خبّازی» دانش‌آموخته و متخصص فرهنگ و زبان‌های ایران باستان

📍نشست‌های هفتگی شاهنامه‌خوانی بنیاد ایران‌شناسی آذربایجان شرقی(تبریز)

💢زیبایی‌‌های زبانِ فارسی میانه/ پهلوی، بازتابی‌ست از فرهنگِ سترگ و ریشه‌دارِ ایران‌زمین. بازتابی که نورِ درخشانش، مایهٔ جلایِ جانِ هر ایرانی و کوریِ چشم همهٔ اهریمنانی‌ست که سال‌هاست در پروژه‌‌های سیاسی، هویت‌ِ نداشتهٔ خود را در انکار و زدودن آیینِ پاکِ ایران‌زمین می‌‌طلبند؛ و فرجامی جُز نابودی در شُکوهِ تاریخ و فرهنگِ ایران نداشته‌اند.

🪷پاینده ایران

@Vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

30 August 2026 00:24

📌سیدجواد طباطبایی:

اگر فردوسی را معیار سنجشِ دریافت ایرانیان از امر ملّی بدانیم، که دلیلی نداریم که ندانیم، باید بگوییم که در ایران، امر تعیین کننده، «فرهنگ» است.

در ایران، که هرگز زیر سلطهٔ خلافت قرار نداشت، امّتی نبود که ملّت جانشین آن شود، زیرا ملّت، در معنای قدیم، پیوسته، در کنار ملّت در معنای جدید قرار داشت. یک نمونه جالب توجه، که در عین حال مهم‌ترین سند نیز هست، شاهنامه حکیم ابوالقاسم فردوسی است که در آن ایران، ایرانی و میهن در کنار دینِ ایرانی قرار دارد و تعارض میان آن‌ها وجود ندارد. گفتنِ این‌که فردوسی اشاره‌هایی به دیانت خود کرده، پس نمی‌توانسته است شاعر ملی باشد یا این‌که چون شاعر ملی بوده، پس نمی‌توانسته دین داشته باشد، سخن سنجیده‌ای نیست. زیرا هیچ تردیدی نیست که حکیم ابوالقاسم، دیانت را در معنای کهن - یعنی ایرانی، به معنای آئین و فرهنگ - آن می‌فهمید و نه در معنای جدید - یعنی ایدئولوژیکی آن - که آن دو نتوانند در کنار هم قرار گیرند. دیانت فردوسی عین ملیت او بود که همانا فهم کهن ایرانشهری از نسبت دین و دیگر شئون حیات اجتماعی ایرانیان بود. اگر به مسامحه بتوان گفت: ایرانیان دین را امری جدا از دیگر شئون حیات اجتماعی - یعنی «فرهنگ» - نمی‌دانستند. ایدئولوژیکی کردن دین از این حیث در دوران جدید ممکن شده است که دیانت از «فرهنگ»، در معنای کهن ایرانشهری، جُدا و به امری تعیین کننده در عناصر درون «فرهنگ» تبدیل شده است. اگر فردوسی را معیار سنجش دریافت ایرانیان از امر ملی بدانیم، که دلیلی نداریم که ندانیم، باید بگوییم که در ایران، امر تعیین کننده «فرهنگ» است؛ که هریک از عناصر آن، از جمله دین، «به جای خویش نیکوست!»

💢ملت، دولت و حکومت قانون، ص ۲۸۱_۲۸۳

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

22 August 2026 10:43

📌نگاهی سلسله‌وار به کتاب «ایران از نگاه پروفسور ایلبر اورتایلی»

💢بخش چهارم:
«اگرچه پادشاهان بسیاری رویای تهران را در سر پروانده‌اند، اما درنهایت فتحعلی‌خان قاجار در سال۱۷۸۵ این شهر را به عنوان پایتخت برگزید».

✍️نیما عظیمی

کتاب پیشِ‌رو یعنی «ایران از نگاه پروفسور ایلبر اورتایلی» ترجمه یادداشت‌های پروفسور ایلبر اورتایلی که در هر مجلسی از ارادت و علقه بی‌پایان خود نسبت به ایران دم زده است، با محوریت سفرهای وی به شهرهای تهران، اصفهان، یزد، اردبیل، تبریز و...است. این یادداشت‌ها به صورت پراکنده در ستون پروفسور اورتایلی در روزنامه‌های ملیّت و حریّت و همچنین آخرین سفرنامه وی، سیاحتنامه دنیای قدیم انتشار یافته است. (برگرفته از پیش‌گفتار کتاب)

همچنین در پیشگفتارِ کتابِ «ایران از نگاه پروفسور ایلبر اورتایلی» آمده است: «کتاب حاضر ادای دینی به استاد اورتایلی که درک تاریخ ترکیه را منوط به دانستن تاریخ ایران دانسته و آرامش را در لابلای آثار تاریخی اصفهان که بخشی از دنیای قدیم محبوب اوست جسته، می‌باشد».

در همین راستا «روزنامهٔ زنگان‌امروز» نیز قصد آن دارد که به مرور و به فراخور، در شناساندنِ هرچه بیشتر این اثر مهم گام برداشته و با بازگوییِ بخش‌های گوناگون این کتاب، مخاطب را هرچه بیشتر با این موضوع مهم آشنا کند که «یک پروفسور و مورّخِ بادانش و بدون غرضِ ترکیه‌ای» به این حقیقت انکار نشدنی که «درکِ تاریخ ترکیه را منوط به دانستن تاریخ ایران است» مُهر تاییدی زده است که جوهرِ این مُهر، سرچشمه‌ای جُز حقایق مسلم و مستندات آشکارِ تاریخی و علمی نیست.

بخش چهار:
تهران

«شاه عباس که در خلال تعقیب و گریز عبدالمنون خان ازبک در جریان لشکرکشی به خراسان در بستر بیماری افتاد، مدت زیادی در شهر تهران مانده و درختکاری و انجام امور عمرانی نیز برای اولین بار در این دوران آغاز می‌شود.

اگرچه پادشاهان بسیاری رویای تهران را در سر پروانده‌اند، اما درنهایت فتحعلی‌خان قاجار در سال۱۷۸۵ این شهر را به عنوان پایتخت برگزید. تهران بواسطه نزدیکی به دریای خزر(کاسپین) از شمال، مشهد از شرق و شیراز و اصفهان از جنوب قابلیت کنترل و نظارت را به‌راحتی فراهم کرده و آب و هوای مساعد آن در آن دوران نیز مزیدی بر علت این انتخاب شده است. تابستان‌های تهران همانند سایر شهرهای ایران گرم بوده اما در جوار کاخ های تابستانی نیاوران و صاحب قران که از سوی شاهان قاجاری بنا نهاده شد، هوایی مطلوب حاکم بود.

در تهران سالی یکی دوبار برف می دارد و این بار مصادف شد با سفر من به این شهر. این برفِ نیم سانتی تمام شهر را فلج کرده بود و ریاست جمهوری نیز سه روز تعطیلی رسمی اعلام کرد. در تهران به واسطهٔ هفته برف چند روزی ماندیم، پروازها لغو و مسیرهای زمینی نیز به دلیل یخ‌زدگی غیرقابل استفاده بود گویا. موزه‌ها و کتابخانه‌ها بسته بوده اما کنسرت ارکستر سمفونی جوانان تهران در تالار رودکی به نمایش تئاتر در تالار بزرگ وحدت بدون تاخیر برگزار شد بسته بودن بازار و مغازه‌ها در تهران، به منزله در خانه ماندن نیست برای مردم این شهر».

📎روزنامهٔ زنگان امروز. شنبه ۳۱اَمُرداد ۱۴٠۵، ص۳

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

19 August 2026 09:56

📌نگاهی سلسله‌وار به کتاب «ایران از نگاه پروفسور ایلبر اورتایلی»

💢بخش سوم:
«جامعهٔ ایرانی از مشکلات مادی رنج می‌برد اما از هویت فرهنگیِ مثال‌زدنی برخوردار است».

✍️نیما عظیمی

کتاب پیشِ‌رو یعنی «ایران از نگاه پروفسور ایلبر اورتایلی» ترجمه یادداشت‌های پروفسور ایلبر اورتایلی که در هر مجلسی از ارادت و علقه بی‌پایان خود نسبت به ایران دم زده است، با محوریت سفرهای وی به شهرهای تهران، اصفهان، یزد، اردبیل، تبریز و...است. این یادداشت‌ها به صورت پراکنده در ستون پروفسور اورتایلی در روزنامه‌های ملیّت و حریّت و همچنین آخرین سفرنامه وی، سیاحتنامه دنیای قدیم انتشار یافته است. (برگرفته از پیش‌گفتار کتاب)

همچنین در پیشگفتارِ کتابِ «ایران از نگاه پروفسور ایلبر اورتایلی» آمده است: «کتاب حاضر ادای دینی به استاد اورتایلی که درک تاریخ ترکیه را منوط به دانستن تاریخ ایران دانسته و آرامش را در لابلای آثار تاریخی اصفهان که بخشی از دنیای قدیم محبوب اوست جسته، می‌باشد».

در همین راستا «روزنامهٔ زنگان‌امروز» نیز قصد آن دارد که به مرور و به فراخور، در شناساندنِ هرچه بیشتر این اثر مهم گام برداشته و با بازگوییِ بخش‌های گوناگون این کتاب، مخاطب را هرچه بیشتر با این موضوع مهم آشنا کند که «یک پروفسور و مورّخِ بادانش و بدون غرضِ ترکیه‌ای» به این حقیقت انکار نشدنی که «درکِ تاریخ ترکیه را منوط به دانستن تاریخ ایران است» مُهر تاییدی زده است که جوهرِ این مُهر، سرچشمه‌ای جُز حقایق مسلم و مستندات آشکارِ تاریخی و علمی نیست.

بخش سه:
تصویر روشنفکر ایرانی

«خواننده ایرانی کیست؟ برای پاسخ به این سوال باید تصویری بسیار اغراق‌آمیزتر از هر لحاظ در قیاس با کشور خود متصور شویم.

ایران به رغم برخورداری از مازندران و کرانه خزر(کاسپین)کشور کویرهای پهناور است. تهران، پایتخت این کشور در دامنه کوهِ باشکوهِ دماوند آرمیده است. شمالِ این شهر در زمستان‌ها برفی بوده و تابستان‌ها خنک است.

ساکنان شمال تهران با خانه‌های حیاط‌دار بزرگ، مایه حسرت و غبطه ترک‌های دهه ۶۰ و حتی ۷۰ میلادی بودند. اگرچه قشر مرفه ترکیه امروز به آن سطح رسیده است، اما دستیابی به چنین منطقه سرسبزی در آنکارا و بلکه ازمیر حتی امروز نیز خیالی دور به نظر می‌رسد. جنوب تهران اما می‌سوزد؛ این منطقه با ازدحام، کمبود درخت و فضای سبز و بی‌آبی شهره یافته و امروز نیز آمار جرم بالایی دارد.

طبقه‌بندی روشنفکران چنین دنیای ضد و نقیضی بسیار دشوار می‌نماید. احمد قوام‌السلطنه، نخست‌وزیر پس از جنگ جهانی دوم، یکی از اشخاصی است که شاه جوانِ ایران، محمد رضا را هدایت می‌کند. او نقش مهم دیپلماتیکی در خروج شوری از ایران ایفا کرد.
احمد قوام مجموعه‌دارِ آثار چندین‌هزارسالهٔ آبگینه‌ای بوده است. این کلکسیون در گذشته متعلق به خانوادهٔ وی بوده و در اوایل قرن بیستم در قصر کوچک و زیبای میراث ملّی جهان به نمایش گذاشته می‌شد. احمد قوام دولتمردی آگاه و باسواد بود. ما نیز در قرن نوزدهم میلادی دولتمردان و سربازانی داشتیم که مایهٔ تعجب و حیرت قوام بودند؛ اما کسانی که مجموعه‌های شخصی و ویژه داشتند را طرفداران ایران و پادشاهان مصر تشکیل می‌دادند.

تحصیلکردهای ما در خصوص تاریخ و جغرافیا ناپخته‌اند. به جز فاتح محمد سلطان که مجموعه‌دار مجسمه بوده و آثار تجسمی و نقاشی گردآوری شده نیز در دوران بایزید دوم پراکنده شد، موارد معدودی به چشم می خورند که اقدام به جمع‌آوری مجموعه کرده باشند. روشنفکران عثمانی مجموعه‌داران کتاب بودند.

اما در ایران آن‌چه کاملا مشهود است آن‌ است که روشنفکری در این کشور محدود به بخش خاصی نبوده و در اغلب اقشار به چشم می‌خورد.
شاید مشکلِ سواد خواندن و نوشتن در این کشور همچنان ادامه داشته باشد، اما گاهی در دورافتاده ترین روستاهای ایران با کسی برخورد می‌کنید که برخلاف ظاهر ساده و روستاییِ او، می‌توانید ساعت‌ها به او گوش سپرده و از معلومات ادبی‌اش لذت ببرید. اگر از این انسان های متواضع و فروتن در کنار نقد و تحلیل آثار ادبی، تحقیقات بین‌المللی
نیز شنیدید، تعجب نکنید؛ زیرا برخلاف اصحاب رسانه و ترجمه ترکیه، ایرانیان تمامی نشریات خارجی مربوط به کشور خود را از نزدیک تعقیب و ترجمه کرده اند.
در میان سیاستمداران رده بالا نیز شمار افرادی که به ظرایف کلامی اجحاف دارند، کم نیست. بایگانی و کتابخانه‌ها بسیار مرتب است و در این میان متذکر شویم که سیستم آرشیو و نشریه وزارت خارجه ایران با
وزارت خارجه ترکیه قابل قیاس نیست.

گویا شگفتی در برابر جامعه ایرانی که از مشکلات مادی رنج می‌برد اما از هویت فرهنگیِ مثال‌زدنی‌ برخوردار است، ناگزیر می‌نماید».

📎روزنامهٔ زنگان امروز. چهارشنبه ۲۸اَمُرداد ۱۴٠۵، ص۳

@Vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

18 August 2026 00:18

📌انجمن ترویج زبان و ادب فارسی شعبهٔ آذربایجان‌ غربی با همکاریِ انجمن علمی دانشجویی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ارومیه برگزار می‌کند:

ســـــلــــــســــــــه نشــــســـــــت‌های
«نقشِ آذربایجان در تعالی فرهنگ و ادب فارسی»

📎نشست نخست: «نقش شاگردان آذربایجانیِ اسدی توسی در تدوین لغت فرس در سفینهٔ تبریز»

💢سخنران: «علی‌اشرف صادقی»، استاد گروه زبان‌شناسی دانشگاه تهران و عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی

💢میزبان: «سعید طرزمی»، عضو هیئت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ارومیه

📍چهارشنبه ۲۸ اَمرداد ۱۴٠۵ خورشیدی، از ساعت ۲٠

🔴 به صورت مجازی در بستر اسکای روم:
https://skyroom.online/ch/urmia.university/rbha

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

16 August 2026 13:44

📌ناسیونالیسم تصنعیِ تُرک و پریشانی‌های قومی‌قبیله‌ای آن در ایران

گرگ «توتم و نماد آذربایجان» نیست!

✍️نیما عظیمی

ناسیونالیسم تصنعی تُرک و پریشانی‌های قومی‌قبیله‌ای آن از اواسط قرن ۱۹ شکلی سیاسی به خود گرفت. این جریان از همان آغاز، ماهیت قومی‌قبیله‌ای داشت نه ماهیت ملّی؛ بنابراین در تلاش بود که در عصر دولت‌-ملت‌ها یک هویت و ملیّت برای خودش دست و پا کند. در نهایت این گدایی‌های ناسیونالیستی تبدیل به یک ایدئولوژی محض شد و جریان پانترکیسم نیز زادهٔ همان است.
پانترکیسم از همان آغاز در تلاش بوده که بخش بزرگی از چیستی و هویت خود را در زدودن و نفیِ هویتِ ایرانی آذربایجانی‌ها تعریف کند؛ هویت آذری‌ها را با عنوان تُرک جعل کرده و مذبوحانه تلاش کرده است که آذربایجانِ تمام‌ایرانی را در بخشی از جریان برساخته‌ی «ناسیونالیسم تُرک» یا «ملّت تُرک» زورچِپان کند!

از جمله دست‌درازی‌های سیاسیِ جریان واگرای پانترکیسم در این زمینه، دروغ بزرگ آنان در معرفی گرگ به عنوان توتم یا نماد آذربایجان است! پانترکیسم با لباسِ فرهنگ و مظلوم‌نمایی‌های فرهنگی پا به میدان سیاست و ایران‌ستیزی نهاده‌ است.

اما این‌که گرگ نماد یا توتم مردم آذربایجان است یا خیر؟! نیاز به یک پیش‌جمله کوتاه در مورد مفهوم «توتم» و «توتم باوری» دارد. توتم یعنی آن موجودی که یک گروه انسانی یا قبیله یا طایفه‌ای آن را نیا یا جَدِ مقدّسِ خود می‌دانند. این توتم، اغلب یک «حیوان» است.
از سال‌ها پیش تا به امروز، عده‌ای از سر ناآگاهی و به سهو، عده‌ای نیز کاملا هدف‌مند و به عمد در تلاشند که گرگ را به عنوان توتم آذربایجان معرفی کنند! این درحالی‌ست که حیوان گرگ کمترین پیوندی با فرهنگ آذربایجان ندارد. نسبت دادنِ توتم گرگ به فرهنگ و تاریخ آذربایجان، حرکتی کاملاً سیاسی و در راستای جُداسازی ایران و آذربایجان از همدیگر است.

روشن است که برای اثبات هر ادعایی ضرورت دارد که با سند و مدرکِ علمیِ معتبر سخن گفته شود. بنابراین، در این بخش اشاره‌ای خواهم داشت به نام استاد «محمد جعفری قنواتی» که به حق، یک دانشنامه زنده در این زمینه یعنی مفاهیم فولکلور می‌باشد. هم‌او که عضو شورای عالیِ علمیِ مرکز دایرة‌المعارف بزرگ اسلامی، عضو شورای علمی دانشنامهٔ فرهنگ مردم از سال ۸۸، ویراستار علمیِ دانشنامهٔ فرهنگ مردم از سال۹۱، و صاحب آثار فراوان علمی و معتبر دیگر از جمله « درآمدی بر فولکلور ایران» است.
براساسِ نظریهٔ تخصصیِ این دانشمند، «گرگ هرگز توتم و نمادِ آذربایجان نبود و نیست».
برای مثال، بنابر گفته «محمد جعفری قنواتی» در مورد باورهای اهالی آذرشهر در آذربایجان شرقی: «چوپانان این شهر بر این باورند که اگر کسی ناخودآگاه کلمهٔ ترکی‌آذریِ "قورد" یعنی "گرگ" را به زبان آورد، سر و کله گرگ همان‌ساعت همان‌جا پیدا می‌شود».
هم‌او اشاره‌ای دارد به بازی مشهور «گرگم و گلّه می‌برم»، که بیانگر درنده‌خویی و دزد بودن گرگ است.
برای دریافت این نظریه، رجوع کنید به: (آیا گرگ توتم مردم آذربایجان است؟ محمد جعفری قنواتی. آینه میراث موسسه پژوهشی میراث مکتوب دو فصلنامه علمی«مقاله علمی-پژوهشی»، سال ۲۰، شماره ۲، «پیاپی:۷۱»، پاییز و زمستان ۱۴٠۱. سایت سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران)
 
البته این نگاهِ منفی و سرشار از نفرت نسبت به گرگ، مختص آذرشهر نبوده و در جای‌جایِ مناطق آذری‌نشین ازجمله زنجان و ارومیه و... نیز جاری است.

یک مصداق بارز دیگر از «استاد شهریار تبریزی» می‌آورم. شهریار در همین راستا شعری به زبان ترکیِ‌ آذری سروده که چند بیت از آن را به همراه ترجمه می‌آورم:
«ایتیمیز قورد اولالی، بیزده قاییتدیق قویون اولدوق
ایت ایله قول- بویون اولدوق
وقتی سگ‌مان گرگ شد، ما بازگشتیم و هم‌چون گوسفندان همراه صمیمی سگ شدیم

قوردوموز دیشلرینی هی قارا داشلاردا ایتیلتدی
قویونون دا ایشی بیتدی!
گرگ دندان‌هایش را با سنگ سیاه تیز کرد و کار گوسفند تمام شد!

سون، سوخولدی سورویه، بیر سورونی سؤکدی- داغیتدی
اکیلیب، ایت گئدیب ایتدی
بالاخره گرگ به گلّه حمله برد و گلّه را پاره پاره کرد. سگ نیز گم و گور شد»...

نکتهٔ قابل تأمل در مورد این سروده‌ی استاد شهریار و گرگ در این شعر این‌جاست که، استاد شهریار به اندازه‌ای خردمند و آگاه و با دانش بود که اگر گرگ نماد یا توتم آذربایجان باشد، اصلاً چنین شعری را نمی‌سرود.

به هر روی، یک سری گروه‌های هدف‌مند به تقابل با فرهنگ پاک و تمام‌ایرانیِ آذربایجان برخاسته‌اند؛ که باید با روشنگری در برابر این جریان‌های ایران‌ستیز ایستاد و پاسخ‌شان را داد.

هرگونه ادّعا در مورد پیوند آذربایجان با نماد گرگ یا کتاب ده‌ده‌قورقود، ادعایی نادرست و البته هدف‌مند می‌باشد! ریشه این نفرت‌پراکنی‌ها و تحرکاتِ ضدایرانی، کاملا سیاسی است.

📎ماهنامهٔ وطن‌یولی(راه وطن)، شمارهٔ ۷۳، تیرماه ۱۴٠۵. ص نخست، زیرِ تا.

@vatanyolii

/channel/vatanyolii/4392

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

15 August 2026 02:34

📌نفوذ شدید قوم‌گرایی در دستگاه‌های اداری و فرهنگی تبریز!

وقتی صدای امام جمعه هم درآمد

✍️نیما عظیمی

یاوه‌گویی‌های یک کارگردان‌نمایِ تبریزی در باب مقایسهٔ هشتمین امام شیعیان «حضرت رضا(ع)» و قهرمان ملّی ایران‌زمین یعنی «بابک خرّمدین»، واکنش‌های گوناگونی را برانگیخت. ازجمله واکنشی از سوی امام جمعهٔ تبریز که در بخشی از سخنانش نسبت به آن مقایسهٔ سبک‌سرانه، با صراحتِ تمام گفت: «بنشینید سرجای‌تان! شماها نه سواد دارید نه دیدگاه! تو اصلا می‌فهمی؟! بعضی‌ها فکر می‌کنند چون به پزشکیان رای داده‌اند دست‌شان باز است و می‌توانند هر کاری بکنند؛ خیر! این‌گونه نیست! به اسم هنر، حرفای بی‌خود نزنید. من آخرین اخطارم را دادم. آخرین اخطارم را به مسئولین و ارگان‌های مختلف می‌دهم که یک عدّه‌ای به اعتبار مسعود پزشکیان هرکاری را نکنند و هرچیزی را ننویسند»!

پس از این سخنانِ امام جمعهٔ تبریز بود که عضو شورای شهر تبریز، «حکیمه غفوری» نیز واکنش نشان داد و در گفت‌وگو با خبرگزاری فارس، خواستار پاسخگوئی صریح مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان شد.
همچنین حکیمه غفوری گفت: «این فرد دیگر اهلیت و صلاحیت اجرای نمایش و رفتن روی صحنهٔ تئاتر را ندارد. نباید اجازهٔ کارگردانی به او داده شود».

به هر روی، سَوا از این‌که اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی استان چه واکنشی نسبت به سخنان غفوری خواهد داشت، واقعیتِ جاری این است که قوم‌گرایان در شهر تبریز، شیّادانه می‌کوشند تا با پیش‌بُردِ پروژه‌های ضدیکپارچگی ایرانیان، به نام و نانی برسند؛ و همزمان برای موجّه نشان دادن و مرتب پیش‌بردنِ این پروژه‌ها، در رفتاری نخ‌نما شده، از امامان شیعه و تظاهر به دفاع از آرمان‌های انقلاب اسلامی، مایه می‌گذارند!
اما راهِ یکایک ایران‌دوستان، از این حقّه‌بازها سَواست؛ چراکه احترام به مؤلفه‌های فرهنگیِ ملّت ایران، گزینشی و سَواکردنی نیست. هم بابک خرّمدین برای این ملّت است، هم امام رضا(ع). هیچ‌یک را نمی‌توان از ملّت نجیب و بزرگِ ایران گرفت.
اما عدّه‌ای معلوم‌الحال در پیِ ساختنِ دُکّان از طریق سوء‌استفاده از این اسامی هستند، که بدون شک روسیاهی و رسوایی این شامورتی‌بازی‌ها دامنِ خودشان را می‌گیرد؛ چراکه دستانِ ناپاکِ این هزارچهره‌های شیّاد، برای ملّت ایران رو شده است.
با نامِ امام رضا(ع) یا با نامِ بابک خرّمدین، با هیچ‌کدام از این دونام، نمی‌توان بین ملّت ایران غیریت‌سازی کرد. هرساله آذربایجانی‌ها برای زیارت امام رضا(ع) به خراسان مسافرت می‌کنند و با هموطنان مشهدی خود معاشرت می‌کنند. خراسانی‌ها نیز خود را به آذربایجان می‌رسانند تا در قلعهٔ بابک خرّمدین با هموطنان آذری خود معاشرت کنند.

البته لازم به ذکر است که یکی از عوامل پررویی و زبان درازی‌های قوم‌گرایان در تبریز، «ادارهٔ فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی» است؛ که در صدور مجوز برای برگزاری و اجرای برنامه‌های ملّی، بخیل است اما در صدور مجوز برای قوم‌گرایان، دست‌‌ و دل‌ باز است!


/channel/vatanyolii/4387

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

15 August 2026 01:48

📌«استعمار ستیزی» و مسأله کنوانسیون کاسپین(و ابطال معاهده ضد استعماری مودّت)

✍️سالار سیف

توضیح: این جستار در مورد رویکردی است که علاقه‌دارد همه تحولات جهان را در قالب مناسبات استعماری توضیح دهد!

عیار حرکت «استعمارستیزی» مبتنی بر شریعتی، ادوارد سعید و ایدیولوژی شرق‌شناسی جایی روشن می‌شود که در برابر معاهدات استعماری مثل ترکمانچای-که خود بلشویک‌ها در مودت ۱۹۲٠ پذیرفتند استعماری بود-دم بر نمی‌آورد اما در مورد سهم ایران در دریای #کاسپین ساکت است و ابطال معاهده ضداستعماری مودّت در کنوانسیون اکتائو را نادیده می‌گیرد.
اگر استعمارستیزی نام دیگر بیگانه‌پرستی (منهای غرب) و حراست از منافع کشورهای جداشده از شوروی است، لطفا بگویید. اگر قرار است، به نام ایدئولوژی استعمارستیزی فقط نژاد ایرانی، حاکمیت ملّی و مناسبات ایران با جهان هدف حمله باشد، این حرکت نه ضدیت با استعمار به نفع ملّت ایران بلکه نوعی دیگر از بیگانه‌پرستیِ استتار کرده در کسوت استعمارستیزی است.
در این دو هفته حتی یک نفر از بلاگرها، نویسندگان و کنشگرانی که تلویحاً یا مشخصاً خود را آنتی‌امپریالیست می‌نامند، متوجه نشدند که یک معاهده قدیمی ضداستعماری (موّدت) مربوط به مصالح ایران که متعلق به دوران ماه‌عسل لنین با همسایگان بود به پایان عمر خود نزدیک می‌شود!
مگر می‌شود کسی خود را ضداستعمار بداند اما قراردادهای ضداستعماری ایران را نشناسند و نگران حیات و بقای آنها نباشد؟ یا یکبار از ترکمانچای حرف نزند یا منافع ایران را در همه حال نادیده بگیرد؟

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

11 August 2026 09:54

📌ضرورت بررسی کارشناسی لایحه کاسپین

✍️احسان هوشمند/ گروه رسانه‌ای شرق

🔹هشت سال پس از تصویب کنوانسیون حقوقی دریای مازندران در مردادماه ۱۳۹۷ که به امضای سران کشورهای ساحلی دریای کاسپین رسید، دولت در هفته‌های گذشته و درحالی‌که کشور با تنش‌ها و احتمال آغاز دوباره جنگ روبه‌روست، یعنی کشور در شرایط جنگی است، اقدام به ارسال یک‌فوریتی این لایحه به مجلس کرد تا در مجلس به تصویب رسد. این در حالی است که در هشت سال گذشته دولت به صورت شفاف و روشن درباره این کنوانسیون و ویژگی‌های آن اطلاع‌رسانی نکرده است. حتی در ماه‌های ابتدایی تصویب این کنوانسیون در دولت دوم آقای روحانی، وزارت امور خارجه درباره این کنوانسیون حاضر به تشریح عملکرد خود و چرایی امضای کنوانسیون نشد و حتی حاضر نشد در محافل عمومی با برگزاری نشست‌های رسانه‌ای به تشریح عملکرد خود دراین‌باره و چرایی امضای این کنوانسیون بپردازد.

🔹این نکته هم دارای اهمیت است که در دفاع از امضای این کنوانسیون حقوقی وزیر وقت امور خارجه ایران از استدلال‌هایی برای توجیه امضای این کنوانسیون استفاده می‌کرد که باید از سوی وزرای خارجه کشورهای دیگر شنیده می‌شد نه از سوی وزیر خارجه ایران. اینکه دولت شوروی اجازه می‌داد یا نمی‌داد که ایران از سهم مشاع خود استفاده کند، توجیهی حقوقی نیست بلکه یادآوری یک رویه ظالمانه و نادرست شوروی سابق است. از این رویه نادرست نباید اصل حقوقی علیه منافع ملی ایرانیان استخراج شود.

🔹با فروپاشی کشور اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی سابق در سال ۱۹۹۱ تعداد کشورهای ساحلی دریای مازندران از دو کشور ایران و شوروی سابق به پنج کشور ایران، روسیه، قزاقستان، جمهوری آذربایجان و ترکمنستان رسید. گروهی از تحلیلگران و حقوق‌دانان معتقدند که بر اساس معاهدات ۱۹۲۱ و ۱۹۴۰ میان ایران و روسیه، باید تکلیف دریای کاسپین مشخص می‌شد و پذیرش رویه جدید حقوقی منجر به ازدست‌رفتن حقوق قانونی ایران و تحدید مرزهای سرزمینی ایران می‌شود. بر مبنای این استدلال اگر کشور روسیه در حقوق بین‌الملل دولت تداوم‌دهنده شوروی سابق قلمداد می‌شود -هم کرسی شورای امنیت را حفظ کرده و هم تعهدات بین‌المللی شوروی را پذیرفته- چرا در موضوع دریای کاسپین تعهدات شوروی سابق به روسیه منتقل نشده است؟

💢ادامهٔ یادداشت را در این‌جا بخوانید:

https://www.sharghdaily.com/fa/tiny/news-1120353

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

06 August 2026 03:34

📌بررسی جایگاه تمامیت ارضی در فرهنگ عامه با تکیه بر جشن تیرگان

✍️سعیده پراش

چندی‌ست برخی، ازجمله حامیان نظریه "سیاست هویت" با طرح مباحث غیرعلمی پیرامون قومیت، زبان و نژاد در کنار تضعیف هویت ملی این بحث را هم عنوان کرده‌اند "که مقدمات نظری تشکیل دولت_ملت مدرن در نیمه دوم قرون وسطا و در حوزه فرهنگی مذهبی کاتولیک فراهم آمد و زمینه های عینی آن در دو قرن پایانی قرون وسطا در پرتو استراتژی‌های متضاد بازیگران سیاسی شکل گرفت و نخستین جلوهٔ آن در قالب دولت‌های مطلقه از قرن ۱۶ به تدریج نمایان شد و از قرن۱۹ به بعد در همهٔ نقاط جهان جای اشکال دیگر نظام سیاسی را گرفت."(دلیرپور: ۱۳۸۹، ۵) و با همین استناد ادعا می‌کنند در ایران نیز مفاهیمی مانند کشور، مرز و...، نو بوده و پس‌از تشکیل دولت‌ملت مدرن در ایران، نخست شناخته شده و...

این نوشتار قصد دارد این فرضیه را رد کرده و با تحلیل عمیق‌ترین لایه فرهنگ عامه یعنی آیین‌های ایرانی _جشن تیرگان_ به این نتیجه برسد که...

💢ادامهٔ جستار(متن کامل) را در اینجا بخوانید:⬇️
/channel/vatanyolii/4343

📎ماهنامهٔ وطن‌یولی(راه وطن)، شمارهٔ ۷۳، تیرماه ۱۴٠۵، ص۶/ ایرانشهر

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

05 August 2026 11:23

📌تشدید رقابت ژئوپلیتیکی ترکیه و اسرائیل

نشریه آمریکایی اکونومیست در گزارشی نوشت:

برخی سیاستمداران اسراییلی اکنون ترکیه را در کنار ایران به عنوان تهدیدی علیه خود مطرح می‌کنند. در ۲۳ ژوئن، یکی از وزیران اسراییل مدعی شد که ترکیه و سوریه یکی از بزرگ‌ترین‌ تهدیدها علیه این کشور است. چند روز بعد نیز اسراییل با به رسمیت شناختن نسل‌کشی ارامنه در سال ۱۹۱۵، سطح تنش با آنکارا را افزایش داد.

اکونومیست نوشت در مقابل، «رجب طیب اردوغان» رئیس‌جمهور ترکیه نیز از کشتار اسراییل در غزه انتقاد کرده و گفته است حملات این رژیم به سوریه و لبنان، امنیت ترکیه را تهدید می‌کند. همچنین وزیر کشور ترکیه در اوایل ژوئن گفته بود امیدوار است روزی به عنوان استاندار قدس منصوب شود.


این نشریه تأکید کرد بخشی از این مواضع برای مصرف داخلی مطرح می‌شود. به نوشته گزارش، «بنیامین نتانیاهو» که در آستانه انتخابات قرار دارد، تلاش می‌کند تصویر «اسرائیلِ محاصره‌شده» را حفظ کند و اردوغان نیز در شرایط تورم بالا و نرخ‌های بالای بهره، به یک دشمن خارجی برای منحرف کردن افکار عمومی نیاز دارد.

با این حال، اکونومیست معتقد است نگرانی‌های دو طرف تنها جنبه تبلیغاتی ندارد. اسراییل از نفوذ گسترده ترکیه در سوریه و شکل‌گیری همکاری‌های نظامی آنکارا با مصر، پاکستان و عربستان سعودی نگران است. در مقابل، ترکیه جنگ‌های اسراییل در غزه، ایران و لبنان و همچنین همکاری این رژیم با گروه‌های مسلح کُرد را تهدیدی علیه منافع خود می‌داند.

به نوشته این گزارش، جنگ اسراییل علیه ایران نیز نگرانی‌های ترکیه را افزایش داده است. آنکارا از مدت‌ها پیش با هرگونه بی‌ثباتی در ایران مخالف بوده، زیرا کاهش ثبات در ایران را عامل شکل‌گیری موج جدید پناهجویان، اختلال در تجارت و انرژی و همچنین نفود اسراییل در امور داخلی ایران می‌داند.

اکونومیست همچنین نوشت ترکیه از حمایت اسراییل از گروه‌های مسلح کُرد ناراضی است و طرح‌های آمریکا و اسراییل برای استفاده از نیروهای کُرد در جنگ علیه ایران، این نگرانی‌ها را تقویت کرده است.

این نشریه، همکاری رو به گسترش اسراییل با یونان و قبرس در شرق مدیترانه را نیز یکی دیگر از عوامل تنش میان دو طرف دانست. بر اساس این گزارش، این همکاری‌ها شامل تبادل اطلاعات، رزمایش‌های دریایی و هوایی و برنامه‌ریزی برای حفاظت از زیرساخت‌های انرژی فراساحلی است.

اسراییل همچنین نسبت به نقش ترکیه در سوریه حساسیت ویژه‌ای دارد. این گزارش می‌افزاید با وجود کاهش تنش‌ها از سال ۲۰۲۵، دو طرف همچنان اهداف متفاوتی در سوریه دنبال می‌کنند؛ به گونه‌ای که ترکیه خواهان شکل‌گیری یک دولت قدرتمند در سوریه است، اما اسراییل خواهان تضعیف این کشور است.

اکونومیست در پایان نوشت: با وجود افزایش تنش‌ها، دو طرف هنوز روابط خود را به طور کامل قطع نکرده‌اند. سفارتخانه‌های ترکیه و اسراییل همچنان فعال هستند، هرچند سفیران دو دولت در سال ۲۰۲۳ فراخوانده شدند. همچنین با وجود اعلام تحریم تجاری از سوی ترکیه، صادرات کالاهای ترکیه از مسیر کشورهای ثالث یا تشکیلات خودگردان فلسطین همچنان به اسراییل می‌رسد و نفت باکو و شمال عراق نیز همچنان از طریق بندر جیهان ترکیه به اسراییل منتقل می‌شود.

این نشریه نتیجه می‌گیرد که اگرچه وقوع درگیری مستقیم میان نزدیک‌ترین متحد آمریکا در منطقه و دومین ارتش بزرگ ناتو همچنان دور از انتظار است، اما تحولات سال‌های اخیر نشان داده است که بسیاری از جنگ‌های غیرقابل تصور، اکنون امکان وقوع یافته‌اند.

📎ماهنامهٔ وطن‌یولی(راه‌وطن)، شمارهٔ ۷۳، تیرماه۱۴٠۵، ص ۴/ سیاست

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

09 September 2026 05:04

📌خوانش بخشی دیگر از «کارنامهٔ اردشیر بابکان» توسط دکتر «لیلی خبّازی» دانش‌آموخته و متخصص فرهنگ و زبان‌های ایران باستان

📍نشست‌های هفتگی شاهنامه‌خوانی بنیاد ایران‌شناسی آذربایجان شرقی(تبریز)

💢زیبایی‌‌های زبانِ فارسی میانه/ پهلوی، بازتابی‌ست از فرهنگِ سترگ و ریشه‌دارِ ایران‌زمین. بازتابی که نورِ درخشانش، مایهٔ جلایِ جانِ هر ایرانی و کوریِ چشم همهٔ اهریمنانی‌ست که سال‌هاست در پروژه‌‌های سیاسی، هویت‌ِ نداشتهٔ خود را در انکار و زدودن آیینِ پاکِ ایران‌زمین می‌‌طلبند؛ و فرجامی جُز نابودی در شُکوهِ تاریخ و فرهنگِ ایران نداشته‌اند.

🪷پاینده ایران

@Vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

07 September 2026 13:58

📌بنیاد ایران‌شناسی آذربایجان شرقی و انجمن ایرانی تاریخ، شعبهٔ آذربایجان شرقی برگزار می‌کنند:

کلاس‌های هفتگی شاهنامه‌خوانی در بنیاد ایران‌شناسی آذربایجان شرقی

💢آموزگار: لیلی خبّازی

📎دوشنبه ۱۶شهریور ۱۴٠۵ از ساعت ۱۸

📍تبریز، خیابان ثقة‌الاسلام، کوی سرخاب، عمارت تاریخی شربت‌اوغلی، بنیاد ایران‌شناسی آذربایجان شرقی

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

06 September 2026 10:17

📌 توزیع کتابِ «داستان‌های شاهنامه، ویژهٔ کودکان و نوجوانان» توسط ماهنامهٔ وطن‌یولی در مدرسهٔ «مردانی‌آذر» واقع در «روستای نعمت‌اله»، یکی از روستاهای آذربایجان‌شرقی در بخش صوفیان

💢لازم به ذکر است که «پرداخت‌ هزینهٔ مالیِ» همهٔ بخش‌های این همایش_از جمله هزینهٔ این کتاب‌ها_ توسط شهروندی ایران‌دوست با نام مستعارِ «ش.م» انجام شده است.

📎۱۳شهریور ۱۴٠۵

🟣 گزارشِ کامل این همایش، به زودی همرسانی خواهد شد.

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

01 September 2026 23:49

📌انجمن ترویج زبان و ادب فارسی شعبهٔ آذربایجان‌ غربی با همکاریِ انجمن علمی دانشجویی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ارومیه برگزار می‌کند:

ســـــلــــــســــــــه نشــــســـــــت‌های
«نقشِ آذربایجان در تعالی فرهنگ و ادب فارسی»

🔴نشست دوم: « خاقانی؛ فرهنگ و سنّت‌های ایرانی»

💢سخنران: «محمدرضا ترکی»، استاد دانشگاه تهران و عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی

💢میزبان: «سعید طرزمی»، عضو هیئت علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه ارومیه

📎چهارشنبه ۱۱ شهریور ۱۴٠۵ خورشیدی، از ساعت۱۸

🔴 به صورت مجازی در بستر اسکای روم:
https://skyroom.online/ch/urmia.university/rbha

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

30 August 2026 18:12

📌بنیاد ایران‌شناسی آذربایجان شرقی و انجمن ایرانی تاریخ، شعبهٔ آذربایجان شرقی برگزار می‌کنند:

کلاس‌های هفتگی شاهنامه‌خوانی در بنیاد ایران‌شناسی آذربایجان شرقی

💢آموزگار: لیلی خبّازی

📎دوشنبه ۹شهریور ۱۴٠۵ از ساعت ۱۸

📍تبریز، خیابان ثقة‌الاسلام، کوی سرخاب، عمارت تاریخی شربت‌اوغلی، بنیاد ایران‌شناسی آذربایجان شرقی

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

24 August 2026 12:41

📌«حافظِ تبریز» دوباره رخ نمود
پایان هجده سال انتظار

پس از ۱۸ سال نایابی و انتظار در بازار نشر، یکی از معتبرترین و مهم‌ترین تصحیح‌های دیوان حافظ که در محافل ادبی به «حافظ تبریز» شهرت دارد، دوباره به پیشخوان کتابفروشی‌ها بازگشت.
به یمن این اتفاق خجسته، بنیاد ایران‌شناسی آذربایجان شرقی میزبان نشستی ویژه برای واکاوی این اثر گران‌سنگ بود.

دوشنبه هشتم تیرماه ۱۴٠۵، آیین «رونمایی از چاپ جدید دیوان حافظ، تصحیح زنده یاد رشید عیوضی» با حضور جمعی از استادان و علاقه‌مندان حوزه حافظ پژوهی و خانواده محترم عیوضی در «بنیاد ایرانشناسی آذربایجان شرقی» برگزار شد. 

💢متن کامل صحبت‌های «محمد طاهری خسروشاهی» رییس بنیاد ایرانشناسی آذربایجان شرقی در آیین رونمایی از چاپ جدید دیوان حافظ؛ تصحیح مرحوم دکتر رشید عیوضی با حضور علاقه مندان و خانواده استاد بدین شرح است که...

🔴ادامهٔ این متن را در اینجا بخوانید:⬇️
/channel/vatanyolii/4343

📎ماهنامه وطن‌یولی(راه وطن)، شماره ۷۳، تیرماه ۱۴٠۵، ص ۸

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

21 August 2026 12:57

📌شاهنامه‌خوانیِ مِهربانو «فاطمه تمجیدی»، شَهنامه‌خوانِ تبریزی:

یَکی دختِ دیگر بُد آزَرم‌نام
ز تاجِ بزرگان رَسیده به کام
بیامد به تختِ کَیان برنِشست
گرفت این جهانِ جهان را به دست


شاهنامه فردوسی (ویرایش جلال خالقی مطلق؛ نشر سخن)
پادشاهی «آزرمی‌دُخت»

بیت‌های ۱ تا ۱۱

‌
@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

18 August 2026 20:23

‌📌دورهٔ عالیِ تربیتِ مرّبیِ شاهنامه‌پژوهی و شاهنامه‌خوانی در تبریز:

«از روایت تا درایت»

📎پنج‌شنبه ۲۹ اَمُرداد ۱۴۰۵ خورشیدی
قبل از ظهر از ساعت ۹ تا ۱۲
بعد از ظهر از ساعت ۱۵ تا ۱۸

💢سخنرانانِ قبل از ظهر:
عبدالحمید ضیایی
اردشیر صالح‌پور

💢سخنرانانِ بعد از ظهر:
میرجلا‌ل‌الدّین کزّازی
سجاد آیدنلو

📍تبریز - خیابان ارتش جنوبی، چهارراه باغشمال، بنیاد پژوهشی شهریار

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

17 August 2026 01:40

📌گزارش وطن‌یولی از نهصد و پنجاه و ششمین شب از شب‌های بخارا
 
شب جنگ‌های ایران و روس
 
📎نهصد و پنجاه و ششمین شب از شب‌های بخارا به شب جنگ‌های ایران و روس اختصاص یافت. این نشست به مناسبت انتشار کتاب‌های «مآثر سلطانیه» و «از گلستان تا ترکمانچای»، در ساعت پنج بعدازظهر دوشنبه هشتم تیرماه ۱۴۰۵ با سخنرانی «غلامحسین زرگری‌نژاد»، «محمدعلی اکبری»، «گودرز رشتیانی»، «جواد مرشدلو»، «حسین اصغری» و «علی دهباشی» در تالار استاد جلیل شهناز خانهٔ هنرمندان ایران برگزار شد.

💢«گودرز رشتیانی» در این نشست، با ردِ تعبیرِ«جنگ‌های آذربایجان با روسیه» از سوی برخی افراد، تأکید کرد: «همهٔ بخش‌های مختلف ایران در این جنگ‌ها حضور مستقیم یا غیر مستقیم داشتند» و فتاوای علما، حضور بختیاری‌ها، تفنگ‌چیان مازندرانی و سلحشوران دامغانی را «از شواهد این مدعا» برشمرد.

🔹این گزارش جذّاب را در این‌جا بخوانید: ⬇️
/channel/vatanyolii/4343

📎ماهنامهٔ وطن‌یولی(راه وطن)، شمارهٔ ۷۳، تیرماه ۱۴٠۵،ص۷/ گروه گزارش

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

16 August 2026 13:41

📌ناسیونالیسم تصنعیِ تُرک و پریشانی‌های قومی‌قبیله‌ای آن در ایران

گرگ «توتم و نماد آذربایجان» نیست!

✍️نیما عظیمی

ناسیونالیسم تصنعی تُرک و پریشانی‌های قومی‌قبیله‌ای آن از اواسط قرن ۱۹ شکلی سیاسی به خود گرفت. این جریان از همان آغاز، ماهیت قومی‌قبیله‌ای داشت نه ماهیت ملّی؛ بنابراین در تلاش بود که در عصر دولت‌-ملت‌ها یک هویت و ملیّت برای خودش دست و پا کند. در نهایت این گدایی‌های ناسیونالیستی تبدیل به یک ایدئولوژی محض شد و جریان پانترکیسم نیز زادهٔ همان است.
پانترکیسم از همان آغاز در تلاش بوده که بخش بزرگی از چیستی و هویت خود را در زدودن و نفیِ هویتِ ایرانی آذربایجانی‌ها تعریف کند؛ هویت آذری‌ها را با عنوان تُرک جعل کرده و مذبوحانه تلاش کرده است که آذربایجانِ تمام‌ایرانی را در بخشی از جریان برساخته‌ی «ناسیونالیسم تُرک» یا «ملّت تُرک» زورچِپان کند!

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

15 August 2026 02:13

📌نفوذ شدید قوم‌گرایی در دستگاه‌های اداری و فرهنگی تبریز

وقتی صدای امام جمعه هم درآمد

یاوه‌گویی‌های یک کارگردان‌نمایِ تبریزی در باب مقایسهٔ هشتمین امام شیعیان «حضرت رضا(ع)» و قهرمان ملّی ایران‌زمین یعنی «بابک خرّمدین»، واکنش‌های گوناگونی را برانگیخت. ازجمله واکنشی از سوی امام جمعهٔ تبریز که در بخشی از سخنانش نسبت به آن مقایسهٔ سبک‌سرانه، با صراحتِ تمام گفت: «بنشینید سرجای‌تان! شماها نه سواد دارید نه دیدگاه! تو اصلا می‌فهمی؟! بعضی‌ها فکر می‌کنند چون به پزشکیان رای داده‌اند دست‌شان باز است و می‌توانند هر کاری بکنند؛ خیر! این‌گونه نیست! به اسم هنر، حرفای بی‌خود نزنید. من آخرین اخطارم را دادم. آخرین اخطارم را به مسئولین و ارگان‌های مختلف می‌دهم که یک عدّه‌ای به اعتبار مسعود پزشکیان هرکاری را نکنند و هرچیزی را ننویسند»!

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

12 August 2026 04:42

📌بُرشی از گفت‌وگوی«نیما عظیمی» سردبیر ماهنامهٔ وطن‌یولی، با مهندس«حبیب یکتا»

📎«حبیب یکتا» متولد۱۳۱۶ و از چهره‌های فعالِ سیاسی-اجتماعیِ تبریز است؛ که خاطرات و نکاتی از دوران فرقهٔ دموکرات آذربایجان_به سرکردگی پیشه‌وری_ در تبریز را بازگو می‌کند:

💢 وقتی پیشه‌وری فرار کرد، مردم از خوشحالیِ زیاد، شیرینی پخش کردند؛ تا جایی که همهٔ شیرینی‌فروشی‌های تبریز، خالی از شیرینی شدند.

💢 این حرف‌ها که پیشه‌وری خیابان‌ها را آسفالت کرد و خدمت کرد و...، از روی ناآگاهی است. یکی دو تا خیابان را ناقص و محدود کار کردند که بودجه و زیرساخت همان‌ نیز، متعلق به حکومت پهلوی بود.
در ضمن، حکومتِ پهلوی خودش بلد بود خیلی بهترش را بسازد.

💢 آدم‌های پیشه‌وری، مادرِ همبازی دوران کودکی‌ام را جلوی چشمانم با گلوله کُشتند!

💢 طبق اسناد محکم، حرکتِ پیشه‌وری، تجزیه‌طلبانه بود. آن‌هایی که امروز سنگ پیشه‌وری را به سینه می‌زنند، پاسخ دهند که چرا پیشه‌وری فرار کرد؟!

❇️ تاریخ ضبط این گفت‌وگو: ۱۴٠۵/٠۵/۱۹

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

07 August 2026 06:58

⁣📌روانشاد استاد جواد طباطبایی:

عرب‌ها جایی عنوان کرده‌اند که عرب، نمی‌تواند شاهنامه داشته باشد. می‌بایست بیان کرد که، شاهنامه نوشتن مستلزم ملت داشتن است و اگر ملّت به اُمت مبدل شود؛ آن زمان دیگر نمی‌شود؛ شاهنامه داشت. اعراب نه تنها نمی‌توانند شاهنامه داشته باشند، بلکه حافظ و سعدی هم نخواهند داشت. حافظ، بیان اسطوره ملی ما است. ما ملت غیبیم و حافظ لسان الغیب است چون لسان یک ملت است. مفهوم ایرانشهری و اندیشه ایرانشهری، در واقع کوششی است برای توضیح اینکه ملت ایران، ملت متفاوتی است. منطق ما، متفاوت از منطق امت است و ما ملتی هستیم، با تاریخی خاص و تنوع اقوام و گویش‌های متفاوت.
ایران همیشه یک کشور بوده است و کشور نیز، یک ملت واحد است.⁣
⁣
@shahnamehpajohan⁣

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

05 August 2026 11:50

📌در صفحهٔ خبرنامهٔ شمارهٔ ۷۳ ماهنامهٔ وطن‌یولی بخوانید:

✳️جایی که پُر نمی‌شود. درگذشت جلال خالقی مطلق

🔹رونمایی از کتابِ «یکی اُرموی مردِ شهنامه‌دان» در ارومیه. جشن‌نامهٔ چهل‌وپنج‌ سالگی «سجاد آیدنلو»، جوان‌ترین شاهنامه‌شناس جهان

🔹انتشار کتابِ «باکودکان شاهنامه بخوانیم». نویسنده: «جواد رنجبر درخشیلر»

🔹کتابِ درآمدی بر فولکولور ایران، نوشتهٔ «محمد جعفری قنواتی» به چاپ هشتم رسید

✳️درگذشت پروفسور«عبدالمجید ارفعی»، مترجم منشور کورش و گِل‌نبشته‌های هخامنشی

✳️درگذشت اصغر دادبه

🔴متنِ این خبرهایِ کوتاه را در صفحهٔ خبرنامهٔ ماهنامهٔ وطن‌یولی بخوانید:⬇️

/channel/vatanyolii/4343

@vatanyolii

وطن‌یولی 🇮🇷 راه وطن

05 August 2026 11:10

ما و مشروطه و قایق نویرات

گروه گزارش/ نیما عظیمی: مشروطه، یک چرخش‌گاه بی‌مانند و بزرگ در سپهر سیاسی معاصر ایران است. این سپهرِ سیاسیِ درخشان در تاریخ پر فراز و نشیب ایران، بی‌شک‌ درخشانی خود را وام‌دار ستارگانی‌ست که روزگاری روی خاکِ ایران جان‌سپاری نموده‌اند و دشمنان این سرزمین را به خاک و خون کشیده‌اند.

مقدمات جنبش مشروطه در جامعه ایرانی زمانی رخ نمود که ملت ایران نسبت به آشفتگی و سرگشتگی‌های آن دوران ایران، کمابیش به آگاهی رسید.

بنابراین از مهم‌ترین کارهایی که در آن دوران انجام پذیرفت، این بود که پاک‌نهادان و دل‌دادگان به ایران‌زمین، با آرمانِ گذار از خودکامگی‌های بی‌مزرِ حاکمان، نخستین گام‌ها را برای پایه‌گذاری «حاکمیت قانون» برداشتند؛ که با کوشش‌ها و جان‌سپاری‌های این دلیران و گُردان جان‌برکف، نهال و نهادی کاشته شد که اکنون به درخت تنومندی تبدیل شده است.

با مشروطه، مفاهیم ارزشمندی از جمله قانون اساسی، انتخابات مجلس و تفکیک قوا در ایران پدید آمد. ملت ایران به این آگاهی رسیده بود که باید خودش در سرنوشت سیاسی خود -زیر چتر قانون (حاکمیت قانون) – تأثیر بگذارد.
https://telegra.ph/Farasatkhah-08-05